II SA/Ke 639/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2009r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz M. T. 357 ( trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda, na podstawie art. 134 kpa stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez M. T. od decyzji Starosty z dnia [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostało wszczęte na wniosek S. T., który upoważnił syna M. T. do reprezentowania go w tym postępowaniu. Właścicielem poprzednim nieruchomości był S. T. Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o - zwrocie na rzecz S. T. nieruchomości położonej w L. gm. G., oznaczonej nr działek 802/39 (dz.hip.291/4) o pow. 0,2284 ha oraz nr 802/37 o pow. 0,0493 ha (dz. nr hip. 291/3) stanowiących własność Gminy G., - odmowie zwrotu części działki nr 802/21, będącej własnością firmy K.., - odmowie zwrotu części działki nr 802/19, będącej własnością PPUH "J." , - odmowie zwrotu części działki nr 803/7 i części działki nr 803/10, stanowiących własność J. i D. małż. S., - odmowie zwrotu części działki nr 803/9, stanowiącej drogę będącą we władaniu Skarbu Państwa, - odmowie zwrotu części działki nr 802/28, stanowiącej drogę będącą własnością Gminy G.. Przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 5 sierpnia 2009 r. M. T., jako pełnomocnikowi S. T. Pismem z dnia 13 sierpnia 2009r. M. T. złożył do Wojewody odwołanie od decyzji z dnia [...], domagając się jej uchylenia w punktach orzekających o odmowie zwrotu, bądź jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący podniósł, że jego ojciec – S. T. zmarł 27 stycznia 2009r., a Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 8 lipca 2009r., sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po nim na podstawie testamentu nabył syn – M. T.i w całości. Organ odwoławczy wskazał, że dokonując w pierwszej kolejności badania, czy odwołanie zostało wniesione przez uprawniony podmiot stwierdził brak formalnych przesłanek dopuszczających odwołanie, ponieważ ustalił, że osoba odwołująca się nie była stroną prowadzonego przez organ I instancji postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w L., gm. G., oznaczonej w dacie przejęcia przez Skarb Państwa jako działka nr 291/2. Wojewoda stwierdził, że skoro M. T. działał w sprawie zwrotu wyłącznie jako pełnomocnik byłego właściciela, to nawet fakt, że w chwili obecnej jest on spadkobiercą S. T. (postanowienie prawomocne Sądu Rejonowego z dnia 8 lipca 2009r., sygn. akt [...]) nie czyni z niego strony postępowania zwrotowego. Nie dopełnił on czynności formalnej, tj. "do dnia dzisiejszego" nie złożył wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości prowadzone jest nie z urzędu, lecz jedynie na wniosek byłego właściciela lub jego spadkobiercy. Pełnomocnictwo udzielone M. T. przez S. T. wygasło w dniu jego śmierci, tj. 27 stycznia 2009r., zatem M. T. w chwili składania odwołania nie posiadał legitymacji odwoławczej i organ odwoławczy był zobligowany do stwierdzenia na podstawie art. 134 kpa o niedopuszczalności złożenia odwołania przez M. T. od decyzji Starosty z dnia [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie wniósł M. T., domagając się jego uchylenie i zasądzenia kosztów postępowania. W skardze zarzucono naruszenie art. 97 § 1 i § 2 kpa oraz art. 30 § 4 kpa, polegające na niezastosowaniu dyspozycji tych norm po powzięciu wiadomości o zgonie strony postępowania oraz bezspornym i oczywistym wykazaniu przez M. T., kto jest jedynym spadkobiercą strony postępowania, oraz art. 134 kpa poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że śmierć strony postępowania wywołuje automatycznie zastosowanie z mocy prawa przepisów o dziedziczeniu. Tak więc w dacie składania odwołania przez M. T. jego pełnomocnictwo wprawdzie wygasło, lecz był on jedynym spadkobiercą S. T., stał się przez to stroną postępowania i miał wszelkie prawo do złożenia odwołania. Skarżący podniósł, że nie miał obowiązku złożenia wniosku o zwrot przedmiotowych nieruchomości, gdyż śmierć S. T. nastąpiła w czasie już toczącego się postępowania wywołanego złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości przez S. T.. Zatem błędne jest twierdzenie organu, że odwołanie zostało złożone przez osobę nieuprawnioną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na Sądzie zatem ciąży obowiązek kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, nie tylko tych podniesionych w skardze Badając legalność zaskarżonego w sprawie niniejszej postanowienia uznać należy, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 134, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy podnieść, że wyłącznym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznej w kodeksie postępowania administracyjnego jest postępowanie odwoławcze, które oparte jest w pełni na zasadzie skargowości. Może ono być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej – wniesienia odwołania w terminie określonym w art. 129 kpa, co powoduje, że organ wyższego stopnia może skorzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 25.V.1984 r. II SA 2048/83 – ONSA 1984, Nr 1, poz. 51). Obowiązkiem organu jest zatem należyte zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie zostało wniesione przez stronę postępowania administracyjnego w terminie przewidzianym przepisem art. 129 kpa. W sprawie niniejszej organ uznał, że M. T. złożył odwołanie od decyzji, lecz nie dopełnił czynności formalnej, tj. do dnia orzekania przez organ odwoławczy nie złożył wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, a postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości prowadzone jest nie z urzędu, lecz jedynie na wniosek byłego właściciela lub jego spadkobiercy. Zauważyć jednak należy, że wniesienie odwołania i poinformowanie organu odwoławczego oraz organu I instancji o śmierci wnioskodawcy, złożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku powinny wzbudzić wątpliwości Wojewody co do zakresu podmiotowego złożonego odwołania od decyzji Starosty z dnia [...], która jak się okazało adresowana była do osoby, która w dacie tej już nie żyła. W tej sytuacji konieczne było wyjaśnienie, czy składający odwołanie jest osobą uprawnioną do jego wniesienia. Jest to ściśle powiązane z wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadą informowania stron, która konkretyzuje się poprzez udzielanie stronom przez organy administracji publicznej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek – tak aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Zatem w sytuacji, gdy charakter pisma wnoszonego przez M. T., którego pełnomocnictwo wprawdzie wygasło z chwilą śmierci wnioskodawcy S.T., ale który jako jego spadkobierca mógł żądać zwrotu przedmiotowych nieruchomości - budził wątpliwości obowiązkiem organu było skierowanie do niego wezwania do wyjaśnienia jego rzeczywistej woli i dopiero podjęcie decyzji, w zależności od złożonego wyjaśnienia. Zasada prawdy obiektywnej (art. 7) nakłada na organy administracji publicznej prowadzące postępowanie administracyjne obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Konkretyzację powyższej zasady stanowi treść art. 77 § 1 k.p.a., który obliguje organy do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i wnikliwego rozpatrzenia całokształtu tego materiału celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej decyzji administracyjnej. Z kolei stosownie do art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W wyroku z dnia 7 grudnia 1984r. (sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżone postanowienie. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a.