I SA/Ke 427/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędzia WSA Ewa Rojek Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z [...] znak: [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej "Dyrektor") określił Gminie G. (dalej "Gmina") opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za okres I kwartału 2021 r. za pobór wód podziemnych z ujęcia wody w miejscowości G., gm. G. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. art. 273 ust. 6, w zw. z art. 272 ust. 1, oraz art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 624), (dalej "Prawo wodne") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 735). Dyrektor wyjaśnił, że [...] r. na podstawie przepisu art. art. 281 ust. 5 Prawo wodne ustalono, w formie informacji kwartalnej, G. G. za okres I kwartału 2021 r. opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych z ujęcia wody w miejscowości G., gm. G. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Informacja kwartalna została doręczona Gminie 10 maja 2021 r. W dniu 17 maja 2021 r. Gmina z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z naliczoną opłatą. Podniosła, że ze względu na wprowadzony stan epidemii i wiążące się z tym przedłużające się terminy pozyskiwania dokumentów z właściwych w sprawie urzędów, kwarantanny i przedłużające się okresy absencji pracowników gminy wpłynęły na opóźnienie w opracowaniu wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto zaznaczyła, że przedmiotowy wniosek wysłano do Zarządu Zlewni przed terminem wygaśnięcia obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego. G. G. dodatkowo argumentowała za przychylnym odniesieniem się do wniesionej reklamacji wskazując na niskie wpływy finansowe do budżetu gminy oraz poniesione wysokie koszty za dokonany na przełomie 2018/2019 roku kapitalny remont oczyszczalni ścieków i budowę sieci kanalizacyjnej. Dyrektor nie uznając reklamacji wskazał, że jedynym warunkiem nie naliczania opłaty podwyższonej jest posiadanie ważnego pozwolenia wodnoprawnego. Gmina złożyła wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego pismem 17 grudnia 2020 r. (data wpływu 21 grudnia 2020 r. do ZZ S.), kiedy to termin ważności pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z ujęcia wody w miejscowości G., gm. G. upływał 31 grudnia 2020 r. Ponadto dokumenty, które zostały złożone były niekompletne, posiadały braki formalne i wymagały uzupełnienia. Podniósł, że zgodnie z art. 407 ust 1 i 2 Prawo Wodne wnioskodawca winien złożyć wniosek zawierający kompletne dokumenty, zawarte w w/w artykule. Zarząd dwukrotnie, na wniosek wnioskodawcy, przedłużał termin uzupełnienia braków formalnych wniosku. Niezależnie od powyższego, wyjaśnił się, że opłaty podwyższone będą naliczane do chwili uzyskania ostatecznej decyzji w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji podkreślił, że naliczona opłata podwyższona jest konsekwencją i pochodną naliczonej opłaty zmiennej, która została naliczona na podstawie danych przedstawionych przez użytkownika w oświadczeniu podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych. Określenia wysokości opłaty podwyższonej Dyrektor dokonał zgodnie art. 281 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, gdzie wysokość opłaty podwyższonej w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Dalej wyjaśnił, że opłata zmienna została ustalona przez w informacji z [...] w wysokości [...] zł zgodnie z art. 272 ust. 1 ustawy Prawo wodne, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (0,068 zł za 1 m3), pomnożonej przez współczynnik różnicujący (2) i ilości pobranych wód podziemnych (45710 m3). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 38 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2021 poz. 764, dalej jako: "rozporządzenie"). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, które nie podlegają żadnym procesom uzdatniania lub podlegają wyłącznie dezynfekcji lub demineralizacji albo innym procesom niewymienionym w § 5 ust. 2 pkt 2-5 rozporządzenia (§ 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Skoro Gmina korzysta z usługi wodnej jaką jest pobór wody podziemnej w miejscowości G., gm. G., winna zatem jest posiadać stosowne pozwolenie wodnoprawne. W konsekwencji Dyrektor stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej za okres I kwartał 2021 r. (tj. 1 stycznia 2021 r. - 31 marca 2021 r.), która wynosi [...] zł za pobór wód podziemnych z ujęcia wody w miejscowości G., gm. G. bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, albowiem reklamacja Gminy nie została uznana. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję, wniosła Gmina domagając się jej uchylenia. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 281 ust. 1 pkt 1 oraz art. 407 Prawo wodne, ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz.374 ze zm.) W uzasadnieniu skargi Gmina podniosła, że złożyła wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego pismem z dnia 17 grudnia 2020 r., a więc przed upływem terminu ważności pozwolenia wodnoprawnego obowiązującego do dnia 31 grudnia 2020 r. Organ wzywał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku pomimo, że art. 407 Prawa wodnego nie wymaga dołączania wszystkich dokumentów. Skarżąca przygotowując wniosek działała w warunkach szczególnych związanych z trwającą pandemią i winny mieć do niej zastosowanie przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz.374 ze zm.) Przedłużające się terminy pozyskiwania niezbędnych do wniosku dokumentów z właściwych w sprawie, urzędów, kwarantanny wpłynęły na opóźnienie w opracowaniu wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych na potrzeby wodociągu wiejskiego w miejscowości G.. Termin wskazany w wezwaniu do uzupełnienia w formie oryginałów załączonych do wniosku decyzji i dokumentacji okazał się być niemożliwy do zrealizowania. Dotychczas do składanych wniosków z operatami wodnoprawnymi oprócz oryginału mapy sytuacyjno-wysokościowej nigdy nie były wymagane oryginały wydawanych w sprawie decyzji oraz oryginały dokumentacji hydrogeologicznej. Pozyskiwanie tych dokumentów w trudnych okolicznościach epidemicznych okazało się wyjątkowo czasochłonne. Tylko nieprzewidywalny i wyjątkowo trudny okres stanu epidemii w naszym kraju uniemożliwił wcześniejsze złożenie stosownych dokumentów niezbędnych do wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego. Gmina jest gminą typowo rolniczą o niskich wpływach finansowych do budżetu gminnego i poniesienie opłaty podwyższonej będzie dla niej szczególnie krzywdzącym obciążeniem. Na przełomie 2018/2019 r. przeprowadzono kapitalny remont oczyszczalni ścieków i budowa sieci kanalizacyjnej w dwóch miejscowościach. Na te inwestycje zostały poniesione znaczne nakłady, które są jeszcze spłacane. Nadto powołała się na sytuację finansową, która jest trudna z uwagi na liczne zobowiązania terminowe, które musi spłacać. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem poddana ocenie decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora, określająca skarżącej opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych z ujęcia wody w miejscowości G., gm. G. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił m.in. przepis art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1, w przypadku: dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Zgodnie z art. 280 pkt 1 lit. a ustawy opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z art. 35 ust. 3, usługi wodne obejmują: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych; 2) piętrzenie, magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód; 3) uzdatnianie wód podziemnych i powierzchniowych oraz ich dystrybucję; 4) odbiór i oczyszczanie ścieków; 5) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych; 6) korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej; 7) odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast; 8) trwałe odwadnianie gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, a także odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast; 9) odprowadzanie do wód lub do ziemi wód pobranych i niewykorzystanych. Na wstępie należy odpowiedzieć na pytanie, czy skarżąca w dacie wydania zaskarżonej decyzji posiadała wymagane prawem pozwolenie wodnoprawne i czy na jego podstawie uprawniona była do poboru wód zgodnie z jego treścią. Analiza nadesłanych akta administracyjnych wskazuje na to, że Gmina posiadała pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych na ujęciu wody w miejscowości G. gm. G. na podstawie decyzji Starosty [...] z [...] do dnia 31 grudnia 2020 r. Jak akcentował organ w toku postępowania Gmina złożyła wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego pismem 17 grudnia 2020 r. (data wpływu 21 grudnia 2020 r. do ZZ S.), kiedy to termin ważności pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z ujęcia wody w miejscowości G., gm. G. upływał 31 grudnia 2020 r. Ponadto dokumenty, które zostały złożone były niekompletne, posiadały braki formalne i wymagały uzupełnienia. Co istotne i warte podkreślenia Zarząd dwukrotnie, na wniosek wnioskodawcy, przedłużał termin uzupełnienia braków formalnych wniosku. Niezależnie od powyższego, wyjaśnił się, że opłaty podwyższone będą naliczane do chwili uzyskania ostatecznej decyzji w sprawie. Nadto wskazać należy, że zgodnie z art. 414 ust. 1 pkt 1 Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne wygasa jeżeli upłynął okres, na który było wydane, a zgodnie z art. 418 ust. 2 nie wydaje się decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego w przypadku upływu terminu, na który pozwolenie zostało wydane. Przepisy te mają zastosowanie zarówno do decyzji wydanych po 1 stycznia 2018 r., jak i tych uzyskanych pod rządami ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, nie dość że pozwolenie wodnoprawne, po upływie okresu na który zostało wydane wygasa z mocy prawa, to fakt ten nie wymaga stwierdzenia przez właściwy organ administracji. Oznacza to, że pozwolenie wodnoprawne, którym legitymowała się Gmina wygasło z upływem 31 grudnia 2020 r. i na dzień wydania decyzji z [...] r. pracowała bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Zatem skoro w dacie wydania zaskarżonej obecnie do Sądu decyzji z [...] r. o opłacie podwyższonej za okres I kwartału 2021 r., decyzja organu (Starosty Buskiego z [...] r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego wygasła z dniem 31 grudnia 2020 r.), zaś Gmina mimo, że złożyła wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych ww. lokalizacji nie uzyskała ostatecznej decyzji w sprawie – określenie opłaty podwyższonej przez Dyrektora znajduje swoje podstawy prawne i jest uzasadnione. W skardze Gmina taki stan rzeczy tłumaczyła pandemią koronawiursa i istniejącymi w związku z tym ograniczeniami i długimi terminami załatwiania spraw. Zważywszy na powyższe kwestia trudności związanych ze stanem pandemii nie usprawiedliwia działania skarżącej. Pandemia koronawirusa powodowała i nadal powoduje pewne ograniczenia, także w funkcjonowaniu urzędów państwowych. Tym niemniej nie sposób przyjąć za skarżącą, że uruchomiona przez nią procedura uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wnioskiem z 21 grudnia 2020 r. napotkała tego rodzaju trudności. Powszechnie wiadomym jest Sądowi z urzędu, że urzędy państwowe, mimo przemijających ograniczeń w funkcjonowaniu nie wstrzymywały przyjęć korespondencji w okresie czasu na jaki wskazuje strona. Występując o wydanie pozwolenia na kilka dni przed końcem obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego z [...] r. Gmina powinna się liczyć z negatywnymi skutkami takiego działania, tym bardziej z uwagi na niekompletność złożonego wniosku w tym przedmiocie. Postępowanie administracyjne do czasu wygaśnięcia poprzednio udzielonego pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód nie zostało zakończone decyzją ostateczną. Gmina jako podmiot realizujący zadania publiczne na podstawie przepisów prawa powinna dołożyć wszelkich starań aby wniosek został złożony z odpowiednim czasie i był kompletny, co pozwoliłoby na szybkie załatwienie sprawy, a w konsekwencji na uzyskanie decyzji ostatecznej do dnia 31 grudnia 2020 r. Innymi słowy - w realiach przedmiotowej sprawy skarżąca – właśnie z uwagi na posiadaną świadomość funkcjonowania sektora administracji publicznej w dobie pandemii i istniejące ograniczenia i niedogodności - powinna działać w taki sposób aby uczynić zadość obowiązującym przepisom prawa, w tym terminom, które wynikają z ustaw oraz decyzji odpowiednich organów. Kwestie podnoszone w skardze w zakresie aktualnej sytuacji finansowej Gminy, czy braku możliwości uzupełnienia wniosku w wyznaczonym przez organ terminie braków nie mogły zostać uwzględnione i skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Tym samym stwierdzić należy, że bezpodstawnym okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego 281 ust. 1 pkt 1 oraz art. 407 Prawo wodne. Nadto skarżąca nie sprecyzowała, które z przepisów ustawy z 2 marca 2020 r., narusza zaskarżona decyzja, co czyni zrzut nieuzasadnionym. Z powyższych zatem względów należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa i nie jest dotknięta wadami uzasadniającymi jej eliminację z obrotu prawnego, o czym Sąd orzekł oddalając skargę, biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 151 p.p.s.a.