II SA/Po 941/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. sp. z o.o. [...] na pismo Szefa [...] Rejonowego Przedstawicielstwa Wojskowego [...] z dnia [...] maja 2021 r., [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącej kwotę [...](słownie: [...]) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2021 r. M. sp. z o.o. z [...] (zwana dalej "Spółką") zwróciła się do [...] Rejonowego Przedstawicielstwa Wojskowego [...] (zwanego dalej "Przedstawicielstwem Wojskowym") o udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej kopii następujących dokumentów: 1) pełnej dokumentacji współpracy pomiędzy G. sp. z o.o. oraz C. C. H. [...] jaka została zaprezentowana przez G. sp. z o.o. Przedstawicielstwu Wojskowemu; 2) protokołu z badań przekazanego przez G. sp. z o.o. Przedstawicielstwu Wojskowemu wraz z załączonym certyfikatem wystawionym przez G. L.; 3) certyfikatów, wyliczeń i protokołu przygotowania do badań, które zostały przedłożone przez G. sp. z o.o. Przedstawicielstwu Wojskowemu, dotyczących przenikalności cieplnej ścian kontenerów; 4) wyliczeń dotyczących odprowadzania wody przez konstrukcję kontenerów przedstawionych przez G. sp. z o.o. Przedstawicielstwu Wojskowemu; 5) certyfikatów, wyliczeń i protokołu przygotowania do badań, które zostały przedłożone przez G. sp. z o.o. Przedstawicielstwu Wojskowemu, dotyczących przenikalności cieplnej dachu kontenerów; 6) certyfikatów, wyliczeń i protokołu przygotowania do badań, które zostały przedłożone przez G. sp. z o.o. Przedstawicielstwu Wojskowemu, dotyczących przenikalności cieplnej podłóg kontenerów. Spółka wniosła o udostępnienie powyższych informacji w formie elektronicznej na adres e-mail: [...], a w razie braku takiej możliwości – o przekazanie w formie pisemnej na adres wnioskującej. W odpowiedzi z dnia [...] maja 2021 r., wysłanej w formie elektronicznej na wskazany wyżej adres e-mail Spółki, Szef Przedstawicielstwa Wojskowego wskazał, że złożony wniosek dotyczy zawarcia przez Rejonowy Zarząd Infrastruktury w K. w dniu [...] sierpnia 2020 r. umowy sprzedaży z G. sp. z o.o. z siedzibą w P.. Zaznaczył, że Przedstawicielstwo Wojskowe nie jest stroną powyższej umowy. Wnioskowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i jako takie nie mogą być udostępnione podmiotom niezwiązanym z wykonaniem umowy. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. Spółka wystąpiła do Przedstawicielstwa Wojskowego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi z dnia [...] maja 2021 r., również wysłanej w formie elektronicznej na adres e-mail Spółki, Szef Przedstawicielstwa Wojskowego podtrzymał wcześniejsze stanowisko wskazując, że nie może udostępnić wnioskowanych informacji ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa. W odpowiedzi powołano się na oświadczenie z dnia [...] stycznia 2020 r. o zastrzeżeniu informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa złożone przez Genpower sp. z o.o. Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2021 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej (k. 4-11 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Szef Przedstawicielstwa Wojskowego wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie – oddalenie w całości (k. 16–23 akt sądowych). Wyjaśnił, że skargę odnosi się do decyzji, która nie istnieje. W pierwszej kolejności zaznaczono, że Minister Obrony N. w niniejszej sprawie nigdy nie zajmował stanowiska (stwierdzenie to odnosiło się do faktu, że Spółka, jako adresata skargi, wskazała właśnie tego Ministra – uw. Sądu). Wszelka korespondencja była prowadzona przez Przedstawicielstwo Wojskowe i to ono jest stroną w sprawie. W dalszej kolejności wskazano, że odpowiedzi z dnia [...] i [...] maja 2021 r., wysłane w formie wiadomości e-mail, nie można uznać za decyzje administracyjne. Brak im podstawowych elementów, które określonych w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a."). Wysłane wiadomości należy traktować jako informację wskazującą na powody niemożności udostępnienia przez organ wnioskowanych informacji. Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r., II SA/Wa [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę sądowi właściwemu – Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu (k. 32-34 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga Spółki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna w obecnym stanie sprawy. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach między innymi skarg na decyzje administracyjne. W ocenie Sądu pisma Przedstawicielstwa Wojskowego z dnia [...] i [...] maja 2021 r. przesłane skarżącej za pośrednictwem poczty elektronicznej nie stanowią decyzji administracyjnej, ani żadnego innego aktu bądź czynności, które mogą być przedmiotem skargi stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej "u.d.i.p.") odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. ustawy przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. "do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio". W przypadku takich podmiotów zastosowanie będzie miał zatem art. 16 ust. 2 u.d.i.p. stanowiący, że do decyzji, o których mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do decyzji administracyjnych wydawanych przez tego typu podmioty powinien zatem być odpowiednio stosowany art. 107 § 1 K.p.a. Przepis ten stanowił (według brzmienia na datę skarżonego w niniejszej sprawie aktu), że decyzja powinna zawierać: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny; 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w formie decyzji mogą być uznane za decyzje, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 K.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji publicznej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1981 r., SA 1163/81, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno pismo Przedstawicielstwa Wojskowego z dnia [...] maja 2021 r., jak i pismo z dnia [...] maja 2021 r. przesłane skarżącej Spółce za pośrednictwem poczty elektronicznej nie zawierają podpisu w rozumieniu procesowym. Podpisu tego nie stanowi fragment tekstu "Z poważaniem, Szef [...]" wpisany pod treścią przesłanej do skarżącej wiadomości. Podpisem w rozumieniu art. 107 § 1 K.p.a. w dacie sporządzenia i wysłania powyższych wiadomości z poczty elektronicznej mógł być wyłącznie odręczny podpis naniesiony na dokument sporządzony w formie papierowej bądź podpis elektroniczny weryfikowany za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, w przypadku, gdy decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego. Skierowane do skarżącej pismo stanowiące wiadomość z poczty elektronicznej nie zawiera takiego podpisu. Brak ten uniemożliwia uznanie zarówno pisma z dnia [...] maja 2021 r., jak i [...] maja 2021 r. za decyzje administracyjne. Należy bowiem zwrócić uwagę, że do momentu podpisania przez osobę reprezentującą organ administracji akt jest projektem decyzji i nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego (zob. B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 50). Nie ma znaczenia w tej sytuacji, że Szef Przedstawicielstwa Wojskowego nie jest organem władzy publicznej. Odpowiednie stosowanie K.p.a. do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydawanych przez tego rodzaju podmioty nie oznacza, iż decyzja administracyjna w takim wypadku może być pozbawiona jednego z podstawowych jej elementów jakim jest podpis w wymaganej formie. Aby można było mówić o wydaniu decyzji musi ona być podpisana przez osobę upoważnioną do wydawania decyzji, a w przypadku decyzji wydawanej w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Można dodać, że wskazana tu procesowa postać "podpisu" ma znaczenie gwarancyjne dla pewności obrotu. W przypadku podpisu odręcznego jak i odpowiednich form podpisu elektronicznego, tożsamość osoby podpisującej zostaje niejako uwierzytelniona. Podpis w edytorze tekstu w ramach poczty e-mail nie posiada takich cech. Może zostać naniesiony przez każdego, kto ma dostęp do konta poczty elektronicznej. Ubocznie Sąd zwraca uwagę, że od [...] października 2021 r. art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a. został znowelizowany i wykreślono z niego fragment dotyczący postaci podpisu elektronicznego. Nie oznacza to jednak, że obecnie każda postać "podpisu" jest dopuszczalna. Wymogi, które dotychczas określono we wskazanym wyżej przepisie, zostały obecnie rozbudowane i przeniesione do art. 14 K.p.a. formułującego zasadę pisemności. Mając więc na uwadze, że w obecnym stanie sprawy skierowano do Spółki jedynie pisma nie stanowiące decyzji administracyjnych, skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. Na marginesie należy zauważyć, że skoro w niniejszej sprawie nie doszło do wydania decyzji administracyjnej, to wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej pozostaje nierozpoznany. W tej sytuacji skarżąca może domagać się ochrony swoich praw poprzez wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność Szefa Przedstawicielstwa Wojskowego w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. Z powyżej określonych względów, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Postanowienie w tym przedmiocie mogło być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.). O zwrocie wpisu od skargi w kwocie [...]zł, który został uiszczony przez Spółkę na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (zob. k. 12 akt sądowych) i przekazany Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu (k. 76 akt sądowych) Sąd orzekł w punkcie 2. postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Również w tym przypadku zwrot wpisu następuje w drodze postanowienia, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 232 § 2 P.p.s.a.).