I OZ 1155/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 910/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania kosztów z tytułu usług parkingowych postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż w treści oświadczenia o stanie majątkowym skarżąca wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z mężem S. K. i synem M., a posiadany majątek stanowi mieszkanie o pow. 75 m2. Skarżąca oświadczyła ponadto, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, przedmiotów wartościowych, zaś miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi 1.909,55 zł, na co składa się emerytura wnioskodawczyni w wysokości 1.086,30 zł oraz emerytura S. K. w kwocie 823,25 zł, a świadczenia te zajęte są częściowo z tytułu egzekucji komorniczej. Ponadto mąż skarżącej pracuje dorywczo jako kierowca. Wezwana przez Sąd do uzupełnienia dokumentów świadczących o jej stanie majątkowym, rodzinnym i finansowym skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunków bakowych członków rodziny, dokumenty potwierdzające wysokość comiesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego oraz zestawienie przychodów i kosztów działalności gospodarczej jej męża. Sąd podkreślił, iż z wyciągu konta wspólnego małżonków wynika, że ponoszą wydatki na : telefony komórkowe (Polkomtel : maj 174 zł + 95,54 zł, czerwiec 179,52 zł + 61,11 zł, lipiec 104,42 zł + 64,81 zł, Simplus : maj 90 zł, czerwiec 80 zł, lipiec 80 zł), usługi Telekomunikacji Polskiej (maj 156,16+211,05 zł, czerwiec 159,47 zł, lipiec 156,31+210,07 zł), ubezpieczenia (Link 4 lipiec 265,08 zł, Polisa OC maj 622,62 zł, Avanssun czerwiec 65 zł), składkę emerytalną (ZUS miesięcznie 224,24 zł), wydatki związanie z prowadzoną działalnością gospodarczą odprowadzane do US (maj 114 zł, czerwiec 139 zł, lipiec 221 zł), spłatę karty kredytowej (maj 320 zł, czerwiec 300 zł, lipiec 500 zł), spłatę kredytu udzielonego przez Getin Bank (1.196 zł miesięcznie), natomiast wpływy uzyskują z wpłat własnych (maj 2.600 zł, czerwiec 2.200 zł, lipiec 1.900 zł), od A. K. (maj 950 zł, lipiec 850 zł), od I. K. (maj 1.000 zł, lipiec 2.800 zł), od innych osób (maj 2.615 zł, czerwiec 1.086,99 zł, lipiec 157,50 zł), z emerytury (1.086 zł miesięcznie), z prowadzonej działalności gospodarczej (maj 402 zł, czerwiec 400,66 zł, lipiec 399,17 zł). Sąd podkreślił, iż skarżąca i jej mąż dysponują, poza osiąganymi przez siebie dochodami, znacznymi kwotami pochodzącymi z wpłat własnych oraz dokonywanych przez osoby trzecie. Zdaniem Sądu okoliczności przedstawione przez skarżąca nie pozwalają na ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego i finansowego, bowiem nie zostały dostatecznie wyjaśnione kwestie kwot otrzymywanych od innych osób, a które w znaczący sposób wpływają na finanse rodziny skarżącej. Sąd wziął przy tym pod uwagę znaczne obciążenia kredytowe, ciążące na stronie, jednakże okoliczność ta nie mogła sama w sobie stanowić podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd podkreślił przy tym, że skarżąca i członkowie jej rodziny mimo znacznych obciążeń finansowych ponoszą wysokie comiesięczne wydatki, których kwoty nie współgrają z osiąganymi dochodami. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła J. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, iż w jej opinii niedopuszczalnym jest żądanie ujawniania dochodów osób, z pomocy których korzysta strona i jej rodzina oraz sugerowanie, że utrzymuje się z nieujawnionych środków finansowych. Zdaniem skarżącej orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego to przejaw nadmiernego formalizmu i odejścia od racjonalnego rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu niezbędnym dla niej i jej rodziny. Zauważyć należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów postępowania ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że zarówno skarżąca, jak i jej małżonek uzyskują stały miesięczny dochód z tytułu świadczeń emerytalnych oraz prowadzonej działalności gospodarczej. Wprawdzie dochody te nie są znaczne (około 1900 zł) i obciążone są z tytułu prowadzonej w stosunku do skarżącej egzekucji komorniczej, a strona ponosi także koszty związane z obowiązkiem regulowania zadłużenia wobec banków, jednakże nie można stwierdzić, aby była osobą, wobec której istnieje możliwość zastosowania zwolnienia od kosztów wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca korzysta bowiem ze znacznej pomocy pozostałych członków rodziny, a także osób trzecich. Okoliczności te – wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu – nie pozostają bez wpływu na sytuację finansową strony. J. K. nie jest zatem w żadnym przypadku osobą pozbawioną dochodów i znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. W ocenie Sądu odwoławczego zasadnym było stanowisko Sądu I instancji, iż skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla niej i jej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.