I SA/Kr 330/07

SENTENCJA Sygn. akt I SA/Kr 330/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 grudnia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr), Sędzia: WSA Anna Znamiec, Asesor WSA Maja Chodacka, Protokolant: Jolanta Płoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2007r., spraw ze skarg Polskiego Związku [...] w K., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2002, 2004, 2005., , , , - skargi oddala -, , , , UZASADNIENIE Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzjami z dnia[...]., nr[...], nr [...], nr [...], określił Polskiemu Związkowi [...] dalej zwanemu "P" wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2002, 2004 i 2005 w kwotach odpowiednio: 5 288 zł, 9 313 zł i 8 519 zł. Organ I instancji nie uznał min. za koszty uzyskania przychodów wydatków w łącznej kwocie 18 526,06 zł (2002 r.), 35 605,77 zł (2004 r.), 14 227,19 zł (2005 r.) przeznaczonych na zakup paliwa do samochodów nie stanowiących składników majątkowych "P", w sytuacji braku stosownych umów potwierdzających prawa do ich wykorzystania do celów służbowych. Z rozstrzygnięciami tymi nie zgodziła się strona skarżąca i w odwołaniach wniosła o uchylenie powyższych decyzji w części dotyczącej nieuznania za koszty uzyskania przychodów wydatków związanych z zakupem paliwa i zarzuciła im naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm.), dalej zwanej "u.p.d.o.p.". Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu I instancji i decyzjami z dnia[...] , nr [...]i nr[...], utrzymał w mocy decyzje organu I instancji dotyczące roku 2002 i 2005, a decyzją nr [...]uchylił decyzję dotyczącą roku 2004 i określił wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie 9 091 zł. Uchylenie decyzji było spowodowane błędem rachunkowym w wyniku, którego zawyżono wydatki na zakup paliwa o kwotę 1 169,82 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.p., podatnicy są zobowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i należnego podatku. Tymi odrębnymi przepisami są przepisy ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 ze zm.). Prowadzone przez podatnika księgi rachunkowe powinny umożliwiać między innymi ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, w tym wydatków nie uznanych za koszty podatkowe, dochodów wolnych od opodatkowania oraz strat ze źródeł wolnych od podatku, do których ma zastosowanie przedmiotowa ustawa. Odpowiednie dokumenty źródłowe powinny być prawidłowe, rzetelne, nie budzące wątpliwości. Operacje gospodarcze, zarówno ze strony przychodów jak i kosztów, muszą być należycie udokumentowane. Ma to szczególne znaczenie, gdyż Związek korzysta z ulgi w podatku dochodowym, która jest odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania. W sytuacji, gdy "P" ponosił wydatki z tytułu zakupu paliwa do samochodów nie stanowiących jego składników majątkowych oraz nie prowadził ewidencji przebiegu pojazdu umożliwiającej zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na zakup paliwa do samochodów, które na postawie zawartych umów użyczenia wykorzystywane były w jego działalności (umów których nie przedłożono), a dodatkowo zaewidencjonowane zostały wydatki na zakup paliwa do pojazdów o nieznanych numerach rejestracyjnych - zarzut naruszenia przez organ podatkowy I instancji przepisów u.p.d.o.p. organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem "P", iż każdy wydatek ponoszony przez "P" jest związany z prowadzoną przez niego działalnością statutową, a w związku z tym prawidłowość udokumentowania wydatków zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawnych to kwestia nieistotna, gdyż sam fakt ponoszenia wydatków wiążących się z realizacją celów statutowych stanowi przesłankę wyłączenia go z opodatkowania na mocy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. Organ podkreślił, że dokumentacja Związku uniemożliwia zaklasyfikowanie przedmiotowych wydatków na te, które są związane z działalnością statutową lub zarobkową. W skargach na powyższe decyzje wniesiono o ich uchylenie zarzucając, tak jak w odwołaniach, naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej interpretacji art. 15 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. poprzez przyjęcie, iż stronie skarżącej nie przysługiwało prawo zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na zakup paliwa. Powołując się na treść art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. o zaliczeniu danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów decyduje fakt jego poniesienia w celu osiągnięcia przychodów, a zatem związek z prowadzoną przez dany podmiot działalnością. Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, wolne od podatku są dochody podatników w części przeznaczonej na cele statutowe, a wymienione wydatki na zakup paliwa poniesione zostały właśnie w celu realizacji tych celów. Przedstawione w odwołaniach wykazy dotyczące zakupu paliwa dla samochodów nie stanowiących własności "P" są zdaniem pełnomocnika strony skarżącej wystarczającym dowodem na to, iż kwestionowane wydatki zostały poniesione na cele statutowe. Na poparcie swojego stanowiska strona przytoczyła w skardze treść pisma Ministerstwa Finansów z dnia 19.11.2002r. Nr PB 3-IP-8214-256/2002, z którego wynika, iż skoro poniesienie danego wydatku wiąże się bezpośrednio z realizacją celów statutowych, to w związku z faktem, iż równowartość tego wydatku jest wyłączona z opodatkowana na mocy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p., nie musi on spełniać wymogów formalnych przewidzianych w przepisach szczególnych, w tym w art. 16 w/w ustawy. Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik strony skarżącej wskazał również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.07.1995 r. sygn. akt SA/Rz 151/94 zgodnie, z którym wystawienie wadliwego dowodu księgowego nie niweczy samego faktu poniesienia wydatku, jeżeli służy on osiągnięciu przychodów, a podatnik potrafi udowodnić zaistnienie zdarzenia gospodarczego uzasadniającego ten wydatek. W tym też kontekście pełnomocnik "P" powołując się na fakt zabezpieczenia dokumentów przez Policję wytłumaczył niemożność przedłożenia jakichkolwiek dokumentów wymaganych dla ewidencji przebiegu pojazdu. Wskazując na okoliczność rozliczania kosztów, zgodnie z Zarządzeniem Prezesa "P" pełnomocnik nie zgodził się z zarzutem organu podatkowego, dotyczącym braku odrębnej kwalifikacji przychodów i kosztów działalności statutowej i działalności zarobkowej. Zgodnie z zarządzeniem Prezesa "P" sygnowanym w dniu 11.03.2002 r. a obowiązującym od 1.01.2002 r. "P " rozliczał koszty zarówno w układzie rodzajowym - no kontach zespołu 4 (i tam właśnie umieszczone były "na jednym koncie" wszelkie koszty wg danego rodzaju np. zakup paliwa) - jak i według rodzaju działalności na kontach zespołu 5. Przyjęty plan konsultowany był z Departamentem [...] i znajduje się w aktach sprawy. Wydatki działalności statutowej rozliczane były na kontach zespołu 5, w związku z powyższym nie występowała potrzeba ich wydzielania na kontach kosztów rodzajowych. W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślono, że Związek domagając się zaliczenia spornej kwoty do kosztów uzyskania przychodów - jako wydatków poniesionych na działalność statutową - nie przedłożył ewidencji przebiegu pojazdu umożliwiającej zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów, wydatków na zakup paliwa do samochodów, które na podstawie zawartych umów użyczenia wykorzystywane były w jego działalności. Ewidencji takiej nie przedłożono również na potwierdzenie faktu, że inne pojazdy, do których nie przedłożono umów użyczenia wykorzystywane były w działalności Związku. Dodatkowo w kosztach działalności zaewidencjonowane zostały wydatki na zakup paliwa do pojazdów o nieznanych numerach rejestracyjnych. Nie zostały przedłożone również delegacje służbowe i decyzje o przyznaniu pracownikom ryczałtów miesięcznych za używanie przez nich samochodów na potrzeby podatnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Ustawodawca w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. zwolnił od podatku dochody podatników, których celem statutowym jest min. działalność w zakresie kultury fizycznej i sportu - w części przeznaczonej na te cele. Przy czym zgodnie z ust. 1b tego przepisu, zwolnienie powyższe ma zastosowanie, jeżeli dochód jest przeznaczony i wydatkowany na cele określone w tym przepisie, w tym także na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji tych celów. Z powyższych przepisów wynika, że dla skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnik musi spełnić następujące warunki: - jego celem statutowym musi być działalność wymieniona w powyższym przepisie, - uzyskane przez podatnika dochody muszą być wydatkowane na ten cel, - wydatkowanie na cel statutowy musi mieć charakter wydatku bezpośredniego. Podstawowe znaczenie w rozstrzyganej sprawie ma kwestia zaliczenia wydatków poniesionych przez "P" na zakup paliwa do samochodów, które nie stanowiły własności Związku - do których nie przedłożono umów użyczenia oraz do samochodów o nieznanych numerach rejestracyjnych. Sąd stwierdza, iż wydatki te nie mogą być traktowane jak wydatki, których opłacanie jest uznane za realizację celów statutowych. W konsekwencji dochody Związku w części odpowiadającej tym wydatkom, jako nieprzeznaczone na cele działalności statutowej nie mogą być uznane za dochody wolne od podatku na postawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. Wynika to z faktu, iż w toku postępowania podatkowego strona skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów, iż używanie powyższych samochodów, dla których "P" zakupił paliwo, łączyło się z realizacją celów statutowych podatnika, do których należy organizowanie i rozwijanie narciarstwa jako sportu dobrowolnie uprawianego przez posiadających status zawodników profesjonalnych i narciarstwa masowego uprawianego przez amatorów, oraz popieranie każdej dyscypliny zarejestrowanej w Międzynarodowej Federacji Narciarskiej (FIS) celem jej rozwoju i popularyzacji w Polsce, reprezentowanie interesów narciarstwa w organizacjach krajowych i międzynarodowych. W szczególności dowodem takim nie są zestawienia (informacje) dotyczące wydatków na zakup paliwa dla samochodów niestanowiących własności" "P" za poszczególne lata, zawarte w odwołaniach od decyzji organu I instancji, podpisanych przez pełnomocnika strony skarżącej. Na potwierdzenie zawartych w tych zestawieniach danych strona skarżąca nie przedłożyła bowiem żadnych dokumentów, ani nie złożyła wniosków o przesłuchanie świadków mogących potwierdzić prawdziwość zawartych w powyższych zestawieniach danych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 29.05.1998 r., sygn. akt I SA/Lu 571/97, LEX nr 34715, z którego wynika, iż "podatnik, który dokonuje rozliczenia podatku i kwalifikuje określone wydatki, najlepiej orientuje się, na podstawie jakich dokumentów i faktów dokonał ich kwalifikacji i w razie sporu winien przedłożyć je organowi podatkowemu, który dokonuje ich oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów". To na podatniku ciąży bowiem obowiązek wykazania istnienia faktów, które uzasadniałyby jego twierdzenia, kwestionujące ustalenia organów podatkowych. Podatnik, który w takiej sytuacji zachowuje się biernie, musi ponieść negatywne następstwa takiej postawy (por. wyrok NSA z dnia 28.10.1996 r., sygn. akt SA/Ka 836/95, LEX nr 27350). Warto też w tym miejscu zaprezentować pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 15.01.1997 r., sygn. akt SA/Ka 2730/95, LEX nr 27414, iż "prawem organów administracji jest oczekiwanie i żądanie, aby strona ubiegająca się o jakąś ulgę podatkową, udowodniła okoliczności faktyczne, na które powołuje się w swym wniosku". Podsumowując Sąd stwierdza, że wydatkowanie dochodu na zakup paliwa w sytuacji, gdy nie wiadomo do jakich samochodów zostało ono wykorzystane i przez kogo, jest wydatkowaniem na inny cel i nie można uznać, że prowadzi do rzeczywistego wspierania celów statutowych "P". Mając zatem na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organu odwoławczego przedstawione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, a tym samym uznając skargi za nieuzasadnione w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o ich oddaleniu. Zarządzając połączenie spraw dotyczących podatku dochodowego osób prawnych za lata 2002, 2004 i 2005 oparto się na art. 111 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sprawy te pozostawały bowiem ze sobą w związku nie tylko faktycznym, który wynikał z materiału dowodowego sprawy, będącego podstawą ustalenia stanu faktycznego, ale i prawnym, który dotyczył treści stosunku, którego stroną był podatnik.