II SA/Gd 923/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. i T. Z. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 lipca 2022 r., nr WOP.7721.112.2022.MK w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przywrócenia terminu. UZASADNIENIE Decyzją z 29 lipca 2022 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: "Organ") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z 2 czerwca 2022 r. nakazującą J. Z. i T. Z. (dalej: "Skarżący") rozbiórkę obiektu budowlanego. Decyzja organu odwoławczego została doręczona pełnomocnikowi Skarżących 17 sierpnia 2022 r. W dniu 6 października 2022 r. Skarżący nadali w placówce pocztowej przesyłkę zawierającą skargę na decyzję Organu z 29 lipca 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek Skarżący przyznali, że ww. decyzja została doręczona ich ówczesnemu pełnomocnikowi 17 sierpnia 2022 r. W otwartym terminie do wniesienia skargi (5 września 2022 r.) Skarżący odebrali protokolarnie dokumenty od uprzedniego pełnomocnika. Jednocześnie, będąc przekonani, że decyzja Organu z 29 lipca 2022 r. jest ostateczna - co zostało wyraźnie wskazane (dużymi literami) i podkreślone w uzasadnieniu tej decyzji, Skarżący byli przekonani, że nie mają już żadnych środków na jej zaskarżenie i podważenie. Nie zostali o tym odpowiednio poinformowani, a nadto pouczenie zawarte na końcu uzasadnienia decyzji z 29 lipca 2022 r. nie zostało wyodrębnione graficznie jako pouczenie dla Skarżących. Tym samym, Skarżący skupili się na działaniach związanych z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym egzekucji nakazu rozbiórki obiektu posadowionego na ich działce, żyjąc w przekonaniu, że w tym postępowaniu będą mieli szansę podważyć ustalenia Organu, który utrzymał w mocy decyzję o rozbiórce. Dlatego też Skarżący 6 września 2022 r. udzielili pełnomocnictwa nowemu pełnomocnikowi wskazując na jego umocowania do postępowania egzekucyjnego. Dopiero na skutek zapoznania się z treścią postanowienia oddalającego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, doręczonego pełnomocnikowi 29 września 2022 r., zorientowali się (po rozmowie z pełnomocnikiem), że było możliwe skutecznie wzruszenie decyzji Organu z 29 lipca 2022 r. Po uzyskaniu porady prawnej w tym zakresie Skarżący udzielili pełnomocnictwa 4 października 2022 r. w sprawie decyzji Organu z 29 lipca 2022 r. Skarżący wskazali, że nie mając zupełnie wiedzy o formalnych aspektach charakteryzujących postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne oraz egzekucji w administracji, żyli ze świadomością, że mogą powoływać się na błędy decyzji utrzymującej w mocy decyzję rozbiórkową w postępowaniu egzekucyjnym. Świadomość możliwości wniesienia skargi na decyzję Organu z 29 lipca 2022 r. zaczerpnęli natomiast dopiero po doręczeniu postanowienia o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, tj. 29 września 2022 r. Wskazano również, że w otwartym terminie do wniesienia skargi na decyzję Organu z 29 lipca 2022 r. T. Z., który ma problemy wieńcowe, był hospitalizowany. Co prawda szpital opuścił 31 sierpnia 2022 r., niemniej długo jeszcze po tym czasie zmagał się z problemami zdrowotnymi, które utrudniały mu podejmowanie skutecznych działań prawnych w swoich sprawach. Podsumowując podniesiono, że Skarżący nie mieli zupełnie wiedzy i świadomości w zakresie terminu, w jakim powinni byli wnieść skargę, żyli w przekonaniu, że decyzja z 29 lipca 2022 r. jest ostateczna i nie ma żadnych możliwości jej wzruszenia, stąd nie mieli oni powodów, aby takich możliwości poszukiwać, skupiając się na działaniach związanych z toczącym się wobec nich postępowaniem egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei przepis art. 87 P.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W rozpoznawanej sprawie okoliczności faktyczne związane z uchybieniem terminu do wniesienia skargi nie budzą wątpliwości. Sporna jest natomiast ocena, czy na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu spoczywa wina za niedokonanie tej czynności w wymaganym terminie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała ona należytej staranności (por. postanowienia NSA: z 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt II GZ 291/22, z 11 maja 2022 r. sygn. akt I OZ 156/22, czy z 22 kwietnia 2022 r. sygn. akt III FZ 2/22, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie jako okoliczność, która spowodowała uchybienie terminu do wniesienia skargi na decyzję Organu z 29 lipca 2022 r. Skarżący wskazali na swoje przekonanie, że decyzja ta jest ostateczna i nie można jej zaskarżyć. Wskazali również na brak wiedzy o formalnych aspektach charakteryzujących postępowanie administracyjne i przed sądami administracyjnymi oraz problemy zdrowotne T. Z. Oceniając przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności mające świadczyć o braku winy Skarżących w jego uchybieniu należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w postępowaniu administracyjnym Skarżący byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego). Skarżący przyznali, że decyzja Organu z 29 lipca 2022 r. została doręczona ich pełnomocnikowi 17 sierpnia 2022 r., natomiast 5 września 2022 r. (a więc w otwartym terminie do wniesienia skargi) Skarżący odebrali protokolarnie dokumenty od tego pełnomocnika, co może sugerować, że pełnomocnictwo zostało wypowiedziane. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w uchybieniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Pełnomocnik ma obowiązek działania na korzyść osoby, którą reprezentuje. To strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika, toteż działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika (por. wyroki NSA: z 16 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 3031/13, czy z 2 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2677/13). Reprezentujący Skarżących profesjonalny pełnomocnik powinien był zatem poinformować swoich mocodawców nie tylko o tym, że odebrał decyzję Organu z 29 lipca 2022 r. i kiedy to nastąpiło, ale również o tym, że decyzję tę można zakwestionować składając na nią skargę do sądu administracyjnego. Swoboda wyboru pełnomocnika oznacza, że jego działania lub zaniechania są traktowane jako czynności strony, natomiast błędy lub uchybienia w tym zakresie (np. niepoinformowanie mocodawcy o sposobie i terminie zaskarżenia decyzji) mogą być przedmiotem wzajemnych rozliczeń pomiędzy pełnomocnikiem a stroną, nie przesądzają natomiast o braku winy strony w uchybieniu terminu (zob. wyrok NSA z 6 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 559/17). Wskazać następnie należy, że faktycznie na s. 7 decyzji z 29 lipca 2022 r. znajduje się zapis "decyzja niniejsza jest ostateczna" (wielkimi literami), jednakże zapis ten dotyczy ostateczności w administracyjnym toku instancji (przed organami nadzoru budowlanego). Poniżej tego zapisu znajduje się natomiast pouczenie, zgodnie z którym: "strona niezadowolona z niniejszej decyzji może w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku". Organ pouczył również, że skargę wnosi się za jego pośrednictwem, zaś wymagania dotyczące skargi zostały określone w art. 57 P.p.s.a. Wskazano ponadto, ile wynosi wpis sądowy od skargi i że strona może wnioskować do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu powyższe pouczenie jest prawidłowe, kompletne i wyczerpujące. Z treści decyzji z 29 lipca 2022 r. jej adresat (czyli Skarżący) pozyskał wiedzę nie tylko o rozstrzygnięciu merytorycznym Organu (o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji i powodach tego rozstrzygnięcia), ale również o tym, że jeśli nie zgadza się z tą decyzją to może ją zakwestionować i w jaki sposób należy to uczynić. Całkowicie niezrozumiałe jest tym samym zawarte we wniosku o przywrócenie terminu stwierdzenie, że pouczenie zawarte na końcu uzasadnienia decyzji z 29 lipca 2022 r. nie zostało wyodrębnione graficznie jako pouczenie dla Skarżących. Fakt, że część pouczenia została napisana w całości wielkimi literami, a część bez takiego wyróżnienia, nie może mieć przesądzającego znaczenia przy badaniu braku winy strony w uchybieniu terminu. Odnosząc się natomiast do podnoszonej we wniosku okoliczności związanej ze złym stanem zdrowia T. Z., który do 31 sierpnia 2022 r. był hospitalizowany, należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, iż zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OZ 204/22). Wskazuje się również, że strona musi uwiarygodnić, iż stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy zauważyć, że stroną postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego byli małżonkowie J. Z. i T. Z. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazano na problemy zdrowotne T. Z., nie wskazując natomiast, aby z takimi problemami borykała się również J. Z. Należy z tego wywieść, że czynności związane ze sporządzeniem skargi do sądu administracyjnego (która nie jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, w odróżnieniu chociażby od skargi kasacyjnej) mogła przedsięwziąć J. Z., działając w tym zakresie nie tylko w imieniu własnym, ale również w imieniu swojego męża. Podsumowując należy wskazać, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14). Należy podkreślić, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14). Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności należało uznać, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 P.p.s.a., tj. Skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.