I OZ 793/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2440/23 w sprawie ze skargi E.G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 września 2023 r. nr DAP-WOSRFR-7280-57/2023/MBs w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 16 września 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2440/23 (dalej postanowienie z 16 września 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie E.G. (dalej żalący się), wniesione w imieniu E.G., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 czerwca 2024 r. I SA/Wa 2440/23 o odrzuceniu skargi E.G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 22 września 2023 r. nr DAP-WOSRFR-7280-57/2023/MBs, utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Lubuskiego z 26 maja 2023 r. znak GN-II.7541.626.2022.WGaw o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody Lubuskiego z 26 kwietnia 2018 r. znak GN-II.7541.98.2017.EOrł odmawiającą K.G. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J.H. w miejscowości A., pow. K., woj. [...]. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że E.G., w imieniu której złożono skargę, zmarła po jej wniesieniu (notatka służbowa z 13 czerwca 2024 r.). Z chwilą śmierci utraciła zdolność sądową i zdolność procesową. W tej sytuacji E.G., nie mając przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, nie mógł skutecznie wnieść zażalenia na postanowienie z 19 czerwca 2024 r. Zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa), nawet w przypadku prawidłowego umocowania do reprezentowania strony skarżącej, które w tej sprawie nie zostało wykazane, w postępowaniu sądowoadministracyjnym pełnomocnictwo wygasa wraz ze śmiercią mocodawcy. Zażalenie zostało wniesione przez podmiot nieuprawniony do dokonania tej czynności procesowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, odrzucił zażalenie (k. 2-3, 64, 69-71, 97-98v akt sądowych). Zażalenie, oznaczone jako "skarga kasacyjna", złożył żalący się, zaskarżając postanowienie z 16 września 2024 r. w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania według norm przypisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa przez "bezpodstawne przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie I wydział Cywilny nie jest władny do stwierdzenia przewlekłego prowadzenia przez organ bez obowiązania go wykonania czynności w określonym terminie"; 2. art. 161 § 1 pkt 3 ppsa przez bezpodstawne umorzenie postępowania, mimo istnienia podstaw do stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania (k. 106-108 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (art. 50 § 1 ppsa). Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 ppsa). W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 ppsa). Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników (art. 34 ppsa). Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne (art. 35 § 1 ppsa). Do skargi należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli skargę wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 w zw. z art. 57 § 1 in principio ppsa). W niniejszej sprawie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 22 września 2023 r. nr DAP-WOSRFR-7280-57/2023/MBs została wniesiona przez E.G. Wynika to z treści samej skargi, w której skarżący wskazał, że jest pełnomocnikiem E.G. (k. 3) i z pisma z 11 kwietnia 2024 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie Przewodniczącego z 28 marca 2024 r., w którym skarżący wprost wskazał, że wniósł skargę w imieniu E.G. i że spełnia przesłanki z art. 35 § 1 ppsa do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze pełnomocnika strony (k. 44-47 akt sądowych). Na wezwanie Przewodniczącego z 22 kwietnia 2024 r. skarżący poinformował, że dla E.G. jest kuzynem - ich matki były siostrami z domu H. (k. 52, 53-55, 58 akt sądowych). Mimo prawidłowych wezwań, zawierających pouczenie o treści art. 35 § 1 ppsa, skierowanych do żalącego się, by złożył on do akt sprawy dokument pełnomocnictwa udzielonego mu przez E.G. do reprezentowania albo zastępowania jej w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie (k. 1, 9-10, 44, 45-45v akt sądowych), nie przedłożył on oryginału bądź poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu pełnomocnictwa. Dnia 13 czerwca 2024 r. skarżący poinformował o śmierci E.G. (k. 64 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 czerwca 2024 r. odrzucił skargę, wskazując, że została ona złożona i podpisana przez osobę, które nie spełniała przesłanek określonych w art. 35 § 1 ppsa – E.G. był kuzynem E.G., a więc nie mógł jej reprezentować w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności zażalenia wywiedzionego przez żalącego się na postanowienie Sądu z 16 września 2024 r. Sąd odrzucił bowiem zażalenie żalącego się na postanowienie z 19 czerwca 2024 r., stwierdziwszy, że E.G., nie będąc stroną w niniejszym postępowaniu, nie mógł skutecznie wnieść zażalenia na postanowienie z 19 czerwca 2024 r. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w imieniu E.G. przez nieumocowanego pełnomocnika. Przeniesienie przez E.G. na E.G. roszczenia do dochodzenia zadośćuczynienia za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (k. 32-32v, 48-49 akt sądowych) nie stanowiło pełnomocnictwa udzielonego E.G. przez E.G. do działania w jej imieniu w tej sprawie przed sądami administracyjnymi. Dokument ten nie oznacza również, że skarżący wstąpił w miejsce E.G. do niniejszego postępowania jako strona. E.G. nie jest adwokatem ani radcą prawnym, nie był również innym - obok E.G. - skarżącym w tej sprawie ani uczestnikiem postępowania (w postępowaniu administracyjnym występował jedynie jako pełnomocnik uczestniczek: K.G. i E.G.), jak również nie był małżonkiem, bratem, wstępnym lub zstępnym E.G. ani nie pozostawał z nią w stosunku przysposobienia. Żaden przepis szczególny nie uprawniał go do występowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jako pełnomocnik E.G.. W konsekwencji, nie mógł on być pełnomocnikiem strony w tym postępowaniu. Gdyby skarżący był pełnomocnikiem E.G. w tej sprawie, to - zgodnie z art. 43 ppsa - o ile wobec śmierci strony pełnomocnictwo uległoby wygaśnięciu, o tyle - jako pełnomocnik procesowy - byłby on obowiązany i uprawniony do działania w imieniu zmarłej mocodawczyni aż do czasu zawieszenia postępowania. Taka sytuacja nie zachodziła w tej sprawie, ponieważ skarga została odrzucona jako wniesiona przez podmiot nieuprawniony. Gdyby skarga została wniesiona skutecznie, tj. przez podmiot uprawniony osobiście lub jego pełnomocnika, które to pełnomocnictwo zostałoby wykazane, to postępowanie wobec śmierci strony należałoby zawiesić do dnia zgłoszenia się lub wskazania jej następców prawnych [...] albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku (art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 128 § 1 pkt 1 ppsa). W związku z niewykazaniem pełnomocnictwa udzielonego przez E.G. skarżącemu brak było podstaw do zawieszenia postępowania. Zasadnie Sąd zastosował rygor wskazywany skarżącemu w wezwaniach do złożenia pełnomocnictwa do akt sprawy w postaci odrzucenia skargi. Skoro E.G. nie był stroną w przedmiotowym postępowaniu ani nie był pełnomocnikiem E.G., nie miał on legitymacji procesowej czynnej do zaskarżenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 czerwca 2024 r. o odrzuceniu skargi. W rezultacie, zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji prawidłowo odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z 19 czerwca 2024 r. Zarzuty sformułowane w zażaleniu dotyczące: naruszenia art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa przez "bezpodstawne przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie I wydział Cywilny nie jest władny do stwierdzenia przewlekłego prowadzenia przez organ bez obowiązania go wykonania czynności w określonym terminie" oraz art. 161 § 1 pkt 3 ppsa przez bezpodstawne umorzenie postępowania, mimo "istnienia podstaw do stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania", były o tyle niezrozumiałe, że skarga w niniejszej sprawie nie dotyczyła przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, lecz postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 22 września 2023 r. nr DAP-WOSRFR-7280-57/2023/MBs utrzymującego w mocy postanowienie Wojewody Lubuskiego z 26 maja 2023 r. znak GN-II.7541.626.2022.WGaw o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody Lubuskiego z 26 kwietnia 2018 r. znak GN-II.7541.98.2017.EOrł odmawiającą K.G. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J.H. w miejscowości A, pow. K., woj. [...]. Ani postępowanie sądowoadministracyjne, ani administracyjne w tej sprawie nie zostało umorzone. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.