II SA/Ke 703/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2009r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], wydaną przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta przyznano M. Ż. pomoc w formie świadczenia pieniężnego specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na dofinansowanie do kosztów leczenia w wysokości 100,00 zł, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zgromadzonych dokumentów ustalono, iż M. Ż. znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i mając na uwadze poziom jego dochodów przyznano mu specjalny zasiłku celowego na podstawie art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit c, art. 39 ust. 1 i 2 art. 41 pkt 1, art. 104, art. 106 ust. 1, 3 i 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W podstawie prawnej decyzji powołano także przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950). Rozpoznając wniesione przez M. Ż. odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało je w mocy. W motywach swojej decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z cyt. ustawą pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Z kolei zgodnie z art. 39 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, m.in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu leków czy leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego. Stosownie zaś do treści art. 8 cyt. ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78, 79 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477zł miesięcznie, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jednocześnie przepisy nie wskazują wysokości zasiłku celowego, czy też bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego, pozostawiając ocenę w tym zakresie organowi prowadzącemu postępowanie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 41 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o: 1/ miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2/ składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społecznego określone w odrębnych przepisach, 3/ kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Organ wskazał, że M. Ż. jest osobą samotnie gospodarującą, zamieszkuje wraz z żoną i teściową, jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Skarżący nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, a na dochód w miesiącu czerwcu, tj. miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, złożyła się renta inwalidzka z ZUS w wysokości 850,75 zł netto. Tak więc M. Ż. nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego do pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, ale mając na uwadze sytuację życiową M. Ż. organ rozpatrzył wniosek pod kątem pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego i uznając ten przypadek za szczególny, przyznał mu pomoc w wysokości 100,00zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż sytuacja materialna M. Ż. jest ciężka, jednakże możliwości finansowe Ośrodka nie pozwalają na udzielenie pomocy w kwocie, jakiej oczekuje wnioskodawca. Obowiązkiem organu jest bowiem zapewnienie pomocy możliwie największej liczbie potrzebujących, przy wykorzystaniu środków, jakimi dysponuje na dany cel. Organ II instancji wskazał także, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej na zasiłki celowe w sierpniu 2009r. (w dacie podejmowania decyzji) rozdysponował kwotę 4.595,00 zł. W tej formie pomocy udzielono 23 rodzinom. Średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 199,78 zł, na wysokość pomocy rzutowały przede wszystkim wysokość dochodu, zgłaszana potrzeba, liczba członków w rodzinie, wysokość ponoszonych kosztów leczenia. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wydając decyzję o charakterze uznaniowym prawidłowo przeprowadził postępowanie. Ponadto nie odmówiono przedmiotowego świadczenia, przyznając je na poziomie posiadanych i udokumentowanych możliwości. Ze względu na powyższe organ II instancji nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zakwestionowania wysokości przyznanego zasiłku. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł M. Ż., domagając się zmiany wysokości przyznanego zasiłku. Skarżący podniósł, iż "stwierdzenie, że nie spełniam kryterium dochodowego jest uwzględnione w skali jednego miesiąca". Skarżący podkreślił, że stara się oszczędzać i jak kupuje leki, to nie płaci w danym miesiącu alimentów, a płaci je w następnym. Ponadto zarzucił, że informacja na temat rozdysponowania pieniędzy przez Ośrodek, przedstawiona przez Kolegium jest wyrazem bezsilności państwa i jego struktur. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania w sposób, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonych decyzji podnieść należy, że w toku rozpoznania sprawy organ tak I jak i II instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tym samym, Sąd nie dopatrzył się podstaw uzasadniających konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a.). Ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny nie był kwestionowany przez skarżącego i znajduje pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym - w szczególności w wynikach wywiadu środowiskowego. Natomiast kwestią budzącą sprzeciw M. Ż. jest nieodpowiadająca jego oczekiwaniom wysokość udzielonej mu pomocy. Na wstępie rozważań prawnych wskazać należy, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej (art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej - Dz.U. Nr 64 poz.593 ze zm.) osobie samotnie gospodarującej, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza kwoty 477,00 zł miesięcznie, zwanej dalej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U. nr 135, poz. 950), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 cytowanej ustawy. Powołane powyżej przepisy w sposób ścisły określają przesłanki, jakie muszą zostać spełnione przez osobę ubiegającą się o tę formę pomocy społecznej. W tym miejscu podkreślić należy, że sytuacja skarżącego nie odpowiada wyżej wymienionym przesłankom. M. Ż. jest bowiem samodzielnie gospodarującą osobą, a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku uzyskał dochód w wysokości 850,75 zł netto. Należy wskazać, że wniosek o pomoc M. Ż. złożył 23 lipca 2009r., tak więc zasadnie organ, zgodnie z art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej sytuację uprawnionego ocenił z uwzględnieniem wszystkich przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Zgodnie z cytowanym przepisem dochodem jest przychód pomniejszony o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, jednakże należy podkreślić, że M. Ż. w miesiącu czerwcu na poczet alimentów zasądzonych, nie dokonał żadnych wpłat. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez organ alimenty należne za miesiąc czerwiec M. Ż. dokonał z opóźnieniem w miesiącu sierpniu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy, może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży i niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast stosownie do treści art. 41 przedmiotowej ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe (a tak jest w przedmiotowej sprawie) może być przyznany: 1/ specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2/ zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Odnosząc się natomiast do treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej trzeba podkreślić, iż decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Dlatego też – wobec przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego - przedmiotem kontroli sądowej w rozpatrywanej sprawie jest przede wszystkim zbadanie, czy zakres tego uznania nie został przez organy administracji publicznej przekroczony, a także czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione zostało orzeczenie o przyznaniu M. Ż. specjalnego zasiłku celowego w określonej w decyzji wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem - jak wynika z art. 7 k.p.a. - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznając konieczność udzielenia pomocy organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz danej osoby środków w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego, kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi oraz celami pomocy społecznej. Powyższe wynika z dyspozycji przepisu art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. Działanie to jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, bowiem jego obowiązkiem jest należyte uzasadnienie, dlaczego zasiłek został przyznany wnioskodawcy w takiej, a nie innej wysokości. Mając na uwadze powyższe przytoczyć trzeba treść informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, zgodnie z którą na specjalne zasiłki celowe w sierpniu 2009r. organ pomocy społecznej rozdysponował kwotę 4.595,00 zł, a w tej formie pomocy udzielono 23 rodzinom. Z kolei średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 199,78 zł, a na wysokość pomocy miała wpływ przede wszystkim wysokość dochodów danej osoby, zgłoszona potrzeba, liczba członków w rodzinie, wysokość ponoszonych kosztów leczenia. Ze względu na powołany wyżej materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie uznać należy, iż organ I instancji, przyznając skarżącemu specjalny bezzwrotny zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów leczenia w kwocie 100,00 zł nie przekroczył granic uznania administracyjnego, zaś organ odwoławczy zasadnie utrzymał przedmiotowe rozstrzygnięcie w mocy. Wysokość przyznanego zasiłku podyktowana była bowiem ograniczonymi środkami pieniężnymi, jakimi dysponował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Dlatego też stwierdzić trzeba, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało swoich ustaleń na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego, wydając w oparciu o właściwe przepisy prawidłowe rozstrzygnięcie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że zawierają one ogólne uwagi krytyczne dotyczące działalności organów pomocy społecznej i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej uzależnia bowiem wysokość przyznanej pomocy społecznej przede wszystkim od możliwości pomocy społecznej. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.