I FZ 269/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia Małgorzata Niezgódka-Medek, po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1628/21 w przedmiocie odmówienia przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2021 r. nr 448000-COP.4103.10.2021.4.SR w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 25 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1628/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z 8 lutego 2022 r., odrzucające skargę na decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z 30 kwietnia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2016 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż ww. decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 10 maja 2021 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru dołączone do akt administracyjnych. Zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia - skargi do sądu administracyjnego. Natomiast skarga do Sądu na powyższą decyzję została złożona w urzędzie pocztowym w dniu 10 czerwca 2021 r., co potwierdza stempel pocztowy na kopercie. W tym stanie rzeczy trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu na decyzję doręczoną Skarżącej w dniu 10 maja 2021 r. upłynął z dniem 9 czerwca 2021 r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "P.p.s.a."). Postanowieniem z 8 lutego 2022 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę Spółki jako wniesioną po terminie. Postanowienie zostało wysłane do Skarżącej przy piśmie z 1 marca 2022 r., którego adresat nie odebrał, co w konsekwencji spowodowało uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 73 P.p.s.a. Pismem z 19 maja 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo Skarżącej, stanowiące wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, choć pismo zatytułowano "Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi". Jednocześnie Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Sąd pierwszej instancji rozpatrując ten wniosek powołał się na art. 86 i 87 P.p.s.a. i omówił przesłanki przywrócenia terminu, w szczególności kryterium braku winy. W dalszej kolejności Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż, ww. postanowienie z 8 lutego 2022 r. zostało w sposób prawidłowy doręczone w trybie zastępczym i stwierdził, że wszelkie urzędowe adnotacje naniesione na kopercie zostały dokonane zgodnie z treścią dyspozycji art. 73 P.p.s.a. i znamionują one moc urzędową, której Sąd nie ma podstaw podważać. Złożenie przez Skarżącą skargi na brak awizacji ww. przesyłki nie zmienia stanowiska Sądu w zakresie uznania wiarygodności adnotacji Poczty Polskiej S.A., dokonanych na zwróconej wraz z przesyłką kopercie, które nie wzbudzają wątpliwości. Domniemanie ich prawdziwości nie zostało obalone przez Skarżącą, choćby poprzez przedstawienie Sądowi odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. na skargę w zakresie wadliwej rzekomo awizacji. W ocenie Sądu pierwszej instancji w sprawie niewątpliwe jest, że uchybiono terminowi do złożenia zażalenia. Zaniedbanie ze strony Skarżącej w tym zakresie jest więc oczywiste i nie budzi wątpliwości prawnych. Sąd stwierdził, że w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie zostały wskazane okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminowi, który upłynął Skarżącej po 7-miu dniach od dnia doręczenia postanowienia z dnia 8 lutego 2022 r., tj. dnia 25 marca 2022 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast z brzmienia art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Przepisy normujące instytucję przywrócenia terminu jednoznacznie wskazują, jakie przesłanki warunkują możliwość skorzystania z tej instytucji, a nadto precyzują, jakie okoliczności winny być uprawdopodobnione, aby wniosek mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Rzeczone przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie i żadne przepisy szczególne w omawianym zakresie nie przewidują odstępstwa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II FZ 28/20; 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II GZ 162/22; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA"). Zaznaczyć należy, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zaakceptować stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Spółka w żaden sposób nie uprawdopodobniła wystąpienia wymaganej prawem przesłanki przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie argumentacja Spółki opiera się na twierdzeniu o wadliwości doręczenia postanowienia z 8 lutego 2022 r. Zaznaczyć należy, iż zarządzeniem z 6 kwietnia 2022 r. ww. przesyłka została uznana za skutecznie doręczoną dnia 18 marca 2022 r., a siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął 25 marca 2022 r. W tym miejscu należy także przypomnieć, że w myśl art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub w sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma we wskazanym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanawia w cytowanym przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W rozpoznawanej sprawie zarówno treść wniosku o przywrócenie terminu nie obala domniemania zgodności doręczenia dokonanego w trybie art. 73 P.p.s.a. Odpowiednie adnotacje o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej zostały umieszczone na potwierdzeniu odbioru przesyłki. W świetle powyższych uwag nie może wywołać oczekiwanego skutku twierdzenie Skarżącej o wadliwości doręczenia postanowienia z 8 lutego 2022 r. Nie sposób bowiem przyjąć, że domniemanie zgodności danych zamieszczonych przez doręczyciela w sposób prawidłowy na kopercie zawierającej niedoręczoną przesyłkę można podważyć poprzez stwierdzenie Skarżącej, że nie otrzymała dokumentu awizo. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Jak już podniesiono, przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywujące. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż Skarżąca nie obaliła skutecznie przedmiotowego domniemania. W związku z powyższym kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Za trafną bowiem należy uznać ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że Spółka nie sprostała obowiązkowi uprawdopodobnienia przesłanki braku winy, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Nie wskazano bowiem żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu i zakwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, iż postanowieniem z 29 grudnia 2022 r., sygn. akt I FZ 268/22 oddalił zażalenie Spółki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1628/21 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, albowiem wniosek złożony przez Spółkę dotyczący przywrócenia terminu był spóźniony o jedenaście miesięcy (por. art. 87 § 1 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.