II SA/Sz 801/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę. UZASADNIENIE Starosta K. decyzją z dnia (...) Nr (...), wydaną na podstawie art. 2 ust 1 pkt 2 lit. f w związku z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415), orzekł o odmowie uznania M. C. za osobę bezrobotną z dniem 3 czerwca 2008r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 litera f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za osobę bezrobotną może być uznana osoba, która nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. M. C. oświadczyła w karcie rejestracyjnej że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, jednakże oświadczenie to zostało złożone niezgodnie z prawdą. Z informacji nadesłanej przez Wójta Gminy M. w piśmie z dnia 3 czerwca 2008 r. wynikało, że M. C. figuruje od dnia 2 lipca 1992 r. w ewidencji działalności gospodarczej (nr wpisu (...). Organ I instancji wskazał nadto, że druga przesłanka wynikająca z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f powołanej wyżej ustawy, odnosząca się do nie podlegania na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego odnosi się do osób, które nie mają obowiązku dokonywania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, m.in. twórcy, artyści, osoby współpracujące. Skoro M. C. prowadziła działalność na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, gdyż wymagał tego rodzaj prowadzonej działalności, powołany wyżej przepis nie mógł mieć do niej zastosowania. Od decyzji Starosty K. M. C. wniosła odwołanie do Wojewody Z. domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i uznania jej za osobę bezrobotną. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że prowadziła działalność gospodarczą- aptekę "G." w M. od dnia 2 lipca 1992r. W związku z brakiem środków finansowych na realizację sądowego układu z wierzycielami zmuszona była złożyć do Sądu wniosek o uchylenie tego układu i ogłoszenie upadłości likwidacyjnej, natomiast faktycznie działalność prowadziła do dnia 21 marca 2008r., o czym poinformowała Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny, gdyż na prowadzenie apteki, oprócz wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, wymagana była koncesja. Postanowieniem z dnia (...) Sąd Rejonowy w K. VII Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych ogłosił upadłość M. C., a syndyk masy upadłości poinformował o tym fakcie Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zaprzestał opłacania za nią składek na ubezpieczenie społeczne. W dniu 21 maja 2008r. odwołująca się złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. wniosek o dokonanie rejestracji jako osoby bezrobotnej (uzupełniony pismem z dnia 29 maja 2008r.), a do wniosku dołączyła odpis postanowienia o ogłoszeniu upadłości oraz przekazany przez syndyka odpis pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzającego że upadły nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Z pisma ZUS bezsprzecznie wynikało, że zgodnie z art.13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r.o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 poz.887,ze zm.), osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega ubezpieczeniom społecznym od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności i chodzi tutaj o faktyczne prowadzenie działalności. M. C. podniosła nadto, że z chwilą ogłoszenia upadłości straciła zarząd oraz możliwość korzystania i rozporządzania majątkiem stanowiącym masę upadłości, a majątek objął w zarząd syndyk który w sprawach dotyczących masy upadłości dokonuje czynności na jej rachunek lecz w imieniu własnym. Nie można zatem twierdzić, że nadal prowadzi działalność mimo, że do czasu prawomocnego ukończenia postępowania upadłościowego będzie formalnie figurować w spisie ewidencji działalności gospodarczej. M. C. zarzuciła również, że wbrew twierdzeniom organu I instancji z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy prawo upadłościowe i naprawcze jednoznacznie wynika, że upadły nie podlega obowiązkowi ubezpieczenie społecznego, a zatem spełnia kryterium wymagane do uznania go za osobę bezrobotną. Wojewoda Z. decyzją z dnia (...) r. Nr (...)na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz.1071 z późn.zm.) oraz art. 10 ust. 4 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415), po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Starosty K. z dnia (...)r. Nr (...)w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Wojewody, nie ulega wątpliwości, że M. C. posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Bez znaczenia jest zatem to, że działalności faktycznie nie prowadzi jak i to, że z chwilą ogłoszenia przez Sąd jej upadłości ustał obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym. Zdaniem organu odwoławczego zapis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f w części cyt. "albo nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego" dotyczy osób, które nie muszą uzyskiwać wpisu do ewidencji działalności, lecz podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie odrębnych przepisów, np. osoby współpracujące, twórcy, artyści, tzw. wolne zawody. M. C. wniosła skargę na decyzję Wojewody Z. z dnia (...)r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zarzucając zaskarżonej decyzji: 1/naruszenie prawa materialnego - art.2ust.1 pkt2 lit. f i art.9 ust.1 pkt 14 ustawy z dnia 20 kwietnia "o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy"­ polegające na niewłaściwym jej zastosowaniu; 2/ nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie przez pominięcie faktu, że skarżąca z powodu toczącego się postępowania upadłościowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w K. VII Wydział Gospodarczy dis Upadłościowych i Naprawczych sygn. akt VII (...)-dotyczącego prowadzonej przez nią dotychczasowej działalności gospodarczej - nie mogła tej działalności wyrejestrować, lecz z tego właśnie powodu nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, - domagała się jej uchylenia oraz uznania skarżącej przez Sąd za bezrobotną i uprawnioną do zarejestrowania jako osoba bezrobotna lub uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia celem wyjaśnienia w oparciu o dokumentację upadłościową jej praw (jako osoby fizycznej i podmiotu w upadłości), wynikających ze zwolnienia od obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu skargi M. C. wskazała, że przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jednoznacznie określają status osoby bezrobotnej. Jest nią nie tylko osoba nie posiadająca zatrudnienia, lecz i osoba zwolniona na podstawie odrębnych przepisów z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Nie ulega wątpliwości, że ustawodawca wprowadzając zapis dotyczący "zwolnienia z obowiązku opłacania składek na mocy innych przepisów "miał na myśli szczególne sytuacje życiowe czy zawodowe wynikające z toku prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca jest osobą fizyczną, nie pracującą, a podmiot przez nią dotychczas prowadzony jest w toku upadłości. To właśnie odrębny przepis ustawy prawo upadłościowe określa jednoznacznie, że upadły podczas toczącego się postępowania nie podlega obowiązkowi uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Tym zapisem, korespondującym z wymogami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, skarżąca nabyła prawo do zarejestrowania jej jako osoby bezrobotnej. Prowadzone postępowanie upadłościowe w swej istocie nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej przez skarżącą lecz likwidowaniem podmiotu i spłatą wierzycieli. Jest to szczególna sytuacja prawna przez ustawodawcę przewidziana i zapisana w przepisach. Wyrejestrowanie podmiotu w upadłości rodziłoby konsekwencje prawne i finansowe niekorzystne dla stron tego postępowania i byłoby zaprzeczeniem celowości wprowadzenia przepisów o upadłości. Utrzymanie w mocy decyzji Starosty K. przez Wojewodę Z. jest błędne i świadczy o stosowaniu niewłaściwej interpretacji przepisów prawa ustanowionych przez ustawodawcę dla przypadków szczególnych, a więc między innymi takich jakie dotyczą skarżącej. Jeżeli na tle określonego stanu prawnego mogły powstać wątpliwości, to sam ustawodawca powinien wypowiedzieć się jaką należy stosować wykładnię i czego dotyczy treść dwu norm prawnych tak ściśle korespondujących ze sobą - w tym konkretnym przypadku. Wojewoda Z. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 134 §1 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada wymogom prawa. Materialnoprawne przesłanki nabycia i utraty statusu osoby bezrobotnej określone zostały w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415ze zm.) - zwanej dalej "ustawą o promocji...". Stosownie zatem do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym, oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy jednoczesnym spełnieniu warunków, o których mowa w lit. a-k. Jednym z tych wymogów jest brak przesłanki negatywnej w postaci posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo w postaci podlegania - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników (lit. f omawianego unormowania). Istota sporu w niniejszej sprawie polegała zatem na ustaleniu, czy skarżąca spełniła przesłanki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji . Z ustalonego w oparciu o akta administracyjne stanu faktycznego wynikało, że M. C. zarejestrowała działalność gospodarczą w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy M. w dniu 2 lipca 1992 r. – nr wpisu w ewidencji (...). Na podstawie wpisu oraz zezwolenia Nr (...)z dnia (...). wydanego przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w S. prowadziła aptekę ogólnodostępną w M. przy ul. C. Decyzją z dnia (...)r. Z. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w S. stwierdził wygaśnięcie zezwolenia w związku ze złożoną rezygnacją z prowadzenia działalności. Z kolei postanowieniem z dnia (...) r. – sygn. akt VIIGUu (...)Sąd Rejonowy w K. VII Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych uchylił układ upadłej M. C. z wierzycielami oraz zmienił własne postanowienie z dnia (...)r. o ogłoszeniu upadłości M. C. z możliwością zawarcia układu i ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku. W dniu 21 maja 2008 r. M. C. złożyła wniosek w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. o zarejestrowanie jako osoby bezrobotnej i objęcie ubezpieczeniem społecznym. Skarżąca w fazie wstępnej postępowania administracyjnego w przedmiocie uzyskania statusu bezrobotnego twierdziła, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, w tym z wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego (wniosek z dnia 21 maja 2008 r. – k. 1 akt adm.) wynikało, że M. C. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest zatrudniona, natomiast złożone w dniu 3 czerwca 2008 r. w karcie rejestracyjnej bezrobotnego w pkt 7 oświadczenie świadczyło o tym, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (k.10 akt adm.). Z akt administracyjnych wynikało również, że M. C. zmieniła swoje oświadczenie w przedmiocie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej stwierdzając w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że cyt.: "Wyrejestrowanie działalności gospodarczej firmy w upadłości jest niemożliwe wobec prowadzonego przez Sąd postępowania upadłego podmiotu". Zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci pisma Wójta M. z dnia 3 czerwca 2008 r. (k.17 akt adm.), wskazane wyżej oświadczenia złożone przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym, a następnie powtórzone w skardze do Sądu, pozwalają na stwierdzenie, że skarżąca nie spełnia wymogu do uznania jej za osobę bezrobotną określonego w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji..., albowiem posiada wpis w ewidencji działalności gospodarczej. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy są w tej materii rygorystyczne, a ostatnia nowelizacja art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ( która ma zastosowanie w niniejszej sprawie) wskazuje wręcz na zaostrzenie kryteriów wobec osób, które prowadziły działalność gospodarczą, albowiem nakazuje wylegitymowanie się brakiem wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia z dnia 9.07.2008, I OSK 1273/07). Nie ma przy tym znaczenia, biorąc pod uwagę treść powołanego przepisu, jakie są przyczyny nie wykazania się brakiem wpisu przed organem zatrudnienia. Kwestia sporna w niniejszej sprawie dotyczyła również możliwości uznania M. C. za osobę bezrobotną w oparciu o treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit f ustawy o promocji na tej podstawie, że nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. W ocenie skarżącej, popartej pismem Członka Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...)r. (...), wymóg ten został spełniony ze względu na to, że upadły nie prowadzi działalności gospodarczej, a z chwilą ogłoszenia upadłości ustaje obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu. W przekonaniu Sądu taka interpretacja powołanego wyżej przepisu jest niewłaściwa. Nie podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, na podstawie odrębnych przepisów stanowi inną niż brak wpisu do ewidencji działalności gospodarczej przesłankę uzyskania statusu osoby bezrobotnej (alternatywa rozłączna). W odniesieniu do skarżącej nie ma ona jednak zastosowania, albowiem kwestię podlegania ubezpieczeniu społecznemu przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą reguluje art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) i jest to obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Okoliczność, że od podmiotów będących w takiej sytuacji prawnej jak skarżąca Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie pobiera składek na ubezpieczenie nie oznacza jednocześnie, że osoby te należy traktować tożsamo z osobami, które na podstawie odrębnych przepisów nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu, albowiem nie są wymienione w katalogu podmiotów, na których ciąży obowiązek ubezpieczenia obowiązkowego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Najistotniejsze, zdaniem Sądu w sprawie niniejszej jest jednak to, że uprawnienie do nabycia przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej wywodzi się z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, natomiast przesłanka niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu w tej sprawie ma charakter wtórny. Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.