II SA/Lu 618/08

SENTENCJA Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; w zakresie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 grudnia 2008 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić S. T. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. UZASADNIENIE W dniu 16 grudnia 2008 r. (data stempla pocztowego) S. T. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 grudnia 2008 r., odmawiającego mu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego traci moc (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.), zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na mocy art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 p.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie S. T. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W myśl przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadmienić należy, iż o możliwości uczestniczenia w kosztach postępowania decyduje, oprócz bieżących dochodów, majątek posiadany przez stronę wnoszącą o przyznanie prawa pomocy. Dlatego oceniając zasadność wniosku należy wziąć pod uwagę z jednej strony wysokość obciążeń finansowych związanych z danym postępowaniem, a z drugiej realnie istniejące możliwości finansowe strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem procesową gwarancję ochrony praw strony i choć - z uwagi na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa – powinna być stosowana rozważnie. Koszty sądowe w rozpoznawanej sprawie prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 500 złotych (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącego 250 złotych (§ 3 w związku z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych ( 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – DZ.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). W niniejszej sprawie wniosek S. T. nie zawiera podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu sądowoadministarcyjnym wynika, iż prawo pomocy może być przyznane w takim zakresie, w jakim strona nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania. Mając na uwadze sytuację finansową wykazaną we wniosku i w dokumentach dołączonych, na wezwanie referendarza sądowego, stwierdzić należy, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego jest stabilna. Z oświadczenia skarżącego oraz dołączonych przez niego do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i małoletnią córką, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni 150 m². Ponadto skarżący jest właścicielem samochodu osobowego (marki Renault Laguna rok prod. 1997), dwóch ciągników rolniczych (marki MF rok prod. 1987 i marki Zetor rok prod. 1990). Utrzymuje się z uprawy gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,65 ha fizycznych (8,855 ha przeliczeniowych)., z którego osiąga miesięczny dochód w wysokości 1.638 zł. i dopłat bezpośrednich za rok 2007 r. w kwocie 5.384,84 zł. Ponadto wezwany, wykazał, że w sierpniu 2008 r. poniósł wydatki związane z zakupem oleju napędowego w łącznej kwocie 2.023,00, w październiku tego samego roku dokonał zakupu soli potasowej i jednorazowo uiścił 2.432,00 zł, a także przedstawił rachunki za telefon (ok.105 zł/m-c), za energię elektryczną (ok. 214 zł/za 3 m-ce), opłatę za ubezpieczenie społeczne (538 zł/ za 4 m-ce). Skarżący podniósł wprawdzie w uzasadnieniu sprzeciwu z dnia 16 grudnia 2008 r., że nie uzyskuje w rzeczywistości wykazanych dochodów z gospodarstwa rolnego, nie wskazał jednak konkretnych argumentów, tezę tę uzasadniających. W ocenie Sądu stwierdzić zatem należy, że osiągany przez skarżącego stały, comiesięczny dochód oraz jej stan majątkowy, przy uwzględnieniu wydatków, które strona wyliczyła w postępowaniu, między innymi opłaty za: abonament telefoniczny, energię elektryczną i inne związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego – pozwalają na poniesienie przez niego na tym etapie sprawy pełnych kosztów postępowania sądowego. O trafności oceny stanowiącej podstawę odmowy przyznania prawa pomocy przesądza także fakt, że to na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2004 r., FZ 165/04, niepubl.). To strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast do oceny sądu należy uznanie, czy strona spełniła przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, należy przyjąć, że strona nie wykazała i tym samym nie przekonała Sądu, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. Powyższy wymóg zatem, w przypadku sprzeciwu strony skarżącej, nie został spełniony. Poza tym, należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie toczyło się postępowanie wyjaśniające z art. 255 p.p.s.a., ponieważ sąd uznał oświadczenie skarżącego za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Wnioskodawca wskazał w nim jednoznacznie, że nie jest w stanie ponieść jednorazowo większego wydatku, przewyższający wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Z tych względów wobec braku przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.