III SA/Lu 512/09

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty cła podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Skarżący w złożonej skardze zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie złożył wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosząc zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ponadto na wezwanie referendarza sądowego skarżący złożył dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenia. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że nie jest w stanie uiścić opłat sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnej osoby. W dalszej części wniosku skarżący podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wykazał, iż w skład jego majątku wchodzi działka budowlana o pow. [...] m2, a poza tym majątkiem nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Podniósł , że działalność gospodarcza przynosi straty oraz że osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto nie podając z jakiego tytułu. Dodatkowo podniósł, iż posiada zaciągnięte i nie spłacone zobowiązania kredytowe. Informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykazując w urzędowym formularzu, że nie posiada żadnego majątku poza działką budowlaną, skarżący nie wyjaśnił czy (i jakie) posiada prawo do nieruchomości, w której zamieszkuje (w formularzu jako adres zamieszkania skarżący podał ul. [...] w [...]), a jeśli nieruchomość ta należy do innej osoby, to czy z tytułu zamieszkiwania ponosi opłaty. Ponadto wykazując, że prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą straty nie wyjaśnił z jakich źródeł uzyskuje dochód w kwocie [...] zł miesięcznie i z czego finansowana jest strata w działalności gospodarczej. Nie wykazał także rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie. Z tego powodu w dniu 9 grudnia 2009r. wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał następujące dokumenty: wyciągi z trzech rachunków bankowych; zeznanie podatkowe za 2008r.; dwie umowy kredytowe; raporty zaliczek na podatek dochodowy; wyciągi z podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz oświadczenie z dnia 21 grudnia 2009r. dotyczące miejsca zamieszkiwania, kosztów utrzymania i osiągania miesięcznego dochodu. W oparciu o przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożonych dokumentach źródłowych i dodatkowym oświadczeniu, sytuację materialną strony skarżącej, uznać należy, że żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie przez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach, z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na koszty sądowe w sprawie składa się koszt wpisu sądowego w kwocie 100 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/, a inne ewentualne koszty sądowe, które mogą wystąpić w zależności od wyniku sprawy i działań podjętych przez strony, tj.: opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczany na skutek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/); opłata sądowa od zażalenia i wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej (§ 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi), każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego, uznać należy, że nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca w istocie pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób ubogich, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą tych kosztów uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto podnieść w tym miejscu należy, że ciężar dowodu zaistnienia przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych, spoczywa na stronie ubiegającej się o taką pomoc. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, rozważając możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych, stwierdzić należy, że obecna jego sytuacja materialna nie należy do skrajnie trudnych. W skład majątku skarżącego wchodzi działka budowlana o pow. [...] m2. Jeśli chodzi o inne składniki majątku, to stwierdzić należy, że skarżący nie wyjaśnił, pomimo stosownego pytania w wezwaniu, czy posiada (i jakie) prawo do nieruchomości przy ul. [...] w [...], które to miejsce wskazał w urzędowym formularzu jako adres zamieszkania. Natomiast w oświadczeniu z 21 grudnia 2009r. podał jako miejsce zamieszkania mieszkanie o pow. [...] m2, należące do jego konkubiny. Z kolei podnosząc pozostawanie w konkubinacie nie wykazał źródeł i wysokości dochodów oraz majątku konkubiny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie. Podnieść należy, że skarżący nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny, jakie osiąga dochody. W urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy skarżący podał, że osiąga dochody w kwocie [...] zł miesięcznie brutto nie podając z jakiego tytułu, a jednocześnie podnosząc, że działalność gospodarcza przynosi straty. W oświadczeniu z 21 grudnia 2009r. podał, iż jako przedsiębiorca nie jest w stanie wykazać aktualnie swojego dochodu, gdyż będzie to możliwe dopiero po złożeniu zeznania za 2009r., ponadto wyjaśnił, iż kwota dochodu [...] zł wpisana w urzędowym formularzu jest przybliżoną kwotą miesięcznego dochodu na podstawie zeznania z poprzedniego roku. Podniósł również, że strata w działalności gospodarczej, o której pisał w urzędowym formularzu wynika z raportów zaliczek na podatek dochodowy oraz wyciągów z podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Natomiast jako miesięczne wydatki na utrzymanie skarżący wskazał: koszty utrzymania mieszkania – [...] do [...] zł; koszty wyżywienia – [...] zł; koszty utrzymania samochodu – [...] zł oraz spłata kredytów konsumpcyjnych – ok. [...] zł. Razem miesięczne wydatki skarżącego wynoszą ok. [...] – [...]zł. W ocenie referendarza, gdyby rzeczywiście działalność gospodarcza przynosiła straty, a skarżący nie osiągał żadnych dochodów, to nie miałby środków na swoje utrzymanie jak i spłatę zaciągniętych kredytów. O realnych możliwościach finansowych skarżącego świadczy również fakt, iż w miesiącu, w którym złożył wniosek o prawo pomocy, na należącym do niego rachunku bankowym oraz na rachunku wspólnym skarżącego i konkubiny dokonywane były operacje finansowe na kwoty wielokrotnie przekraczające sumę wymaganych w sprawie kosztów sądowych. Zauważyć należy, że dwa dni po wypełnieniu wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu, tj. 25 listopada 2009r. skarżący dokonał wpłaty na własne konto środków pieniężnych w kwocie [...] zł (wyciąg bankowy [...] Oddział w [...], k-51v. a.s.). Na wspólnym koncie bankowym skarżącego i konkubiny również w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy jak i zaraz po nim, kilkunastokrotnie dokonywano wpłat pieniężnych środków pieniężnych na kwoty od [...] zł do [...] zł (wyciąg bankowy [...] k-49v.-50 a.s.). Trzeba również stwierdzić, że na rachunku bankowym firmy należącej do skarżącego i jego konkubiny (wyciąg bankowy [...] k-56-57 a.s.), na dzień podpisania urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy istniały środki wystarczające zarówno na opłacenie wpisu, jak i ewentualnych innych kosztów sądowych (wg. stanu na 23 listopada 2009r. [...] zł, a wg. stanu na 15 grudnia 2009r. – [...] zł)). Reasumując powyższe, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia żądania i zwolnienia skarżącego od obowiązku uiszczenia od kosztów sądowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.