II OW 65/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Rzążewska Sędziowie sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz ( spr.) sędzia NSA Bożena Walentynowicz Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2007 r., nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w C. a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie przymusowego wykupu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej postanawia: wskazać jako właściwe do rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wnioskiem z dnia [...] września 2007 r. wystąpiło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie z wniosku K. N., J. M. i S. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] sierpnia 1979 r. nr [...] w sprawie przymusowego wykupu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej. W przedmiotowej sprawie została wydana decyzja Wojewody Ś. z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, którą następnie uchylił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał sprawę do rozpoznania według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w C. W uzasadnieniu postanowienia podano, że ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych /Dz. U. Nr 3, poz. 14 ze zm./ utraciła moc z dniem 1 lipca 1982 r., uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz. U. Nr 11, poz. 79 ze zm./, która z kolei utraciła moc z dniem 26 marca 1995 r. na podstawie art. 36 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz. U. Nr 16, poz. 78 ze zm./. Zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. organem właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie przejęcia gruntów na rzecz Państwa był naczelnik gminy, a następnie terenowy organ administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm./, to jest 10 maja 1990 r., przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy nowo utworzonych gmin oraz administracji rządowej. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gmin a organy administracji rządowej /Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm./ sprawy z zakresu art. 45 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeszły do właściwości organów gminy jako zadania zlecone. Taki stan istniał do 1 stycznia 1992 r. kiedy to art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz. U. Nr 114, poz. 494/ skreślił art. 45 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Od tego czasu żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie przypisuje kompetencji określonych w art. 45 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych żadnemu organowi administracji publicznej. Należy więc przyjąć domniemanie kompetencji organów gminy stosownie do art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz. U, Nr 142, poz. 1591 ze zm./, dla których organem wyższego stopnia w indywidualnych sprawach administracyjnych jest samorządowe kolegium odwoławcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. nie zgadza się z powyższym stanowiskiem zauważając, że Prezydent Miasta Z. był terenowym organem administracji państwowej /art. 44 ust. 1 ustawy o radach narodowych - Dz. U z 1975 r. Nr 26, poz. 139/, przy czym nie był to organ samorządu terytorialnego. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników /Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24/ kompetencje do przejmowania gospodarstw rolnych na rzecz państwa przekazała Państwowemu Funduszowi Ziemi, a następnie po zmianie art. 58 ust. 2 ww ustawy, wprowadzonej ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników /Dz. U. Nr 58, poz. 280/ Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. obecnie zadania te wykonuje Agencja Nieruchomości Rolnych. Uprawnienia w niniejszym zakresie przeszły więc do kompetencji administracji rządowej, a w chwili obecnej decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz państwa wydaje Agencja Nieruchomości Rolnej. W myśl art. 157 ( 1 Kpa właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, którym jest w ocenie Kolegium Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ wyższego stopnia w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnej. W podobnej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zajął analogiczne stanowisko w postanowieniu z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt I OW 269/05 /LEX nr 198364/. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał stanowisko, że właściwym w sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. motywując analogicznie, jak w uzasadnieniu postanowienia o przekazaniu sprawy temu Kolegium do rozpoznania według właściwości. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż słuszne jest stanowisko wyrażone przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pogląd przedstawiony przez Ministra znajduje już aktualnie potwierdzenie w utrwalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OW 47/07/, przyjmującego, że w sytuacji, gdy przestał istnieć organ, do którego właściwości należały przedmiotowe sprawy, w tym wypadku wykupu na własność Państwa gospodarstwa rolnego z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz. U. Nr 32, poz. 291 ze zm./, to sprawy z zakresu art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm./, przeszły do organów gminy jako zadania zlecone. Organem wyższego stopnia w związku z tym, właściwym do orzekania w postępowaniu nadzorczym /nieważnościowym/ w niniejszej sprawie, w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm./ w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz. U. Nr 162, poz. 124/ jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., gdyż brak jest przepisu szczególnego, który stanowiłby inaczej. Niniejsza sprawa nie dotyczy przejęcia nieruchomości rolnej na rzecz Państwa za rentę, nie można w tej sytuacji uznać za zasadny poglądu zajętego przez wnoszące o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia z mocy art. 4 i art. 15 ( 1 pkt 4 ppsa.