II GZ 445/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. C. na postanowienie, w zakresie przyznania pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 543/21 w sprawie ze skargi K. C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], [...], [...], w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5% alkoholu do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz powyżej 18 % alkoholu postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 543/21 po rozpoznaniu skargi K. C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], [...], [...], w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5% alkoholu do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) oraz powyżej 18% alkoholu, uchylił zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje organu I instancji, a ponadto w pkt 2 przyznał radcy prawnemu A. K. kwotę 600 złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w zakresie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu Sąd I instancji stwierdził, że obniżył wynagrodzenie przyznane pełnomocnikowi skarżącej na podstawie art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), gdyż wszystkie trzy sprawy, rozstrzygnięte wyrokiem z dnia 7 października 2021 r., są identyczne w zakresie stanu faktycznego i prawnego oraz argumentacji podniesionej przez skarżącą. W związku z czym, uwzględniając nakład pracy pełnomocnika skarżącej, Sąd I instancji uznał, że uzasadnione jest przyznanie jednego obniżonego wynagrodzenia w wysokości 600 zł nie zaś wynagrodzenia będącego sumą wynagrodzeń za pomoc prawną w trzech sprawach. W zażaleniu radca prawny A. K. zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zawarte w pkt 2 wyroku z dnia 7 października 2021 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, bowiem Sąd I instancji nie uwzględnił, że zarówno przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jak i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym toczyły się trzy oddzielne postępowania dotyczące różnego stanu faktycznego o następujących sygnaturach: III SA/Łd 543/21, III SA/Łd 544/21, III SA/Łd 559/21. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od funduszu Skarbu Państwa łącznej kwoty 1800 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części, dotyczącej zasądzenia na rzecz r. pr. A. K. kosztów sądowych w wysokości 600 zł. Jednocześnie wniósł o zwrot kosztów procesowych związanych z postępowaniem zażaleniowym w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej podniósł, że zasądzona kwota nie pokrywa poniesionych przez niego niezbędnych wydatków związanych z wysyłką korespondencji oraz kompletowaniem dokumentów w trzech sprawach, a jedynie w jednej z nich. W trakcie toczących się postępowań zostały wykonane czynności procesowe takie jak zapoznanie się z aktami, udział w rozprawach, sporządzenie szeregu pism procesowych zarówno formalno-technicznych, takich jak wnioski dowodowe czy wnioski o skierowanie na rozprawę, jak i stricte merytorycznych uzasadniających stanowisko skarżącej, co dowodzi skomplikowania stanu faktycznego spraw, a tym samym ilości wykonanej przez pełnomocnika pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68). Zgodnie z § 2 rozporządzenia, do którego odsyła art. 250 § 1 p.p.s.a., koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Opłatę, o której mowa w § 4 ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3). Z kolei w myśl § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynoszą w pierwszej instancji w innej sprawie 240 zł. Rozpoznawane przez Sąd I instancji sprawy dotyczące odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych są zaś innymi sprawami w rozumieniu przytoczonego przepisu. Jak wynika z powyższego, wynagrodzenie ustanowionego z urzędu radcy prawnego w każdej ze spraw winno wynieść 295,20 zł, zaś we wszystkich trzech sprawach łącznie 885,60 zł (nie zaś, jak twierdzi wnoszący zażalenie, 1800 zł). Należy jednak w tym miejscu podkreślić, że w myśl art. 250 § 2 p.p.s.a. sąd może, w uzasadnionych przypadkach, obniżyć wynagrodzenie wynikające z przywołanych wyżej przepisów o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych, do których odsyła art. 250 § 1 p.p.s.a. Decyzje w kwestii obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika działającego w ramach prawa pomocy zostały pozostawione uznaniu sądu, co jednak nie oznacza dowolności oceny w tym zakresie, która każdorazowo musi znajdować oparcie w konkretnych okolicznościach danej sprawy, dających zakwalifikować się jako uzasadniony przypadek. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, pełnomocnik ustanowiony na zasadzie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną rzeczywiście (faktycznie) udzieloną (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, publ. ONSAiWSA 2005, Nr 5, poz. 93; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 199/04, publ. CBOSA, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07, publ. CBOSA, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 209/12, publ. CBOSA). Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się więc wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona i w jakim zakresie. Obniżenie wynagrodzenia pełnomocnikowi powinno mieć miejsce w szczególnej sytuacji, gdy wkład pracy jest niewspółmierny w stosunku do wysokości przewidzianego wynagrodzenia (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 859/15). W okolicznościach niniejszej sprawy, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, wszystkie trzy sprawy, rozstrzygnięte wyrokiem z dnia 7 października 2021 r., są identyczne w zakresie stanu faktycznego i prawnego oraz argumentacji podniesionej przez skarżącą. Różnice pomiędzy nimi sprowadzają się w istocie do wyróżnienia trzech rodzajów napojów alkoholowych, na sprzedaż których udzielane jest zezwolenie. Jak wynika z akt sprawy, pisma procesowe składane przez pełnomocnika skarżącej do każdej ze spraw nie różnią się w sposób znaczący, a nakład pracy niezbędny do ich sporządzenia należy ocenić jako mniejszy niż nakład pracy radcy prawnego wymagany do przygotowania trzech całkowicie różnych spraw. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia w wysokości wskazanej w punkcie 2 wyroku z dnia 7 października 2021 r., tj. obniżonej o kwotę 285,60 zł. Zakres udzielonej rzeczywiście pomocy prawnej, w szczególności przy uwzględnieniu jednorodnego charakteru trzech połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw, wyczerpuje przesłankę uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 250 § 2 p.p.s.a. Argumenty podnoszone w zażaleniu nie podważyły zaś skutecznie stanowiska Sądu I instancji. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.