III SA/Kr 959/07

SENTENCJA Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. UZASADNIENIE Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że aktualnie odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym. Określając swój majątek uwidocznił, że jego 23 metrowe mieszkanie i inny majątek nieruchomy są objęte zajęciami komorniczymi. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 657 zł renty wyjaśniając, że jest ona obciążana zaległymi alimentami na około 20 tyś . zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że nie ma ani perspektyw ani możliwości poprawienia swojej sytuacji. Jak podaje samych długów ma około 50 tyś zł przy tym stan jego zdrowia ulega pogorszeniu. Bieżących alimentów nie płaci bo nie ma z czego. Do wniosku dołączył kopię polecenia przelewu 224,79 oraz polecenie przelewu 167,47 zł dokonywanych tytułem wpłat na fundusz remontowy a także kopie postanowienia Sądu okręgowego o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego na okoliczność stanu swego zdrowia i korespondencji Banku Spółdzielczego na okoliczność wysokości opłat za prąd. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że skoro niniejsza sprawa ma za swój przedmiot "dodatek mieszkaniowy" oznacza to, że przynależy ona do spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej. Tym samym skarżący jest z mocy prawa zwolniony z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli więc skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji procesowej działaniem oczywiście bezcelowym było składanie przezeń wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżący ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek. Z tych względów należało więc postanowić jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość jego wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Zwrócenia uwagi przy tym wymaga, że odmiennie aniżeli ma to miejsce w procesie cywilnym w przypadku osób fizycznych sądom administracyjnym odjęta została możliwość dokonania wyboru z uwagi na celowość takiego rozstrzygnięcia (por. art. 117 kpc). Przesłanką konieczną a zarazem wystarczającą jest tylko ustalenie, czy stronę stać czy też nie stać na poniesienie kosztów takiego pełnomocnika. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Oświadczenie to jest wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego. Zasługuje także na wiarę. Jego twierdzenia znajdują bowiem w znacznej części potwierdzenie w treści przedłożonych a także zalegających na kartach pomocniczych akt administracyjnych kopiach i dokumentach źródłowych, które stanowią obiektywne świadectwo przedstawionych w nich danych. Fakt osadzenia skarżącego wynika z treści pisma SR z dnia [...] (dowód: k. 6 akt admin.). Twierdzenia skarżącego co do posiadanego zadłużenia oraz dokonywanych potrąceń znajdują potwierdzenie w zalegającej na karcie 3 pomocniczych akt administracyjnych kopii zaświadczenia ZUS oraz protokole wywiadu środowiskowego (k. 5 akt. admin) ora kopii decyzji o ponownym ustaleniu renty. Spójne i konsekwentne są oświadczenia skarżącego jeśli chodzi o dokonane zajęcie komornicze należących do niego nieruchomości oraz posiadanego zadłużenia u osób prywatnych (por. oświadczenie o stanie majątkowym k. 1 akt admin). Siłą rzeczy środki jakimi skarżący dysponuje po dokonanych potrąceniach nie są więc znaczne. Przy tym ma on także ograniczone możliwości rozporządzeń poszczególnymi składnikami swojego majątku. Okoliczność, że w zakładzie karnym skarżący powinien mieć zapewnione całodobowe utrzymanie nie zmienia tego obrazu w sposób zasadniczy. Przede wszystkim utrzymanie osadzonych w zakładzie karnym ogranicza się tylko do najniezbędniejszych ich potrzeb. Skarżący powinien zaś dysponować pewnymi minimalnymi środkami gdy boryka się z problemami natury zdrowotnej (dowód: kopia orzeczenia stopniu niepełnosprawności k. 11 akt admin.; kopia zaświadczenia o stanie zdrowia k. 12 akt. admin). Po wtóre nie można tracić z pola widzenia, że część posiadanych środków musi pożytkować na utrzymanie swojego mieszkania (dowód: druk wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego k. 4 akt. admin; kopia przelewu k. 13 akt. admin; kopia zaświadczenia wspólnoty mieszkaniowej k. 21 akt admin; kopia faktury za gaz k. 20 akt admin; kopie przelewów, kopia pisma Banku Spółdzielczego) Mając na uwadze powyższe można stwierdzić, że w aktualnej sytuacji skarżącego nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika Chociaż bowiem kwoty te – uwzględniając stawki minimalne - obiektywnie są niewielkie, to jednak relatywnie przekraczają możliwości płatnicze skarżącego. Stąd należało skarżącemu przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić na jego rzecz adwokata. Rozstrzygnięcie takie zabezpiecza skarżącemu gwarantowane konstytucją prawo do sądu. Nadto wspiera zasadę równości broni – będącą jednym z elementów szerszej koncepcji rzetelnego procesu – która wymaga, aby każda ze stron miała daną rozsądną możliwość przedstawienia swojej sprawy na zasadach, które nie stawiają jej w bardziej niekorzystnej sytuacji niż jej przeciwnika procesowego co także oznacza daną stronom możliwość zapoznania się i ustosunkowania do całości materiału dowodowego lub poczynionych oświadczeń. Na gruncie rozstrzyganego przypadku ma to znaczenie pierwszorzędne. Okoliczność, że skarżący jako osoba pozbawiona wolności aktualnie jest osadzony w zakładzie karnym stawia go bowiem w nieporównanie gorszej pozycji procesowej względem strony przeciwnej. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że - via facti - pozbawiony jest takich podstawowych uprawnień jak choćby możliwości przeglądania akt sprawy czy też nieskrępowanego dostępu do interesujących go przepisów, literatury fachowej i orzecznictwa. Okoliczność, że pozostaje odpowiedzialny za taki stan rzeczy oraz, że w pewnym stopniu ograniczony jest swoimi możliwościami intelektualnymi ma jednak w tym aspekcie znaczenie drugorzędne. Mając zaś na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.