I C 845/23

Суды общей юрисдикции2025-12-16

Номер дела

I C 845/23

Дата решения

2025-12-16

Тип

SENTENCE

Судьи

Marcin Polit (PRESIDING_JUDGE)

Правовое основание

art. 527 k.c.

Текст решения

Sygn. akt I C 845/23 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Warszawa, dnia 15 października 2025 roku Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący sędzia Marcin Polit Protokolant August Jarzyna po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego we W. przeciwko M. K. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną I. uznaje za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela – powoda (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego we W. – czynność prawną w postaci umowy darowizny, zawartej w dniu 8 marca 2019 roku w W. przed notariuszem w W. Ł. G. w formie aktu notarialnego rep. A Nr (...), w wyniku której pozwana M. K. stała się właścicielką nieruchomości położonej w miejscowości J., dla której Sąd Rejonowy w Piasecznie prowadzi księgę wieczystą (...), celem zaspokojenia wierzytelności przysługującej powodowi w stosunku do dłużnika P. K. w kwocie 530 582 (pięćset trzydzieści tysięcy pięćset osiemdziesiąt dwa) złote z dalszymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 października 2019 roku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu w kwocie 13 833 (trzynaście tysięcy osiemset trzydzieści trzy) złote, stwierdzonej prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, wydanym przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w dniu 2 grudnia 2019 roku w sprawie VI Nc-e 1957920/19, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności w dniu 7 stycznia 2019 roku; II. nakazuje pozwanej M. K. znoszenie egzekucji z nieruchomości opisanej w punkcie I niniejszego orzeczenia, prowadzonej przez powoda w celu wyegzekwowania wskazanej tam wierzytelności; III. zasądza od pozwanej M. K. na rzecz powoda (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego we W. kwotę 37 347 (trzydzieści siedem tysięcy trzysta czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 10 800 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty; IV. nakazuje pobranie od pozwanej M. K. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwoty 36,90 zł (trzydzieści sześć złotych i dziewięćdziesiąt groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Sygn. akt I C 845/23 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Pozwem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 24 lipca 2023 roku powód – (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty we W., zastępowany przez radcę prawnego, wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niego czynności prawnej w postaci umowy darowizny zawartej w dniu 8 marca 2019 roku w W. między pozwaną M. K. a dłużnikiem P. K., na podstawie której pozwana nabyła prawo odrębnej własności lokalu mieszkalnego położonego w J.. W petitum pozwu wskazano, że orzeczenie to ma służyć zaspokojeniu wierzytelności przysługującej powodowi wobec dłużnika, stwierdzonej prawomocnym nakazem zapłaty, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności. Powód domagał się także zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów procesu. Uzasadniając swoje żądanie strona powodowa wskazała, że wierzytelność, której ochronie ma służyć oczekiwane przez nią orzeczenie, wynika z umowy pożyczki, zawartej przez dłużnika P. K. z (...) Bankiem (...) S.A. Z uwagi na to, że dłużnik nie wywiązał się z wynikających z nie zobowiązań, bank wytoczył przeciwko niemu powództwo w elektronicznym postępowaniu upominawczym i uzyskał prawomocny nakaz zapłaty, zaopatrzony następnie w klauzulę wykonalności. Prowadzona na jego podstawie egzekucja okazała się jednak bezskuteczna i z tego powodu postępowanie egzekucyjne umorzono w roku 2020. W następnym roku bank dokonał cesji przysługującej mu wierzytelności na powoda. Ten również prowadził przeciwko P. K. bezskuteczną egzekucję innej wierzytelności. Sporna darowizna została zatem dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, zaś wobec spełnienia pozostałych przesłanek, warunkujących udzielenie ochrony po wystąpieniu z roszczeniami pauliańskimi, żądanie powoda było w jego ocenie uzasadnione (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 3 – 7). W odpowiedzi na pozew pozwana, zastępowana w dalszym toku postępowania przez pełnomocnik będącą adwokatem, wniosła o oddalenie powództwa. Argumentowała, że sporna czynność nie podlega skutecznemu zaskarżeniu skargą pauliańską, albowiem stanowiła jedynie świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum) – dłużnik przeniósł na nią prawo własności nieruchomości w celu zaspokojenia wierzytelności przysługujących jej z tytułu pożyczek, udzielanych mu przez nią i jej męża – ojca P. K.. Dalej argumentowała, że w wyniku umowy przejęła obowiązek spłaty obciążającego dłużnika kredytu hipotecznego, zaspokojony został jego dług w stosunku do niej, a uzyskane przez nią prawo własności jest obciążone hipoteką – w jej ocenie nie uzyskała zatem korzyści majątkowej. Podniosła również, że sporna czynność nie prowadziła do pokrzywdzenia wierzycieli, albowiem dłużnikowi nadal przysługuje prawo własności ruchomości o wartości około miliona złotych, z których można skutecznie prowadzić egzekucję. Wreszcie twierdziła, że nie wiedziała o podejmowaniu przez dłużnika działań ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli ani też przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się o tym dowiedzieć (odpowiedź na pozew – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 95 – 99). Sąd ustalił, co następuje: W dniu 14 sierpnia 2018 roku P. K. zawarł z (...) Bankiem (...) S.A. w K. umowę pożyczki w łącznej kwocie 500 000 zł. Kwota ta miała zostać przeznaczona na cele związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą i pokrycie należnej bankowi prowizji. Pożyczkobiorca winien był spłacić oprocentowaną należność w stu dwudziestu miesięcznych ratach, płatnych do ostatniego dnia każdego miesiąca w okresie od 31 sierpnia 2018 roku do 31 lipca 2028 roku. Z uwagi na to, że kwota pożyczki nie była spłacana zgodnie z postanowieniami umowy, w dniu 11 października 2019 roku bank wytoczył przeciwko P. K. powództwo w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Nakazem zapłaty z dnia 2 grudnia 2019 roku w sprawie VI Nc-e 1957920/19 Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie uwzględnił to żądanie, zasądzając na rzecz pożyczkodawcy kwotę 530 582 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 października 2019 roku do dnia zapłaty oraz koszty procesu w wysokości 13 833 zł. Orzeczenie to uprawomocniło się i postanowieniem z dnia 7 stycznia 2020 roku nadano mu klauzulę wykonalności. Na podstawie uzyskanego w opisany wyżej sposób tytułu wykonawczego pożyczkodawca wszczął przeciwko P. K. postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi-Południe w W. w sprawie Km 42/20. Postanowieniem z dnia 19 maja 2020 roku zostało ono umorzone wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W dniu 7 maja 2021 roku (...) Bank (...) S.A. w K. i powodowy fundusz inwestycyjny zawarli umowę przelewu, na mocy której powód stał się uprawnionym z tytułu wierzytelności, stwierdzonej wskazanym wyżej nakazem zapłaty. Powód w sprawie Km (...) Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie M. M. również prowadził przeciwko P. K. egzekucję, dotyczącą innej wierzytelności, stwierdzonej nakazem zapłaty wydanym w sprawie VI Nc-e 123742/20. Pismem z dnia 11 marca 2022 roku komornik zawiadomił, że i ta egzekucja okazuje się bezskuteczna. Przed popadnięciem w problemy finansowe dłużnik P. K. prowadził działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej występującej pod nazwą (...), a od 2015 roku (...). Przedmiotem jej działalności była głównie sprzedaż różnego rodzaju produktów, w tym zegarków, nierzadko o znacznej wartości. W związku z podejrzeniem udziału w procederze mającym na celu wyłudzanie zwrotu podatku VAT w dniu 28 listopada 2017 roku w pomieszczeniach spółki miało miejsce przeszukanie prokuratorskie, podczas którego zatrzymano zegarki, stanowiące majątek wspólników. Na przestrzeni lat od swoich rodziców – W. K. i M. K. – dłużnik otrzymywał przelewy pieniężne, opatrywane różnymi tytułami. W. K. przekazał mu następujące kwoty: 10 kwietnia 2014 roku - 20 000 zł z tytułu „pożyczki”, 11 kwietnia 2013 roku – 20 000 zł z tytułu „pożyczki”, 30 października 2013 roku – 10 000 zł tytułem „zasilenia”, 31 marca 2014 roku – dwukrotnie 10 000 zł tytułem „zasilenia”, 4 kwietnia 2014 roku – dwukrotnie 10 000 zł tytułem „zasilenia konta”, 7 lipca 2014 roku 10 000 zł jako „zasilenie konta”, 18 listopada 2014 roku dwukrotnie po 10 000 zł jako „zasilenie”, 5 sierpnia 2015 roku czterokrotnie po 10 000 zł jako „zasilenie konta”, 6 sierpnia 2015 roku 10 000 zł jako „zasilenie konta”, 10 sierpnia 2015 roku dwukrotnie 10 000 zł jako „zasilenie konta”, 11 sierpnia 2015 roku dwukrotnie 10 000 zł jako „zasilenie konta”, 18 lipca 2016 roku 8 000 zł jako „zasilenie”, 12 grudnia 2017 roku dwukrotnie 2 000 zł jako „zasilenie”, 2 grudnia 2017 roku 2 000 zł jako „przelew środków”, 3 czerwca 2018 roku 1 500 zł jako „przelew środków”, 5 czerwca 2018 roku 1 500 zł jako „przelew środków”, 28 lipca 2017 roku 3 200 zł jako „przelew środków”, 14 października 2018 roku 1 585 zł jako „przelew środków”, 28 października 2018 roku 1 000 zł jako „przelew środków”, 30 listopada 2018 roku 3 000 zł jako „przelew środków”, 2 grudnia 2018 roku 2 000 zł jako „przelew środków”, 1 stycznia 2019 roku 2 700 zł jako „przelew środków”, 18 lutego 2019 roku 3 000 zł jako „przelew środków”, 6 marca 2019 roku 1 500 zł jako „przelew środków”, 18 marca 2019 roku 1 000 zł jako „przelew środków”. Z kolei M. K. przekazała synowi następujące kwoty: 30 października 2013 roku – 10 000 zł tytułem „zasilenia”, 4 kwietnia 2014 roku – 10 000 zł tytułem „zasilenia konta”, 7 lipca 2014 roku 10 000 zł jako „zasilenie konta”, 18 listopada 2014 roku 10 000 zł jako „zasilenie”, 18 lipca 2016 roku 4 000 zł jako „zasilenie”. P. K. przekazał ojcu następujące kwoty: 27 marca 2014 roku – 2 500 zł jako „zasilenie”, 28 kwietnia 2014 roku – 2 500 zł jako „zasilenie”, 27 czerwca 2014 roku 2 500 zł jako „zasilenie”, 28 lipca 2014 roku 2 500 zł jako „zasilenie konta”, 22 sierpnia 2014 roku 10 000 zł jako „zwrot przelewu”, 29 sierpnia 2014 roku 2 500 zł jako „zasilenie”, 27 października 2014 roku 2 500 zł jako „zasilenie”, 27 listopada 2014 roku 2 500 zł jako „zasilenie”, 28 listopada 2014 roku 3 000 zł jako „zasilenie”, 4 grudnia 2014 roku 10 000 zł jako „zasilenie”, 12 grudnia 2014 roku 20 000 zł jako „zwrot pożyczki”. Dłużnik przekazał matce 22 sierpnia 2014 roku 10 000 zł jako „zwrot przelewu”. W 2018 roku sytuacja finansowa P. K. uległa pogorszeniu. Zaciągnął kilka kredytów, których nie spłacał, utracił także możliwość dysponowania ruchomościami posiadanymi w ramach spółki cywilnej (...). W dniu 8 marca 2019 roku, a więc kilka miesięcy po zawarciu opisanej na wstępie umowy pożyczki i po zajęciu przez prokuratora mienia stanowiącego majątek spółki cywilnej, której P. K. był wspólnikiem, dłużnik zawarł ze swoją matką – pozwaną M. K. - w formie aktu notarialnego rep. A Nr (...) notariusza w W. Ł. G. umowę darowizny, na mocy której przeniósł na jej rzecz prawo własności lokalu mieszkalnego nr (...) o powierzchni 52,50 m 2, położonego przy ul. (...) w J.. W dacie dokonania czynności w dziale czwartym prowadzonej dla tego prawa księgi wieczystej (...) wpisana była na rzecz (...) Bank S.A. hipoteka umowna kaucyjna do kwoty 298 996,52 zł, zabezpieczająca wierzytelności z tytułu umowy kredytu nr (...), zawartej w dniu 24 lutego 2006 roku. Strony określiły wartość darowizny na kwotę 290 000 zł. W treści aktu brak było wzmianki o jakichkolwiek kwotach, które rodzice powoda mieliby wpłacać na jego rzecz; nie ma w nim także mowy o tym, że przeniesienie własności mieszkania następuje w celu zaspokojenia przysługujących im wierzytelności. W okresie od marca 2020 roku do maja 2024 roku matka powoda spłacała zadłużenie z zawartej przez dłużnika umowy (...), uiszczając w tym okresie kwotę 52 495,47 zł (k. 167). Powyższe ustalenia faktyczne poczyniono na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Okoliczności związane z powstaniem zadłużenia, uzyskaniem przez bank tytułu wykonawczego, późniejszym przelewem wierzytelności na rzecz powoda i prowadzoną przeciwko niemu dwukrotnie bezskuteczną egzekucją ustalono na podstawie odpisów umowy pożyczki (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 19 – 24), nakazu zapłaty i postanowienia o nadaniu mu klauzuli wykonalności (k. 18), postanowienia komornika (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 22 – 23) i wezwania wierzyciela i dłużnika do złożenia wniosków przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego (k. 44), a także umowy przelewu wierzytelności wraz z pełnomocnictwami (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 24 – 43). Autentyczność żadnego z tych dowodów nie była kwestionowana, strona pozwana nie podważyła również skuteczności przelewu. Jeżeli chodzi o prowadzenie przez dłużnika działalności gospodarczej, to potwierdzeniem tego jest umowa spółki cywilnej wraz z aneksem (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 179 – 174), a także liczne zestawienia i faktury, potwierdzające nabycie zegarków (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 175 – 221). Sąd dał wiarę świadkowi P. K. (rozprawa z 26 lutego 2025 roku, 00:12:13 – 00:36:48, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 263 v. – 264) co do tego, że mienie spółki zostało zajęte w postępowaniu karnym jak i co do tego, że w roku 2018 jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu. Jeżeli chodzi o kwoty, uiszczane przez rodziców dłużnika na jego rzecz, jak i przez niego na rachunki rodziców, to dowodem na to jest historia rachunku P. K. (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 100 – 152) i potwierdzenia wykonania operacji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 153 – 166). Dowodem na to, że kredyt hipoteczny zaciągnięty przez dłużnika spłaca teraz jego matka jest natomiast historia jej rachunku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 167 – 172) – świadczy on o dokonywaniu przez nią wpłat, które w tytule operacji zawierają numer umowy kredytu, widniejący również we wpisie hipoteki, którą zabezpieczona jest wierzytelność z tytułu umowy kredytu. Sąd nie dał natomiast wiary ani zeznaniom świadka P. K., ani pozwanej (rozprawa z 26 lutego 2025 roku, 00:37:37 – 00:44:25, k. 264) co do dwóch kwestii: tej, że umowa darowizny miała w istocie stanowić element świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) i tej, że pozwanej nie była znana trudna sytuacja finansowa jej syna. Odnosząc się do pierwszego ze wskazanych zagadnień trzeba przypomnieć, iż strona pozwana argumentowała, że skoro ona i jej mąż udzielali dłużnikowi szeregu pożyczek, to z tego powodu postanowiono rozliczyć je przeniesieniem na pozwaną mieszkania jej syna, co miało spowodować zaspokojenie wierzytelności z tytułu tychże pożyczek. Zdaniem Sądu nie odpowiada to prawdzie. Przede wszystkim w samej umowie, sporządzonej w formie aktu notarialnego, nie ma słowa o tym, by taki właśnie był jej cel – nie było zresztą przecież żadnych przeszkód po temu, by zamiast umowy darowizny zawrzeć umowę świadczenia w miejsce wykonania. Poza tym, jak przedstawiono to wyżej, zarówno rodzice dłużnika przelewali pieniądze na jego rachunek, czyniąc to przy tym pod różnymi tytułami – „przelew środków”, „zasilenie”, „zasilenie konta”, rzadko „pożyczka”, ale przelewów dokonywał i dłużnik – tytułem „zasilenia”, „zasilenia konta”, rzadko „zwrotu przelewu” lub „zwrotu pożyczki”. To, jakie były rzeczywiste ustalenia co do celu przekazania tych kwot pozostaje niejasne; faktem jest, że po wpływie większych spośród nich dłużnik dokonywał zakupów. Faktem jest jednak również i to, że przelewy sięgające około 8 000 - 10 000 zł kończą się w roku 2016, później mają miejsce przelewy mniejszych kwot, sprawiające wrażenie raczej wsparcia syna, obciążonego spłatą kredytu i – co również wynika z historii rachunku – obowiązkiem alimentacyjnym, niż uczestnictwa w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Nie wiadomo zresztą, czy Sąd dysponuje kompletną historią dokonywanych między dłużnikiem a jego rodzicami operacji finansowych. Z tych powodów twierdzenie o rzekomym datio in solutum Sąd uznaje za niewiarygodne. Jeśli chodzi o wiedzę pozwanej na temat sytuacji finansowej jej syna, to znamienne jest to, że po otrzymaniu darowizny mieszkania przejęła ona również obowiązek spłaty obciążającego dłużnika kredytu. W roku 2016 rodzice powoda przestali także partycypować znacznymi kwotami w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a później rozpoczęli wspieranie go sumami wynoszącymi tysiąc – dwa tysiące złotych. W przekonaniu Sądu świadczy to o tym, że pozwana miała wiedzę o jego pogarszającej się sytuacji. Treść umowy darowizny ustalono na podstawie wypisu z niej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>. 234 – 236). Sąd zważył, co następuje: Powództwo jest zasadne. W przekonaniu Sądu zostały spełnione wszystkie przesłanki, warunkujące udzielenie powodowi ochrony w drodze skargi pauliańskiej. Pierwszą z nich jest dokonanie przez dłużnika czynności prawnej z osobą trzecią (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527§1 k.c.</a>). Jak wskazano wyżej, w dniu 8 marca 2019 roku P. K. zawarł z pozwaną M. K. umowę darowizny prawa odrębnej własności lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku przy ul. (...) w J.. Druga przesłanka, również wynikająca z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527§1 k.c.</a>, to uzyskanie przez osobę trzecią korzyści majątkowej. Należy podkreślić, że skargą pauliańską można zaskarżyć zarówno czynność nieodpłatną, jak i odpłatną. Ta ostatnia może powodować niewypłacalność dłużnika wówczas, jeżeli otrzymany przez niego ekwiwalent jest nieosiągalny dla wierzyciela. Zaskarżenie czynności datio in solutum nie jest natomiast możliwe tylko wówczas, gdy jego przedmiot odpowiada co do wartości i rodzaju pierwotnemu świadczeniu. Jeżeli jednak dłużnik w wyniku porozumienia z wierzycielem zaspokaja roszczenie w inny sposób niż zgodnie z pierwotnym zobowiązaniem (zwłaszcza gdy w miejsce zapłaty przenosi własność rzeczy), czynność to może prowadzić do powstania lub zwiększenia niewypłacalności dłużnika i podlegać zaskarżeniu (zob. P. Machnikowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek i P. Machnikowski, Warszawa 2017, ss. 1106, 1108; co do zaskarżalności datio in solutum orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawach III CSK 214/11, II CSK 762/13, V CSK 437/14, IV CSK 226/17). Sąd, jak wskazano wyżej, nie daje wiary temu, by sporna umowa darowizny stanowiła element datio in solutum, ale choćby i tak było, to z powyższego wynika, że mogłaby ona zostać zaskarżona. Co zaś się tyczy kwestii wartości spornego lokalu i wysokości obciążającej jego własność hipoteki, to nie wykazano wprawdzie, jaka jest rzeczywista wysokość pozostałego do spłaty zadłużenia, ale świadek P. K. zeznał (k. 263 v., 00:31:20), że w dacie darowizny do spłaty pozostało jeszcze 150 000 lub 160 000 zł kredytu. Skoro, jak podano wyżej, same strony w umowie określiły wartość mieszkania na 290 000 zł, to pozwana niewątpliwie otrzymała mienie o wyższej wartości. Nawet gdyby przyjąć, że istotnie miało miejsce datio in solutum, zastrzeżenie musiałby budzić arbitralny wybór zaspokajanego wierzyciela, w wyniku którego dłużnik wyzbył się jedynego wartościowego składnika swego majątku, z którego można było prowadzić egzekucję. Po trzecie – czynność musi zostać dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 2)">art. 527§1 i §2 k.c.</a>). Niewypłacalność dłużnika istnieje wówczas, gdy egzekucja prowadzona według przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> nie mogłaby przynieść zaspokojenia wierzyciela. Stanu niewypłacalności nie uchyla natomiast samo istnienie w majątku dłużnika składników niepodlegających zajęciu oraz obciążonych prawami dającymi innym osobom pierwszeństwo zaspokojenia. Bezspornie w wyniku darowizny dłużnik wyzbył się jedynego wartościowego składnika majątku, z którego można byłoby jeszcze prowadzić egzekucję. W dwóch prowadzonych przeciwko niemu postępowaniach, o czym była już mowa, była ona bezskuteczna. To, że dłużnik w ramach spółki, której jest wspólnikiem, ma zegarki o dużej wartości, nie ma więc znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bo skoro zostały one zajęte w postępowaniu karnym, nie można obecnie przeprowadzić z nich egzekucji i uzyskać zaspokojenia (zresztą do odpowiedzi na pozew złożono pisma komornika – k. 222 – zgodnie z którym organ egzekucyjny wzywał dłużnika do wskazania sygnatury akt sprawy, w której je zajęto). Tym samym dłużnik w wyniku spornej czynność stał się niewypłacalny. Po czwarte – dłużnik zdaniem Sądu działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527§1 k.c.</a>). Ponieważ stał się on niewypłacalny w wyniku darowizny, wiążące jest domniemanie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 529)">art. 529 k.c.</a>, iż tak właśnie było, przy czym – jak była już mowa – nie wykazano w toku procesu, by było inaczej, a tym samym nie obalono tego domniemania. Nawet jeśli jednak uznać, że sporna czynność stanowiła element datio in solutum, to wyżej wskazano, że zdaniem Sądu dłużnik znakomicie zdawał sobie sprawę ze swojej trudnej sytuacji; sam zresztą zeznał (00:21:23), że w 2017 roku nie miał zobowiązań prócz rzekomych pożyczek od rodziców; w 2018 roku zaciągnął kilka kredytów, których nie spłacił. Wiedział także o zajęciu mienia spółki, w której partycypował i możliwych dalszych czynnościach, podejmowanych w postępowaniu karnym i skierowanym przeciwko niemu i składnikom jego majątku. Po piąte – osoba trzecia, a zatem pozwana, winna wiedzieć o tym, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527§1 k.c.</a>). Skoro sporna czynność była darowizną, to zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k.c.</a> wiedza pozwanej na ten temat nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli natomiast przyjąć – czego Sąd nie czyni – że był to element datio in solutum, to znowu wiążące jest domniemanie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527§3 k.c.</a> nakazujące uznać, że osoba pozostająca w bliskim stosunku z dłużnikiem miała taką świadomość. Domniemanie to nie zostało obalone w toku postępowania. Po szóste – powództwo musi zostać wytoczone w zawitym terminie pięciu lat od dokonania kwestionowanej czynności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 534)">art. 534 k.c.</a>). Sporna umowa została zawarta 8 marca 2019 roku, zaś pozew nadano w urzędzie pocztowym w dniu 24 lipca 2023 roku (k. 64a), a zatem termin ten został zachowany. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie powołanych przepisów orzeczono, jak w punktach I i II sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach procesu (pkt III) wydano na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98§§1, 1 1 i 3 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> Na koszty zasądzone na rzecz powoda składa się opłata sądowa od pozwu w kwocie 26 530 zł, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 10 800 zł. Orzeczenie o pobraniu od pozwanej nieuiszczonych kosztów sądowych (pkt IV) wydano na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98§1 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1144 ze zm.). Koszty te obejmują należność za wydanie wypisu z aktu notarialnego, obejmującego umowę darowizny (k. 240). </div>