III SA/Wr 734/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 31 grudnia 2020 r. nr SKO/41/FP-4/2020 w przedmiocie określenia wysokości dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami i nakazu zwrotu dotacji wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE Pismem z dnia 8 sierpnia 2022 r. A. K. (skarżąca, strona skarżąca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła skargę na decyzję na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 31 grudnia 2020 r. nr SKO/41/FP-4/2020 w przedmiocie określenia wysokości dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami i nakazu zwrotu dotacji. W treści skargi zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), podała, że wykonanie decyzji może w sposób znaczący pogorszyć sytuację finansową jej rodziny, oraz że zalega z zapłatą należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i na Fundusz Pracy, na dowód czego przedłożyła wydruk z platformy PUE ZUS, z którego wynika, że na dzień 8 sierpnia 2022 r. na jej koncie powstały zaległości w opłacaniu składek w łącznej wysokości 1 207 331,64 zł. W dalszej części, skarżąca powołując się orzecznictwo, z art. 61 § 3 p.p.s.a. wywodzi, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, także w przypadku, gdy wnioskodawca nie uprawdopodobni, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż żaden przepis nie nakłada na wnioskodawcę takiego obowiązku. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 1 grudnia 2022 r. wezwano skarżącą do wykazania faktycznej i aktualnej sytuacji majątkowej, w szczególności do: - wyjaśnienia, czy strona skarżąca posiada wolne środki finansowe, w tym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, - przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych i kredytowych za ostatni miesiąc, w tym rachunków związanych z prowadzona działalnością gospodarczą; - w razie prowadzenia działalności gospodarczej, przedłożenia dokumentów zawierających zestawienie przychodów i rozchodów z tego tytułu za ostatni rok, pod rygorem nieuwzględnienia przez Sąd powyższych informacji i dokumentów przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi, skarżąca poinformowała, że w dniu 31 grudnia 2019 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i załączyła wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd jest formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania i stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie podziela zdania skarżącej, że art. 61 § 3 p.p.s.a. nie nakłada na skarżącego obowiązku uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania. Pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w okolicznościach sprawy, przez zgromadzony materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że wystąpiła co najmniej jedna z przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej określonych w art. 61., to jest przedstawienia okoliczności uprawdopodobniających, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.04.2021 r. sygn. akt I GSK 335/21). Podkreślić trzeba, że okoliczności uzasadniające żądanie strony o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany. Twierdzenia strony powinny być poparte dokumentami źródłowymi (por. postanowienia NSA: z 24 listopada 2015 r., II FSK 2877/15; z 26 sierpnia 2015 r., I OZ 879/15; z 16 stycznia 2013 r., II GZ 388/12). Strona występująca o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten - niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA: z 25 kwietnia 2012 r., II FSK 498/12; z 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., I FZ 219/11; z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Badając wniosek, sąd bierze pod uwagę wszystkie dostępne mu dokumenty i informacje w sprawie. W związku z brakiem takich informacji, Sąd wezwał skarżącą do ich uzupełnienia. Poza informacją o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, skarżąca nie przedłożyła nowych dokumentów ani informacji wskazujących o swojej faktycznej i aktualnej sytuacji finansowej. Sama informacja o zaległościach w zapłacie należności względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie uprawdopodobnia, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, brak bowiem informacji o dochodach skarżącej czy o dochodach i wydatkach jej gospodarstwa domowego. Dla zobrazowania sytuacji majątkowej strony skarżącej, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących stanu oszczędności, czy rachunków bankowych oraz kwoty uzyskiwanych dochodów. Ze względu na fakt, że przed tut. Sądem toczyło się postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych, Sąd badając niniejszy wniosek wziął również pod uwagę dokumenty i informacje znajdujące się w aktach sprawy o przyznanie pomocy prawnej (sygn. akt III SPP/Wr 58/22). Z akt tych wynika, że skarżącą udokumentowała wysokość własnego miesięcznego dochodu w wysokości [...] zł i dochód za rok 2021 r. w wysokości [...] zł brutto (PIT-37). Zdaniem Sądu, powyższe ustalenia same w sobie nie wskazują, że w rozpoznawanej sprawie rzeczywiście zachodzi niezdolność do uregulowania nałożonego obowiązku finansowego, w stopniu grożącym wystąpieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Nadto - pomimo wezwania Sądu - skarżąca nie przedstawiła danych dotyczących stanu oszczędności, czy rachunków bankowych. Uniemożliwia to Sądowi dokonanie kompleksowej oceny rzeczywistej zdolności płatniczej i możliwości finansowych strony skarżącej, a tym samym prawidłowe zbadanie, jak w istocie zmieniłaby się jego sytuacja po wykonaniu decyzji, której dotyczy zaskarżona decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności. Wobec powyższego Sąd stoi na stanowisku, że uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe. Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Wobec powyższego na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony. Odnosząc się do obszernie cytowanych w uzasadnieniu wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., fragmentów uzasadnień wyroków sądów administracyjnych, wskazać należy, że Sądowi znane jest orzecznictwo, w którym wymóg udowodnienia przez wnioskodawcę przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności traktowany jest w sposób łagodniejszy. W orzecznictwie tym wskazuje się, że dokonana przez Sąd ocena przesłanek wstrzymania powinna być dokonana z uwzględnieniem nie tylko argumentów podniesionych we wniosku strony, ale i całokształtu okoliczności sprawy. Jednak nie sposób z niego wywieść, że dopuszczalne jest przenoszenie ciężaru poszukiwania przyczyn, z których należy wstrzymać wykonanie decyzji, wyłącznie na sąd. Nie można oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając stronę, z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Powoływane przez stronę skarżącą orzecznictwo nie mogło zatem zmienić zapatrywania Sądu i doprowadzić do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Należy również podkreślić, że nie można utożsamiać zarzutów skargi dotyczących prawidłowości zaskarżonej decyzji z podstawami wniosku o wstrzymanie jej wykonania. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie sądowym, przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić przypuszczenie, że zaskarżona decyzja zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego ze względu na swoją niezgodność z prawem. O zasadności udzielenia ochrony tymczasowej nie mogą świadczyć merytoryczne zarzuty podniesione w skardze względem zaskarżonej decyzji. Ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może być zastąpiona merytoryczną oceną zaskarżonego aktu z punktu widzenia jego legalności lub nawet przypuszczeniami co do tej oceny. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się oceny zasadności zarzutów jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w sprawie nie uprawdopodobniono przesłanek do uwzględnienia wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z tym - na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. - Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia.