I SO/Wr 8/13

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku A SA w likwidacji z siedzibą w C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2010 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE A SA w likwidacji z siedzibą w C. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała spółka, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z powodu braku środków. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 4.651.821 zł, wartość środków trwałych - 0zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu - 669.062 zł oraz stan rachunków bankowych – 130.972,55 zł. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że wnioskująca spółka w latach 2011 i 2012 uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 383.863,41 zł i 683.511,07 zł (przy przychodzie w kwocie odpowiednio 5.775.143,74 zł i 8.685.072 zł), w sierpniu, wrześniu i październiku 2013 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 421.884 zł, 630.546 zł i 261.626 zł, na dzień 30 września 2013 r. jej kapitał (fundusz) zapasowy wyniósł 4.515.821,27 zł, zysk – 181.133,47 zł (przy przychodzie w kwocie 6.173.214,29 zł, należności krótkoterminowe – 5.278.436,62 zł, środki pieniężne w kasie i na rachunkach – 203.915,46 zł. Likwidacja spółki została uchwalona przez nadzwyczajne zgromadzenie akcjonariuszy w dniu 18 października 2012 r. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) ustawy procesowej). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wyko-nania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. W tym miejscu należy stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Wskazać powinno się także, iż użyte w przytoczonym przepisie pojęcie "środki" ma znaczenie szersze aniżeli środki finansowe lub wolne pieniądze na koncie, co z kolei miało uzasadniać jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Pod pojęciem środków w znaczeniu art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozumieć wszelkie aktywa strony, w tym także realizowane inwestycje i posiadane rezerwy. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż wnioskująca spółka nie wykazała, że nie jest obecnie zdolna wygospodarować środków na opłacenie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że spółka taką zdolność posiada. Za odmową przyznania wnioskującej stronie prawa pomocy przemawia przede wszystkim fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej na dużą, wynikająca z przedłożonych kserokopii deklaracji VAT skalę. Skoro strona postępowania sądowoad-ministracyjnego wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykazała dokonywanie do-staw towarów i świadczenie usług, za które otrzymała w sierpniu, wrześniu i październiku 2013 r. zapłatę w kwocie łącznie 1.314.056 zł, tzn. że była i nadal jest w posiadaniu kwoty pieniężnej koniecznej do uiszczania kosztów sądowych, wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dane wynikające z wyżej wskazanych deklaracji wnioskodawcy świadczą bowiem o tym, że dysponuje on w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej takimi środkami. Potwierdza to wartość jego kapitału zapasowego – 4.515.821,27 zł oraz kwota pieniężna, która pozostaje na jego rachunku bankowym i w kasie - 203.915,46 zł. Zdaniem referendarza sądowego posiadanie znacznych, tak jak to jest w niniejszej sprawie, środków pieniężnych, na co wskazują kwoty przychodów wnioskodawcy w latach 2011-2012 oraz jego aktualne obroty, pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie skarżąca spółka takich okoliczności nie przedstawiła. Takimi nadzwyczajnymi okolicznościami nie są ponoszenie przez spółkę ciężarów publicznoprawnych i wykonywanie jej zobowiązań cywilnoprawnych, stanowiące naturalne warunki prowadzenia działalności gospodarczej oraz autonomiczna decyzja jej akcjonariuszy o likwidacji działalności spółki. Istotne dla rozstrzygnięcia jest także prowadzenie przez stronę działalności gospodarczej na dużą skalę, wynikającą choćby z przedstawionych zeznań podatkowych, bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty sądowe związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji strony w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jej interesu prawnego na skutek przyznania jej prawa pomocy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy po-stanowił jak w sentencji.