II SO/Go 13/21

SENTENCJA Dnia 30 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H.M. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: S.NSA Grzegorza Jankowskiego, S.WSA Elżbiety Dziel, S.WSA Nadziei Kaczmarczyk-Gawęckiej, S.WSA Marzeny Kowalewskiej, S.WSA Jolanty Kwiecińskiej, S.WSA Kazimierza Maczewskiego, S.WSA Alicji Polańskiej, S.WSA Anny Sokołowskiej, S.WSA Bolesława Stachury, S.WSA Joanny Wojciechowskiej, S.WSA Ewy Wojtysiak, S.WSA Renaty Bukowieckiej-Kleczaj, S.WSA Katarzyny Grzegorczyk-Meder, S.WSA Marzeny Iwankiewicz, S.NSA Stefana Kłosowskiego, S.WSA Marii Mysiak, S.WSA Katarzyny Sokołowskiej, S.WSA Patrycji Joanny Suwaj, S.WSA Arkadiusza Windaka oraz referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: Iwony Golec, Aleksandry Jawoszek, Bożeny Gonzalez-Perea, Moniki Bieńkowskiej w sprawie ze skargi H.M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania robót budowlanych, sygn. akt II SA/Sz 528/21 p o s t a n a w i a : 1. umorzyć postępowanie z wniosku o wyłączenie Sędziego WSA Kazimierza Maczewskiego, 2. oddalić wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: S.NSA Grzegorza Jankowskiego, S.WSA Elżbiety Dziel, S.WSA Nadziei Kaczmarczyk-Gawęckiej, S.WSA Marzeny Kowalewskiej, S.WSA Jolanty Kwiecińskiej, S.WSA Alicji Polańskiej, S.WSA Anny Sokołowskiej, S.WSA Bolesława Stachury, S.WSA Joanny Wojciechowskiej, S.WSA Ewy Wojtysiak, S.WSA Renaty Bukowieckiej-Kleczaj, S.WSA Katarzyny Grzegorczyk-Meder, S.WSA Marzeny Iwankiewicz, S.NSA Stefana Kłosowskiego, S.WSA Marii Mysiak, S.WSA Katarzyny Sokołowskiej, S.WSA Patrycji Joanny Suwaj, S.WSA Arkadiusza Windaka oraz referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: Iwony Golec, Aleksandry Jawoszek, Bożeny Gonzalez-Perea, Moniki Bieńkowskiej UZASADNIENIE H.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania robót budowlanych. Sprawa została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie pod sygnaturą II SA/Sz 528/21. W skardze zawarty został wniosek o wyłączenie od rozpoznania powyższej sprawy sędziów oraz referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, których imiona i nazwiska zostały wymienione we wniosku. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła sędziom oraz referendarzom sądowym tego Sądu stronniczość wynikającą z bliskiej relacji łączącej jej zdaniem Prezesa WSA w Szczecinie z Prezydentem Miasta. W opinii skarżącej, z uwagi na zmowę urzędniczą, sędziowie i referendarze WSA w Szczecinie nie są w stanie orzekać w tej sprawie bezstronnie. Jako przykład zarzucanej stronniczości przywołała sposób prowadzenia postępowania oraz orzeczenia wydane w innej sprawie, zarejestrowanej w szczecińskim Sądzie pod sygn. akt II SA/Sz 506/20. Wobec powyższego wniosku, zgodnie z art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) sędziowie oraz referendarze sądowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (z wyjątkiem wskazanego we wniosku Sędziego WSA Kazimierza Maczewskiego) złożyli wyjaśnienia w przedmiocie wniosku oświadczając, że nie pozostają ze skarżącą w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym oraz że nie zachodzą okoliczności w rozumieniu art. 18 i 19 p.p.s.a., które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności przy orzekaniu w tej sprawie. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt lI OW 26/21, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył do rozpoznania powyższego wniosku skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Postępowanie w zakresie wniosku o wyłączenie od orzekania w sprawie Sędziego WSA Kazimierza Maczewskiego należało umorzyć jako bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, iż jak wynika z poczynionych ustaleń Sądu, przed datą rozpoznania niniejszego wniosku Sędzia WSA Kazimierz Maczewski został przeniesiony w stan spoczynku. W związku z powyższym, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Jeśli chodzi o wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie pozostałych sędziów oraz referendarzy sądowych WSA w Szczecinie należy stwierdzić, iż przepis art. 18 § 1 p.p.s.a. wskazuje przyczyny wyłączenia sędziego z mocy prawa od rozpoznania sprawy. W myśl tej regulacji sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Ponadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika, aby w stosunku do sędziów i referendarzy WSA w Szczecinie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., stanowiące przyczyny wyłączenia z mocy ustawy. Z kolei stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego wymienionych w art. 18 tej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. strona wnosząca o wyłączenie sędziego powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie (art. 21 p.p.s.a.). O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy (art. 22 § 1 p.p.s.a.). Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2 p.p.s.a.), jednakże w razie gdy sąd administracyjny, o którym mowa w § 1, nie może podjąć postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny wyznacza inny sąd do rozpoznania wniosku (art. 22 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 19 p.p.s.a., normuje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdej konkretnej sytuacji. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na sąd rozpoznający wniosek obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. to także do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2017 r., II OSK 537/16, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem instytucji z art. 19 p.p.s.a. jest zapewnienie obiektywizmu sądu, przy czym nie może być ona traktowana jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008/6 poz. 97). Wprawdzie wystarczające jest, jeżeli wniosek zawiera jedynie uprawdopodobnienie przyczyn budzących wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego, którego wyłączenia strona się domaga, niemniej jednak przyczyny te należy wywieść z konkretnych faktów i okoliczności. Podstawy wyłączenia sędziego nie mogą jednakże stanowić jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie strony skarżącej, że dany sędzia dyskryminuje stronę wobec organu administracyjnego, nadużywa władzy sądowej i działa w zmowie z organem administracji (postanowienie NSA z 19 lutego 2009 r., I OZ 100/09). Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek brak jest przesłanek w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., mogących stanowić podstawę do wyłączenia sędziów oraz referendarzy sądowych WSA w Szczecinie od rozpoznania przedmiotowej sprawy. Oceniając argumentację sformułowaną we wniosku w odniesieniu do Sędziego NSA Grzegorza Jankowskiego należy przede wszystkim mieć na uwadze, iż jak wynika z ustaleń poczynionych przez Sąd rozpoznający niniejszy wniosek, aktualnie Prezes WSA w Szczecinie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski wypełnia obowiązki orzecznicze w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, do którego został oddelegowany, nie orzeka natomiast w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie. Z kolei argumentacja przedstawiona na poparcie żądania wyłączenia od rozpoznania sprawy pozostałych sędziów oraz referendarzy sądowych sprowadza się do wskazania, że nie są oni w stanie orzekać bezstronnie z uwagi na fakt pozostawania pod kierownictwem Prezesa WSA w Szczecinie, a także z uwagi na mającą panować w tym mieście zmowę urzędniczą. Wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła jednakże w żaden sposób swoich wywodów w tym zakresie. W szczególności za takie uprawdopodobnienie nie mogą być uznane krytyczne twierdzenia skarżącej na temat sposobu prowadzenia innej sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie czy też zapadłych w niej orzeczeń, odmiennych od oczekiwań strony. Należy mieć na uwadze, iż w myśl art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), stanowiącego konkretyzację konstytucyjnej zasady niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP) sędziowie sądów administracyjnych i asesorzy sądowi w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z przepisu art. 259 § 3 p.p.s.a. wynika nadto, iż zarządzenia i postanowienia referendarzy sądowych, od których nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, w zakresie powierzonych im przez ustawę kompetencji orzeczniczych mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Kompetencje prezesa wojewódzkiego sądu administracyjnego sprowadzają się natomiast do kierowania sądem i reprezentowania go na zewnątrz, pełnienia czynności administracji sądowej i innych czynności przewidzianych w ustawie, o czym stanowi art. 20 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Ponadto fakt, iż strona nie akceptuje rozstrzygnięć procesowych sądu, czynności podejmowanych w toku postępowania, czy też pozostaje w subiektywnym przeświadczeniu o stronniczości bądź złej woli sędziego rozpatrującego jej sprawę czy też wszystkich sędziów danego sądu, nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Przekonanie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, nie jest przesłanką żądania jego wyłączenia. Strona może bowiem zwalczać nieprawidłowe jej zdaniem orzeczenia wydane przez sąd pierwszej instancji wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze (postanowienie NSA z 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09). Należy również mieć na uwadze, iż sędziowie oraz referendarze sądowi objęci wnioskiem złożyli w oparciu o treść art. 22 § 2 p.p.s.a. pisemne oświadczenia, z których wynika, iż nie jest im znana jakakolwiek okoliczność skutkująca wyłączeniem ich z mocy ustawy, bądź mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Złożony w przedmiotowej sprawie wniosek nie zawiera argumentacji, która podważyłaby wiarygodność tych oświadczeń. W świetle powyższych okoliczności wniosek o wyłącznie sędziów oraz referendarzy sądowych WSA w Szczecinie od rozpoznawania sprawy II SA/Sz 528/21 należało uznać za niezasadny i pozbawiony podstaw, w związku z czym na podstawie art. 19 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.