I SA/Rz 755/10

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2010 r. Nr I[...] w przedmiocie umorzenia postępowania - postanawia – I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. odmówić ustanowienia adwokata. UZASADNIENIE Skarżący S.K. został wezwany do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału poprzez uiszczenie wpisu od wniesionej skargi opisanej w sentencji niniejszego postanowienia. W odpowiedzi wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienia od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Uzasadnienie zawarł w piśmie wniesionym przez złożeniem urzędowego formularza, odsyłając w tym ostatnim do przedmiotowego pisma. Wyjaśnił w nim, że posiada status osoby bezrobotnej, pobiera zasiłek w kwocie 675,60 zł, na jego utrzymaniu pozostaje dwunastoletnia córka. We wniosku oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i bratem, nie posiada jakiegokolwiek majątku nieruchomego, wskazał oszczędności w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na wezwanie skierowane w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., skarżący wyjaśnił, że "dogadując się " z właścicielem mieszkania, w którym mieszka, ponosi tylko koszty energii elektrycznej i częściowo opłat za wodę. Córka mieszka ze swoją matką, a skarżący poczuwając się do obowiązku jej wychowania, przekazuje większość środków na ten cel. Do pisma dołączono wydruk internetowy z rachunków bankowych, niekompletną kserokopię zeznania podatkowego za 2009 r. (str. 1, 3 i 4 oraz PIT/B) i prognozowane rozliczenie zużycia energii za okres od 11.03.2010 r. do 18.03.2011 r., a także rozliczenie za okres wcześniejszy, tj., od marca 2009 r. do marca 2010 r. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, jak żąda skarżący, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest możliwe takiej stronie, która nie ma środków i żadnych obiektywnych możliwości na ich zdobycie. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać ową wyjątkową sytuację, w której poniesienie jakichkolwiek kosztów zachwieje sytuacją materialną i bytową strony w takim stopniu, że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie z uwagi na przysługujący mu status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. Skarżący wyeksponował swoją sytuację jako niezwykle trudną, przedstawiając każdorazowo genezę jej powstania. Z przedłożonych wydruków sald rachunków bankowych wynika, że jest zadłużony. Pobiera zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 675,60 zł (brutto), z dokumentów wynika, że wysokość należnych do zapłaty faktur za energię w przyjętym okresie rozliczeniowym (za dwa miesiące) kształtuje się znacznie powyżej kwoty 300 zł. Natomiast nie oświadczył wydatków za dostarczaną wodę, w których partycypuje ani jakie kwoty przekazuje na utrzymanie córki ("przekazuję większość środków na ten cel") i ile przeznacza na inne swoje potrzeby typu wyżywienie, środki czystości, ubranie itp. Nie wyjaśnił także, czy korzysta z pomocy osób trzecich lub instytucji powołanych do jej udzielania, czy jest posiadaczem jakichkolwiek pojazdów mechanicznych, co wiąże się przecież z wydatkami. Wyjaśnienie wszystkich okoliczności, w oparciu o które można by ustalić jakimi faktycznie środkami dysponuje skarżący i na jakim poziomie obecnie kształtują się koszty jego utrzymania, stosownie do treści art. 246 P.p.s.a., spoczywa na wnioskodawcy, czego ten nie uczynił. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, jest – co należy podkreślić - zarezerwowane wyłącznie dla osób faktycznie ubogich, nieposiadających jakiegokolwiek majątku i dochodów, będących w trudnych sytuacjach losowych. W ocenie referendarza, skarżący nie dowiódł jednoznacznie, że jego możliwości finansowe kształtują się na poziomie uprawniającym do skorzystania w pełni z instytucji prawa pomocy, bowiem składane oświadczenia są zbyt ogólnikowe (cyt. już nieprecyzyjne określenie kwot przekazywanych na alimenty dla córki) i zawierają luki (brak wyszczególnienia wszystkich kosztów utrzymania), co w przypadku dysponowania tak znikomymi środkami pieniężnymi budzi wątpliwości co do tego, czy faktycznie pochodzą one wyłącznie z podanego świadczenia. W tym miejscu należy się dodać, że brak profesjonalnej pomocy nie pozbawi skarżącego obrony swoich praw w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (sprawie nadany będzie bieg z uwagi na zwolnienie od kosztów sądowych). W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, sąd ten nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Także z przepisu art. 6 P.p.s.a. wynika obowiązek udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udziela wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego, z uwzględnieniem czynności, które może wykonać tylko adwokat lub radca prawny (art. 140 § 1 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.