VI SA/Wa 1931/10

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu Ł. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. UZASADNIENIE We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący Ł. D. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał na złą sytuację materialną. Podniósł, iż koszty postępowania pochłonęły wszystkie jego oszczędności. Z powodu problemów finansowych w dniu [...] stycznia 2009 r. zawiesił działalność gospodarczą. Dodał, że obecnie nie pracuje. Skarżącego oraz ich małoletnią córkę utrzymywała małżonka, która otrzymywała zasiłek macierzyński, jednakże już nie przebywa na urlopie macierzyńskim. Jako składniki majątku jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (tj. żony i córki) skarżący wymienił ½ domu o powierzchni 120 m kw oraz samochód osobowy marki [...]. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie dokumentów wykazujących sytuację majątkową skarżącego i jego żony, skarżący (przy piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. – data stempla pocztowego) nadesłał kserokopie następujących dokumentów: - umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w dniu [...] października 2005 r. wprowadzającej rozdzielność majątkową między małżonkami, - zgłoszenia z dnia [...] grudnia 2008 r. informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, - zeznania skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009 [...], - zeznania skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009 [...]. Skarżący załączył także raport z obrotów na koncie należącym do niego i M. D., przy czym przedłożony dokument nie zawiera żadnych danych, w tym kwot i opisu transakcji czy salda na przedmiotowym rachunku. Z dokumentów nadesłanych do akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący zgłosił zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej na okres roku – do [...] stycznia 2010 r. Skarżący nie wyjaśnił czy po tej dacie wznowił wykonywanie działalności, ponowił zawieszenie czy też jego działalność została zakończona. Ponadto zeznanie podatkowe [...] wskazuje, iż skarżący w roku 2009 uzyskiwał dochody z praw autorskich i innych praw, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także z innych źródeł. Skarżący nie wyjaśnił także sytuacji majątkowej jego małżonki. Pomimo wezwania Sądu nie przedłożył jej zeznania podatkowego za ubiegły rok ani też zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez nią statusu osoby bezrobotnej. Również skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu w zakresie przedstawienia wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wspomniany wyżej raport z obrotów na koncie należącym do skarżącego i innej osoby, z którą skarżący nie pozostaje w gospodarstwie domowym, nie zawiera żadnych danych. Ponadto skarżący nie wykonał wezwania Sądu do nadesłania dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, informacje zawarte we wniosku oraz nadesłane do akt sprawy dokumenty nie pozwalają na dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Tymczasem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie wskazał, kto i w jakim stopniu ponosi koszty utrzymania jego, żony i dziecka, skoro – jak podał we wniosku - obecnie nie osiągają oni żadnych dochodów. Brak wyjaśnienia skąd skarżący, ubiegający się o udzielenie prawa pomocy, pozyskuje środki na codzienne utrzymanie, niewskazanie przez niego jakichkolwiek źródeł pozyskiwania dochodów, rzutuje negatywnie na wiarygodność jego wyjaśnień w tym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GPP 1/08, Lex nr 479150). Nadto skoro skarżący nie nadesłał dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania jego, żony i córki, to tym samym uniemożliwił ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /dalej WSA/ w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 967/06). Jednakże Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego nie są znane. To bowiem sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 394/08, Lex nr 565703, a także postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Lex nr 220289). W tym miejscu podkreślić również należy, że okoliczność rozdzielności majątkowej między małżonkami nie ma znaczenia w kontekście oceny przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w wyż. cyt. przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie bowiem do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (vide postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSAiWSA 2005 r., nr 1, poz. 8). W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, iż skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zaakcentować przy tym wypada, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.