II SAB/Op 48/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. R. na bezczynność Wojewody Opolskiego w przedmiocie załatwienia sprawy wszczętej z urzędu dnia 19 listopada 2021 r. o ustalenie odszkodowania 1) zobowiązuje Wojewodę Opolskiego do załatwienia sprawy wszczętej z urzędu dnia 19 listopada 2021 r. o ustalenie odszkodowania, 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącej B. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi B. R. (dalej jako: skarżąca lub strona) z dnia 3 sierpnia 2023 r. jest bezczynność Wojewody Opolskiego (dalej również jako: organ lub Wojewoda) w przedmiocie załatwienia sprawy wszczętej z urzędu dnia 19 listopada 2021 r. o ustalenie odszkodowania. Wyżej wymieniona skarga została poprzedzona następującym czynnościami. Decyzją z dnia 21 stycznia 2022 r., działając na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f i 5 w związku z art. 11 a i art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1363 ze zm.), art. 132 ust. 1a w związku z art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) organ ustalił odszkodowanie na rzecz skarżącej za przeznaczoną pod inwestycję drogową, na podstawie decyzji tego organu z dnia 10 sierpnia 2021 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nieruchomość oznaczoną jako działka nr a o pow. 0,0036 ha, AR_[...], obręb [...], gmina [...], KW [...], w kwocie 8 967,00 zł (słownie: osiem tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt siedem złotych 00/100). Jednocześnie orzekł Wojewoda, że ustalone w decyzji odszkodowanie, wypłacone zostanie jednorazowo przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (dalej również jako zarządca drogi lub w skrócie: GDDKiA) w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna. Wyżej wymienione decyzja została wysłana do skarżącej na adres: ul. [...] [...], [...] K. Korespondencja została zwrócona do organu w dniu 2 lutego 2022 r. z adnotacją: "osoba nie mieszka pod tym adresem". Skarżąca w dniu 27 września 2022 r. wystąpiła do Wojewody Opolskiego o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wymienioną decyzją, argumentując, że o jej treści dowiedziała się od GDDKiA w dniu 27 września 2022 r. Natomiast po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w oparciu o informacje przekazane przez zarządcę drogi, organ ustalił, że o decyzji dowiedziała się w dniu 30 maja 2022 r. Z tych względów, mając na uwadze art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2022 r. poz. 2000 ze zm; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej w skrócie: Kpa, Wojewoda odmówił wznowienia postępowania podkreślając, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie. Skarżąca wystąpiła w dniu 24 stycznia 2023 r. do Wojewody z pismem, w którym wskazała, że w dniu 10 stycznia 2023 r. została poinformowana przez geodetę wykonującego czynności wyznaczania punktów granicznych, iż na pasie zajętej przez Skarb Państwa nieruchomości znajdują się nasadzenia: krzewy i drzewa, które nie były objęte szacunkiem biegłego w operacie. Podkreśliła, że nie miała wiedzy o terminie czynności szacowania nieruchomości, jak również, że nie poznała treści sporządzonego operatu szacunkowego. Zwróciła się o wysłanie dokumentów na adres e-mail. W dniu 9 maja 2023 r. skarżąca wniosła ponaglenie w trybie art. 37 Kpa, domagając się rozpatrzenia jej wniosku z dnia 24 stycznia 2023 r. W odpowiedzi z dnia 18 maja 2023 r. Wojewoda wskazał, że wyżej wymienioną decyzję doręczono na adres w systemie PESEL, w którym widnieje, że skarżąca posiadała meldunek czasowy do 26 czerwca 2022 r. pod adresem: [...] K., ul. [...] [...]. Minister Rozowuju i Technologii, postanowieniem z dnia 23 czerwca 2023 r., nr [...], uznał wyżej wymienione ponaglenie za nieuzasadnione. Skarżąca w dniu z dnia 3 sierpnia 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", skargę na bezczynności organu w przedmiocie załatwienia sprawy oraz o nakazanie doręczenia decyzji i ekspertyzy na adres e-mail skarżącej. W uzasadnieniu przytoczyła strona dotychczasowy przebieg sprawy akcentując, że nie otrzymała decyzji z dnia 21 stycznia 2022 r., bowiem została ona skierowana na błędny adres. Zaznaczyła, że w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, doręczano jej korespondencję na prawidłowy adres tj. [...], [...] K. W ocenie skarżącej niezrozumiała jest zmiana adresu doręczenia, tym bardziej, że oba postępowania toczyły się w obrębie tego samego Wydziału Infrastruktury i Nieruchomości Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego. Wskazała również na błąd w pisowni jej nazwiska zawarty w piśmie z dnia 18 maja 2023 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewoda opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wyjaśnił, że nie pozostaje w bezczynności, a skarżąca była informowana o przysługującym jej uprawnieniu do zapoznania się z aktami prawy z art. 73 Kpa. Wojewódzki Sad Administracyjny w Opolu, zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Składanie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie może zatem ona dotyczyć innych czynności. Podkreślić należy, że bezczynność organu powiązana być musi z kompetencją do wydania w danej sprawie decyzji, postanowienia, czy też innych aktów bądź czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest zatem wystąpienie określonej podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony. Zgodnie z art. 134 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (§ 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Stosownie do art. 135 Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zgodnie z art. 42 Kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (§ 1). Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Z treści art. 43 Kpa wynika, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Jednym z podstawowych przesłanek do doręczenia zastępczego z art. 43 Kpa jest pozostawienie przesyłki odpowiedniej osobie, która do tego w odpowiedni sposób zobowiąże się do jej oddania, zaś adresat owej przesyłki będzie miał tego świadomość, że organ zastosował zastępcze doręczenie. W zaistniałym stanie faktycznym organ wysłał decyzję z dnia 21 stycznia 2022 r. o ustaleniu wysokości odszkodowania za zajętą nieruchomość na adres: ul. [...] [...], [...] K. Została ona odebrana w dniu 27 stycznia 2022 r., niemniej odbiorca niezwłocznie nadał z powrotem do Wojewody egzemplarz decyzji zawierając na kopercie adnotację, że "adresat nie mieszka pod tym adresem". Wskazany zapisek nie został wykonany przez uprawionego pracownika publicznego operatora pocztowego, niemniej stanowi on dowód, że nie doszło do doręczenia przesyłki we wskazanym trybie tj. z art. 43 Kpa. pomimo znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 37 akt organu). Po pierwsze odbiorca poinformował, że skarżąca nie mieszka pod wskazanym adresem, a w konsekwencji – pod drugie- osoba ta nie mogła być potraktowana jako odbiorca przesyłki z art. 43 Kpa. Powołany art. 42 § 1 Kpa w pierwszej kolejności eksponuje konieczność doręczenia stronie korespondencji do miejsca jej zamieszkania, tym samym organ, uzyskawszy wiedzę, że decyzja została skierowana pod adres, w którym skarżąca nie mieszka, winien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia poprawnego adresu. W aktach organu nie ma informacji skąd pozyskał adres skarżącej: [...] [...], [...] K. Z pism kierowanych do skarżącej wynika, że pozyskał go ze zbioru PESEL. Sąd dostrzega jednocześnie, że w aktach organu nie ma również informacji na jaki adres zostało doręczone zawiadomienie z dnia 19 listopada 2021 r. o wszczęciu postępowania (k. 10 akt organu). Znajduje się natomiast wypis z ewidencji gruntów, gdzie widnieje adres skarżącej: M. [...], [...] K. (k. 6 akt organu). W tych okolicznościach ponad wszelką wątpliwość organ winien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia faktycznego adresu, pod którym zamieszkuje skarżąca. Tym bardziej, jak wskazała strona w treści pism kierowanych do organu jak i w skardze, korespondencja dotycząca postępowania prowadzonego w sprawie wydanie decyzji z dnia 10 sierpnia 2021 r., nr [...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na rzecz GDDKiA, była jej skutecznie doręczana na adres zamieszkania tj. M. [...], [...] K. Z akt wynika, że organ nie podjął żadnych działań mających na celu ustalenia czy adres wskazany w zbiorze PESEL stanowi faktycznie adres zamieszkania skarżącej, tym bardziej, że osoba, która odebrała przesyłkę niezwłocznie zwróciła ją do organu. Od 2 lutego 2022 r. tj. od momentu wpływu do Kancelarii Ogólnie Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego, organ miał wiedzę, że adres skarżącej jest nieprawidłowy, a zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji (k. 37) zostało podpisane przez osobę, która nie była uprawniona do odbioru przesyłki z art. 43 Kpa. Tym samym Wojewoda winien był podjąć działania zmierzające do ustalenia adresu zamieszkania skarżącej, pod który należy doręczyć decyzję, bowiem nie ziściły się przesłanki z art. 42-43 Kpa doręczenia przesyłki stronie postępowania. Z tych względów organ pozostaje w bezczynności. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że organ pozostaje w zwłoce z doręczeniem skarżącej korespondencji w sprawie nr [...], w tym decyzji z dnia 21 stycznia 2022 r., a w konsekwencji do załatwienia sprawy wszczętej przez organ z urzędu z dniem 19 listopada 2021 r. o ustalenie odszkodowania, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W zaistniałych okolicznościach bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku), a o kosztach stosownie do art. 200 P.p.s.a. orzeczono w pkt 3 wyroku.