II SAB/Ol 176/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy K. w sprawie bezczynności w przedmiocie odpowiedzi na wezwanie postanawia: odrzucić skargę. WSA/pos.1- sentencja postanowienia UZASADNIENIE Pismem złożonym do organu w dniu 28 października 2021 r. M. P. (dalej jako: "Skarżący") zwrócił się do Wójta Gminy K. (dalej jako: "organ", "Wójt Gminy") o udzielenie wyjaśnień w sprawie poświadczenia nieprawdy, którego dopuścił się tenże w piśmie z dnia "[...]" r. będącego odpowiedzią na skargę do WSA w Olsztynie. Podał, że w odpowiedzi na skargę w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 837/21 Wójt oświadczył, że skarżący zerwał umowę zawartą pomiędzy nim a gminą o dowóz dziecka do szkoły (WSA w Olsztynie sygn. akt II SAB/Ol 62/16). Tymczasem umowa została zawarta na jeden rok szkolny i wygasła wraz z zakończeniem roku szkolnego. Podał, że w wielu pismach zawiadomił Wójta, że w kolejnych latach szkoły dziecko nie będzie dowożone przez rodziców, ale "może się mylić i Wójtowi chodzi o jakąś inną umowę". Z tego powodu wnosi o informację o jaką umowę chodzi, jakie konsekwencje prawne zostały wyciągnięte w stosunku do Skarżącego za zerwanie umowy. Podał nadto aby wyjaśnić jakie kroki prawne gmina poczyniła aby rozwiązać sprawę dowozu jego syna do szkoły poza nachalnymi pismami stanowiącymi aby Skarżący podpisał umowę na dowóz dziecka do szkoły. Podał, że dziecko nie uczęszcza do szkoły od 18 października 2021 r. ze względu na brak zapewnionego obowiązku dowozu przez gminę. W dniu 16 grudnia 2021 r. Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność Urzędu Gminy K., jak i Wójta Gminy na nieudzielenie odpowiedzi na wezwanie z dnia 28 października 2021 r. Wskazał, że pismem tym złożył gminie wezwanie do udzielenia wyjaśnień w sprawie poświadczenia nieprawdy , którego dopuścił się Wójt tej Gminy w odpowiedzi na skargę sygn. akt II SA/Ol 837/21, gdzie oświadczył, że Skarżący zrywa umowę pomiędzy gminą dotyczącą dowozu niepełnosprawnego syna do szkoły i nie ma możliwości rozmowy ze Skarżącym oraz jego żoną w tej sprawie "i wiele jeszcze innych bzdur niezgodnych z prawdą". Do dnia wniesienia skargi nie otrzymał odpowiedzi na to wezwanie. Podał, że będzie kierował sprawę na drogę postępowania sądowego w postępowaniu cywilnym z art. 271 k.k., ale chciałby otrzymać odpowiedź od Wójta najpierw w tej sprawie. Podał, że niejednokrotnie był pomawiany przez Wójta w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów sądowych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie normami. Podano, że zaskarżone działanie Wójta dotyczy sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, gdzie Skarżący w dniu 10 września 2021 r. złożył do Urzędu Gminy K. skargę w przedmiocie dowozu dziecka do szkoły (sygn. akt II SA/Ol 837/21). Akta sprawy wraz ze skargą oraz uzasadnieniem z dnia "[...]" r. zostały przekazane do WSA w Olsztynie. Właśnie to uzasadnienie Wójta Skarżący kwestionował pismem z dnia 28 października 2021 r. i wzywał Wójta do udzielenia wyjaśnień w sprawie poświadczenia nieprawdy w piśmie z dnia "[...]" r. Ponieważ sprawa pomiędzy stronami była w toku przed WSA w Olsztynie Wójt nie widział konieczności prowadzenia polemiki ze Skarżącym co do swojego stanowiska przedstawionego w tamtej sprawie. Organ wyjaśnił, że pismo Skarżącego nie było nadto wnioskiem o informacje publiczną, gdyż dotyczyło sprawy którą próbuje się rozwiązać od sierpnia 2021 r. Dodatkowo Wójt wskazał, że w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 837/21 zapadł wyrok w dniu 25 listopada 2021 r., elektroniczne jego doręczenie nastąpiło 10 grudnia 2021 r. Obecnie w związku z tamtą sprawą przygotowywana jest kolejna propozycja rozwiązania sprawy dowozu dziecka do szkoły. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Sądu z dnia 16 grudnia 2021 r. wezwano Skarżącego do sprecyzowania czy przedmiotem jego skargi jest wyłącznie bezczynność Wójta Gminy w udzieleniu wyjaśnień w sprawie poświadczenia nieprawdy w odpowiedzi na skargę z dnia "[...]" r., czy także bezczynności Wójta w sprawie zorganizowania dowozu dziecka do szkoły. Pismem nadesłanym w dniu 28 grudnia 2021 r. Skarżący wyjaśnił, że przedmiotem jego skargi jest wyłącznie bezczynność Wójta i brak odpowiedzi na jego wezwanie na udzielenie wyjaśnień, a sprawa dowozu dziecka do szkoły nie ma z tym nic wspólnego. Podał, że Wójt oskarża go o zrywanie umów z gminą, co jest nieprawdą i pomówieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. W postępowaniu sądowoadministracyjnym merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedzone jest zawsze badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Oznacza to, że badanie legalności aktów administracyjnych lub innych działań organów administracyjnych możliwe jest wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie oraz gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności skargi, uniemożliwia natomiast rozpoznanie sprawy co do istoty. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi wniesionej w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast na podstawie art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Na podstawie art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast art. 3 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Powołane wyżej przepisy i normy prawne wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, wyjaśniając jakie konkretnie działania organów administracji publicznej, i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów, może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. Przedstawiony katalog ma charakter zamknięty, co oznacza, że wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres, skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem kontroli sądowej nie jest określony akt lub czynność lecz niepodejmowanie przez organ nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Powyższe wynika z treści art. 149 § 1 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Sąd może zatem uwzględnić skargę na bezczynność organu, nie przesądzając merytorycznej treści rozstrzygnięcia, wyłącznie wówczas, gdy organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce pomimo tego, że miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i określonym terminie, przy czym na taki akt służy skarga do sądu administracyjnego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy w zakresie udzielenia odpowiedzi na pismo z dnia 28 października 2021 r., którym zażądał Skarżący wyjaśnień co do stanowiska Wójta przedstawionego w odpowiedzi na skargę z dnia "[...]" r. przedstawionego do sprawy o sygn. akt II SA/Ol 837/21, która to skarga dotyczyła czynności Wójta Gminy z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie dowozu dziecka do szkoły. Pismem z dnia "[...]" r., znajdującym się w aktach o sygn. akt II SA/Ol 837/21, organ przedstawił swoje stanowisko na skutek skargi wniesionej przez Skarżącego. Sprawa ta została zakończona wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 25 listopada 2021 r., w którym stwierdzono bezskuteczność czynności Wójta z dnia "[...]" r. Obecnie zaś przedmiotem skargi Skarżącego jest bezczynności Wójta w udzieleniu wyjaśnień Skarżącemu co do podstaw przedstawienia takiego a nie innego stanowiska w piśmie z dnia "[...]" r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 837/21. W pierwszej kolejności pozostaje wskazać, Skarżącemu, że stosownie do art. 54 § 2 zd. 1 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zatem uprawnieniem organu jest przedstawienie swojego stanowiska w sprawie wniesionej skargi. Taki też charakter miało pismo organu z dnia "[...]" r., przy którym przekazano skargę Skarżącego na czynność Wójta Gminy z dnia "[...]" r. w przedmiocie dowozu dziecka do szkoły (sygn. akt II SA/Ol 837/21). Tymczasem pismem z dnia 28 października 2021 r. Skarżący zażądał wyjaśnień od Wójta co do stwierdzeń zawartych w tej odpowiedzi na skargę, uznając że zostały w niej przedstawione nieprawdziwe informacje. Jednakże na takie wezwanie w toku toczącego się postępowania przed WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 837/21 organ nie musiał udzielać żadnej informacji, bowiem obowiązek taki nie wynika z żadnego przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto stanowiska stron przedstawione w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie stanowią innych czynności, które mogłyby być poddane kontroli sądowoadministracyjnej w innym postępowaniu sądowym poza postępowaniem sądowym, w którym zostały przedstawione. Jeśli natomiast Skarżący uznał, że stwierdzenia zawarte w tej odpowiedzi na skargę naruszają jego uprawnienia lub też dobra osobiste, jak podaje są nieprawdziwe, to właściwymi w tym zakresie jest powiadomienie innego organu państwa, niż sąd administracyjny, bądź też wszczęcie innego postępowania przed sądem powszechnym. Jeśli natomiast skarżący kwestionuje działanie Wójta Gminy jako organu administracji w ramach tzw. skargi powszechnej, to wskazać należy, że problematykę tę regulują przepisy Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) dalej jako: "k.p.a.", dotyczącego skarg i wniosków. Stosownie do art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga tego rodzaju jest szczególnym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, zawierającym zarzut wadliwej działalności organu lub jego pracownika. Uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną w postaci zawiadomienia o załatwieniu sprawy, które może być kwestionowane nową skargą wniesioną w tym trybie. W myśl art. 228 k.p.a. skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia. Natomiast właściwość tych organów określa art. 229 oraz 230 k.p.a. Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że postępowanie skargowe normowane przepisami Działu VIII k.p.a. prowadzone jest wyłącznie przez organy administracji publicznej. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zainicjowana skargą ocena sposobu działania organu, jak i jego pracowników, sprowadzająca się do ustalenia prawidłowości i terminowości ich działania oraz zbadania potrzeby podjęcia określonych czynności, stanowi wewnętrzną sprawę organów. Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Przepisy Działu VIII k.p.a. nie przewidują kontroli sądów administracyjnych w sprawach objętych tymi regulacjami. Z powyższych względów w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zatem właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu czy pracowników, skarg wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego: z 25.02.2009 r., sygn. II OSK 241/09; z 25.11.2015 r., sygn. akt I OSK 2849/15 i powołane tam orzecznictwo, post. WSA w Olsztynie z 31.10.2017 r., sygn. akt II SA/Ol 843/17, publ. na stronie rzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy skarga podlegała odrzuceniu, z mocy art. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.