III SA/Lu 527/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20grudnia 2007 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia aktu zgonu 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu K. K.-U. wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, którą wypłacić z funduszów Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) oraz art. 36 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. nr 161, poz. 1688), po rozpatrzeniu odwołania P. W. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] w sprawie odmowy uzupełnienia aktu zgonu Nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego dotyczącego B. W. o dane - datę zgonu, godzinę zgonu oraz miejsce zgonu, utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w związku z toczącym się postępowaniem o stwierdzenie nabycia spadku po K. W. i B. W. - syn P. W. w dniu [...] kwietnia 2007 r. złożył wniosek o uzupełnienie aktu zgonu Nr [...] o brakujące dane dot. daty, godziny i miejsca zgonu. W dniu [...] maja 2007 r. Wójt Gminy wydał decyzję odmawiającą uzupełnienia aktu zgonu, uzasadniając to brakiem danych w posiadanej dokumentacji. Akt zgonu B. W. sporządzono na podstawie karty zgonu, wystawionej w dniu [...] kwietnia 2006 r. przez Zakład Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w L., która zawierała dane odzwierciedlone w akcie zgonu. Po uchyleniu przez organ II instancji decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, Wójt Gminy kolejną decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. ponownie odmówił uzupełnienia aktu zgonu Nr [...] – B. W. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Prokuratura Rejonowa w L. nie ustaliła daty, godziny i miejsca zgonu B. W. - pismo z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...]. Również Zakład Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w L. (pismo z dnia [...] czerwca 2007 r.) ustalił jedynie, że B. W. zaginęła [...] grudnia 2005 r., a jej zwłoki ujawniono dopiero [...] kwietnia 2006 r., natomiast biegły specjalista medycyny sądowej nie jest w stanie określić daty i godziny zgonu z powodu rozkładu zwłok. Z oświadczenia syna P. W. wynika, że ostatni raz widział "mamę W. B. w dniu [...] grudnia 2005 r. o godz. 6". Natomiast przesłuchania męża B. W. nie przeprowadzono, gdyż w dniu [...] lutego 2006 r. zmarł. Jak z powyższego wynika, ustalenie przez Kierownika USC danych dotyczących daty i godziny zgonu nie jest możliwe. Czasookres od zaginięcia B. W. do ujawnienia jej zwłok jest znaczny, brak jest również jakichkolwiek informacji ze strony biegłego czy też organów prowadzących postępowanie w sprawie ustalenia ww. danych. Z uwagi na negatywny wynik postępowania administracyjnego, dane te należy ustalić na drodze sądowej. Podobne stanowisko zawarte jest w postanowieniu Sądu Rejonowego w L. I Wydział Cywilny z dnia [...] lutego 2007 r. sygn. akt [...]. Ponadto akt zgonu B. W. (Nr [...]) został błędnie zredagowany w części II pkt 1 aktu, dotyczącej daty zgonu w słowach "znaleziona-zwłoki ujawniono dnia [...] kwietnia 2006 roku /[...].04.2006/ roku" - zapis taki należy odrzucić jako sprzeczny z celem rejestracji zgonu i należy go sprostować na podstawie art. 31 prawo a.s.c w postępowaniu nieprocesowym przez sąd. Na decyzję organu odwoławczego P. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie art. 36 oraz art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. nr 161, poz. 1688) przez odmowę uzupełnienia aktu zgonu Nr [...] dotyczącego B. W. o dane - datę zgonu, godzinę zgonu oraz miejsce zgonu. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] lutego 2007 r. (sygn. akt [...]) zawieszone zostało postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po B. W. i K. W. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia Sąd Rejonowy w L. wskazał na konieczność wszczęcia postępowania administracyjnego mającego na celu uzupełnienie akt stanu cywilnego W. B. Stosownie do dyspozycji art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego do aktu zgonu wpisuje się m. in. następujące informacje: datę, godzinę oraz miejsce zgonu lub znalezienia zwłok. Mając powyższe na względzie skarżący stwierdził, że zamieszczenie w akcie zgonu godziny, daty i miejsca zgonu pozwala na pełniejsze i dokładniejsze stwierdzenie okoliczności takiego zdarzenia wpływającego na stan cywilny osoby, jak śmierć człowieka, niż jedynie wskazanie w tym akcie danych dotyczących znalezienia zwłok. Prawne znaczenie tej różnicy potwierdza niniejsza sprawa, w której niewskazanie w treści aktu zgonu daty zgonu (a poprzestanie wyłącznie na wskazaniu daty znalezienia zwłok) uniemożliwia prowadzenie postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej B. W. Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, akt stanu cywilnego niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone podlega uzupełnieniu. Akt stanu cywilnego nie zawierający danych odnośnie daty, godziny oraz miejsca zgonu można uznać za "akt niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone" w rozumieniu art. 36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, niezależnie od tego, że akt ten zawiera dane dotyczące znalezienia zwłok (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. IV SA/Wa 992/05). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymal stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyleniu podlega decyzja lub postanowienie, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze kognicję sądu administracyjnego, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materię spraw związanych z rejestracją urodzeń, małżeństw oraz zgonów, a także spraw dotyczące innych zdarzeń, które mają wpływ na stan cywilny osób regulują przepisy ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. nr 161, poz. 1688 ze zm.). Na podstawie aktów sporządzonych w księgach stanu cywilnego stwierdza się stan cywilny osoby (art. 3 cyt. ustawy). Akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym (art. 4 cyt. ustawy). W świetle cytowanych przepisów ogólnych ustawy akty stanu cywilnego mają szczególną doniosłość prawną, albowiem stwierdzają zdarzenia prawne wpływające na stan cywilny osoby. Powinny one odzwierciedlać te zdarzenia w sposób jak najpełniejszy, jak najdokładniejszy, tak aby objąć wszystkie prawnie istotne elementy. Obowiązek dążenia do uzyskania takiego stanu spoczywa na kierownikach urzędów stanu cywilnego. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z treścią tego przepisu akt stanu cywilnego niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone, podlega uzupełnieniu. Aktem stanu cywilnego jest m.in. akt zgonu (art. 2 cyt. ustawy). W myśl zaś art. 67 ust. 1 cyt. ustawy do aktu zgonu wpisuje się: 1) nazwisko, imię (imiona), nazwisko rodowe, stan cywilny, miejsce i datę urodzenia, miejsce zamieszkania zmarłego; 2) datę, godzinę oraz miejsce zgonu lub znalezienia zwłok; 3) nazwisko, imię (imiona) oraz nazwisko rodowe małżonka osoby zmarłej; 4) nazwiska rodowe i imiona rodziców zmarłego; 5) nazwisko, imię (imiona), miejsce zamieszkania osoby zgłaszającej zgon lub dane dotyczące szpitala albo zakładu, o których mowa w art. 65 ust. 2. Jeżeli zgłaszający zgon nie zna niektórych danych wymienionych w ust. 1, do aktu zgonu wpisuje się stosowną adnotację (art. 67 ust. 2 cyt. ustawy). Akt zgonu sporządza się na podstawie karty zgonu (art. 66 ust. 1 cyt. ustawy). Z literalnego brzmienia art. 67 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy wynika, że do aktu zgonu wpisuje się albo datę, godzinę oraz miejsce zgonu, albo datę, godzinę oraz miejsce znalezienia zwłok, niemniej zamieszczanie w akcie zgonu informacji dotyczących zgonu należy uznać za regułę, natomiast zamieszczanie informacji dotyczących znalezienia zwłok jako wyjątek. Nie oznacza to bowiem, że art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy dopuszcza wyłącznie alternatywnie zamieszczenie w akcie zgonu daty, godziny oraz miejsca zgonu lub daty, godziny oraz miejsca znalezienia zwłok i wyklucza uznanie aktu zawierającego wyłącznie informacje dotyczące znalezienia zwłok (a zatem zgodnego z art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy). Drugie z tych rozwiązań powinno znajdować zastosowanie tylko wtedy, gdy daty, godziny, czy też miejsca zgonu istotnie nie można ustalić przy sporządzaniu aktu. Tak też było w przedmiotowej sprawie. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że B. W. ostatni raz była widziana w dniu [...] grudnia 2005 r. (k. akt adm. nr 11, 12, 14), a zwłoki jej znaleziono w dniu [...] kwietnia 2006 r. (k. akt adm. nr 2, 4, 11, 12). W akcie zgonu nr [...], wystawionym w dniu [...] kwietnia 2006 r., w rubryce II.1 Data zgonu wpisano: Znaleziona – zwłoki ujawniono dnia [...] kwietnia 2006 roku, w rubryce II.2 Godzina zgonu i II.3 Miejsce zgonu – Brak danych, w rubryce II.4 Data znalezienia zwłok: [...] kwietnia 2006 roku, w rubryce II.5 Godzina znalezienia zwłok: szesnasta trzydzieści pięć, w rubryce II.6 Miejsce znalezienia zwłok: P. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. syn B. W., P. W., zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego o uzupełnienie altu zgonu nr [...] poprzez wskazanie daty, godziny i miejsca zgonu B. W. Organy odmówiły uwzględnienia wniosku z uwagi na to, że ustalenie w administracyjnym postępowaniu dowodowym daty, godziny i miejsca zgonu jest niemożliwe. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny, w myśl zasad określonych w przepisach k.p.a. regulujących postępowanie dowodowe. Ustawodawca nakłada na organy administracji publicznej obowiązek między innymi podejmowania wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz do wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala dopiero na ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 1981 r., sygn. akt S.A. 272/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 19). Jak wskazuje strona w odwołaniu i skardze, a organ w odpowiedzi na skargę – w myśl art. 22 cyt. ustawy kierownik urzędu stanu cywilnego jest obowiązany żądać dowodów potwierdzających prawdziwość danych zgłoszonych do wpisu do ksiąg stanu cywilnego, a w razie uznania tych dowodów za niewystarczające – w celu ustalenia stanu faktycznego - przeprowadza się postępowanie wyjaśniające. W ocenie sądu organy przeprowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z powyższym schematem, przeprowadziły postępowanie dowodowe oraz poddały materiał dowodowy wszechstronnym rozważaniom, uzyskały informację od Prokuratora Rejonowego w L. (pismo z dnia [...] czerwca 2007 r. - k. akt adm. nr 11), informację od Adiunkta Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w L. (pismo z dnia [...] czerwca 2007 r. – k. akt adm. nr 12), oświadczenie P. W. na temat, kiedy ostatnio widział B. W. (pismo z dnia [...] sierpnia 2007 r.). W tym stanie sprawy stanowisko organów, że w wyniku postępowania administracyjnego nie było możliwe ustalenie danych, które winny być zamieszczone w akcie zgonu znajduje uzasadnienie. Zaskarżona decyzja odmawiająca uzupełnienia aktu zgonu o datę, godzinę śmierci oraz miejsce zamieszkania w stanie faktycznym sprawy nie narusza prawa materialnego, jak również mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania. Z powyższych względów działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z przepisem art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym wyznaczony (...) radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności (...) radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków, w związku z § 2 pkt 1-3 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. nr 163, poz. 1349 ze zm.).