I SA/Rz 663/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2020 r. spraw ze skarg W.F. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2020 r. – nr [...], – nr [...], – nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargi. UZASADNIENIE Zaskarżonymi postanowieniami z dnia [...] sierpnia 2020r., nr: [...], [...], [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS), po rozpatrzeniu wniosków W. F. (dalej: podatnik/skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: NUS) z dnia [...] grudnia 2019r., nr [...], [...], [...], określających zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i sierpień 2015r., odmówił przywrócenia terminu. Z akt sprawy wynika, że ww. decyzje NUS z dnia [...] grudnia 2019r. zostały doręczone reprezentującemu podatnika pełnomocnikowi – adwokat P. G., za pośrednictwem poczty w dniu 7 stycznia 2020r. W dniu 24 lutego 2020r. podatnik wniósł odwołania od ww. decyzji NUS wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia, który uzupełnił w piśmie z dnia 25 lutego 2020r. Uzasadniając wnioski o przywrócenie terminu podatnik argumentował, że ustanowiony pełnomocnik nie poinformował go o fakcie doręczenia decyzji NUS. Podatnik poddał, że w dniu 17 lutego 2020r. uzyskał w Urzędzie Skarbowym informacje o zaległościach w podatku od towarów i usług za 2015r. wynikających z wydanych decyzji, które wobec braku zaskarżenia w trybie odwoławczym stały się ostateczne i podlegają egzekucji administracyjnej. Natomiast w dniu 18 lutego 2020r. otrzymał w Urzędzie Skarbowym wydruk komputerowy decyzji, uzyskując możliwość faktycznego zapoznania się z ich treścią. Zdaniem podatnika zaniechanie ze strony pełnomocnika doprowadziło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołań, w związku z czym ewentualny zarzut zawinienia może dotyczyć wyłącznie osoby pełnomocnika, a nie samego podatnika. Ponadto według podatnika doręczenie korespondencji przez NUS nastąpiło z naruszeniem art. 144 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 900 ze zm. – dalej: O.p.), ponieważ doręczenie pełnomocnikowi będącemu adwokatem pism powinno nastąpić za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego, a organ nie podjął próby wysłania korespondencji w formie elektronicznej, nie wystąpił nawet do pełnomocnika o wskazanie adresu elektronicznego do doręczeń. Z tego powodu podatnik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji związanych z nieprawidłowym doręczeniem. Postanowieniami z dnia [...] czerwca 2020r. DIAS, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołań od ww. decyzji NUS z dnia [...] grudnia 2019r. Organ stwierdził, że ww. decyzje NUS zostały prawidłowo doręczone pełnomocnikowi podatnika w dniu 7 stycznia 2020r. na adres wskazany przez niego w pełnomocnictwie; odwołania wniesiono w dniu 24 lutego 2020r., zatem z uchybieniem terminów, które upłynęły w dniu 21 stycznia 2020r. DIAS wskazał również, że brak podania przez profesjonalnego pełnomocnika adresu elektronicznego jest wyłącznie problemem technicznym w rozumieniu art. 144 § 3 O.p., który uniemożliwia doręczenie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej i pozwala na doręczenie pism m.in. za pośrednictwem operatora pocztowego. Powyższe postanowienia nie zostały zaskarżone do sądu administracyjnego. Następnie powołanymi na wstępie postanowieniami z dnia [...] sierpnia 2020r., nr: [...], [...], [...], DIAS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji NUS z dnia [...] grudnia 2019r. Uzasadniając swe stanowisko DIAS wyjaśnił, że zgodnie z ukształtowaną na gruncie art. 162 § 1 O.p. linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego to na podmiocie, który uchybił terminowi, spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, wnioskodawca powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda, która wykluczyła możliwość terminowego wniesienia odwołania, była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do momentu złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, kiedy za stronę działa pełnomocnik, o wadach oświadczenia woli, dobrej lub złej wierze, zachowaniu należytej staranności, co do zasady należy rozstrzygać na podstawie okoliczności zachodzących po stronie pełnomocnika, a nie mocodawcy. Skutki działania pełnomocnika ponosi strona, która ponosi też odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw. Odnosząc się do wskazanych we wnioskach o przywrócenie terminu argumentów, mających uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu, DIAS stwierdził, że podatnik nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, a przeciwnie wskazał na zaniedbanie ze strony pełnomocnika, które skutkowało niedotrzymaniem terminów do wniesienia odwołań. Za bezzasadne DIAS uznał podniesione we wnioskach argumenty dotyczące domniemanych nieprawidłowości przy doręczeniu ww. decyzji, stwierdzając, że uchybienie terminu należy wiązać z okolicznościami innymi niż nieprawidłowości w doręczeniu decyzji, bo wniosek o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Nie stanowi wykazania braku winy w uchybieniu terminu argumentacja, która wchodzi w sferę związaną z prawidłowością doręczenia decyzji będącej przedmiotem odwołania, gdyż kwestia ta wykracza poza zakres postępowania w sprawie przywrócenia terminu i została już rozpatrzona w postanowieniach DIAS z dnia [...] czerwca 2020r., stwierdzających uchybienie terminu do wniesienia odwołań. Na postanowienia DIAS z dnia [...] sierpnia 2020r. podatnik złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniom zarzucono naruszenie art. 162 § 1 w zw. z art. 163 § 2 O.p. przez brak zastosowania tych przepisów do rozstrzygnięcia sprawy i odmowę przywrócenia terminu, a także błędną wykładnię polegającą na pominięciu wykładni językowej i zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, zgodnie z art. 2a O.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniach skarg skarżący podniósł, że brak jest podstaw do zarzucenia mu jakiejkolwiek winy czy niedbalstwa przy dbaniu o swoje interesy, czego wyrazem było powierzenie reprezentowania w postępowaniu profesjonalnemu pełnomocnikowi. Skarżący zakwestionował stanowisko organu, że skutki działania pełnomocnika obciążają jego mocodawcę. Zdaniem skarżącego pogląd taki jest sprzeczny z literalną wykładnią art. 162 § 1 O.p., który posługuje się pojęciem "zainteresowanego", szerszym od pojęcia "strony" w rozumieniu przepisu art. 133 O.p. i nast. Według skarżącego, wobec takiego brzmienia art. 162 § 1 O.p. reguły wykładni językowej i zasada rozstrzygania na korzyść podatnika pozwala na uznanie, że aspekt wystąpienia lub niewystąpienia "winy" powinien być zindywidualizowany do osoby samego podatnika, który występuje jako "zainteresowany" przywróceniem terminu. DIAS w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, przy czym w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie są postanowienia DIAS w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosków skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań. Kwestię przywrócenia terminu, na gruncie przepisów O.p. reguluje art. 162 tej ustawy. W myśl art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z § 2 przytoczonego wyżej art. 162 O.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W niniejszym przypadku skarżący złożył wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań w terminie 7 dni od dnia, w którym uzyskał w urzędzie skarbowym wydruk decyzji NUS i miał możliwość faktycznego zapoznania się z ich treścią. Należy zatem uznać, że występując z wnioskami o przywrócenie terminów skarżący zachował siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p. Dopełnił również czynności (wniesienia odwołań), dla których określony był termin. Stosownie do art. 162 § 1 O.p. uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu możliwe jest jedynie w sytuacji, w której osoba domagająca się takiego przywrócenia uprawdopodobni, iż nastąpiło to bez jej winy. O braku winy w uchybieniu terminu procesowego można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że zachowanie terminu stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99, dost. LEX nr 45409). Dlatego strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia, że dołożyła należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, przy której doszło do uchybienia terminu. W niniejszej sprawie istotne jest, że skarżący w postępowaniu, do którego odnoszą się przedmiotowe wnioski, był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika – adwokata. Niekwestionowanym jest, że decyzje NUS, od których wniesiono odwołania z uchybieniem terminów, zostały dręczone ustanowionemu pełnomocnikowi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, według którego strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy prowadzeniu spraw mocodawcy (por. np. postanowienia NSA z 16 stycznia 2008 r. sygn. akt I OZ 1008/07, z 11 grudnia 2019r. sygn. akt II FZ 790/19 dost. CBOiS). W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołań. Podniesione we wnioskach okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Wnioski nie zawierają żadnej argumentacji wskazującej na wystąpienie przeszkody po stronie pełnomocnika skarżącego w terminowym dopełnieniu czynności, jaką było wniesienie odwołań od decyzji NUS, a tylko taka mogłaby być ewentualnie wzięta pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku strony, skoro skarżący powierzył prowadzenie spraw pełnomocnikowi. Wręcz przeciwnie, skarżący wprost stwierdził, że to pełnomocnik ponosi winę w niezachowaniu terminu, bo nie powiadomił podatnika o doręczeniu decyzji. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego DIAS słusznie uznał, że w przypadku gdy skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, konsekwencje działań (zaniedbań) tego pełnomocnika, które skutkowały niedotrzymaniem terminów do wniesienia odwołań ponosi skarżący, gdyż to na nim ciążyła odpowiedzialność za dobór osób, którymi posłużył się przy prowadzeniu swych spraw. Z odpowiedzialności tej nie zwalnia fakt dołożenia należytej staranności przez powierzenie prowadzenia sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi. Wobec tego podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 162 § 1 w zw. z art. 163 § 2 O.p. są niezasadne. Skarżący w uzasadnieniu wniosków kwestionuje prawidłowość doręczenia pełnomocnikowi decyzji NUS, podnosząc, że zgodnie z art. 144 § 5 O.p. organ powinien je doręczyć drogą elektroniczną, a nie za pośrednictwem poczty. Należy wskazać, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji NUS została rozstrzygnięta prawomocnymi postanowieniami DIAS z dnia [...] czerwca 2020r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołań i pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania. Takie zarzuty dotyczące doręczenia decyzji NUS skarżący mógł sfomułować podważając zasadność powyższych postanowień w skargach do sądu administracyjnego. Skoro zaś nie skorzystał z takiej możliwości, to na gruncie niniejszych spraw zarzuty w tym względzie są bezprzedmiotowe. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 2a O.p., który dotyczy zasady rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa, na korzyść strony, bo takie wątpliwości w niniejszej sprawie nie wystąpiły co do treści przepisów O.p. mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd nie dopatrzył się również niczego co wskazywałoby na naruszenie przez organy przepisu art. 2 Konstytucji RP. Mając na uwadze powyższe, na podstawie 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.