I C 255/14

<p>Sygn. I C 255/14</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 28 grudnia 2018 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Beata Kopania</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekretarz sądowy Małgorzata Bugiel</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. w Słupsku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">R. L.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. M.</span> </p> <p>o zachowek</p> <p>1.  zasądza od pozwanej <span class="anon-block">M. M.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">R. L.</span> kwotę 33.655,10 zł (trzydzieści trzy tysiące sześćset pięćdziesiąt pięć złotych 10/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 grudnia 2018 r. do dnia zapłaty;</p> <p>2.  umarza postępowanie o zapłatę w części ponad kwotę 85.000 zł (osiemdziesiąt pięć tysięcy złotych);</p> <p>3.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;</p> <p>4.  koszty procesu między stronami znoszą się wzajemnie;</p> <p>5.  nakazuje ściągnąć od powoda <span class="anon-block">R. L.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Słupsku kwotę 4.367,64 zł (cztery tysiące trzysta sześćdziesiąt siedem złotych 64/100) tytułem wydatków sądowych pokrytych tymczasowo ze Skarbu Państwa;</p> <p>6.  nakazuje ściągnąć od pozwanej <span class="anon-block">M. M.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Słupsku kwotę 2.210,14 zł (dwa tysiące dwieście dziesięć złotych 14/100) tytułem wydatków sądowych pokrytych tymczasowo ze Skarbu Państwa.</p> <p>Sygn. akt IC 255/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód, <span class="anon-block">R. L.</span>, złożył przeciwko pozwanej, <span class="anon-block">M. M.</span> pozew z żądaniem zapłaty kwoty 100.000 zł. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem zachowku. Nadto wniósł o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów procesu.</p> <p>Na uzasadnienie wskazał, iż strony są rodzeństwem. Ich matka, <span class="anon-block">T. L.</span> zmarła w dniu 31 marca 2013r. Do spadku po matce została powołana pozwana na podstawie testamentu. Podał, iż w skład spadku po matce wchodzi lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span>, dla którego Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">C.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą (...)</span>. Nadto podniósł, iż pozwana w darowiźnie od matki otrzymała działkę zabudowaną domem mieszkalnym wraz z przyległą działką, dla których to nieruchomości Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">C.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą (...)</span>. Ponadto wskazał, że rodzice stron wyłożyli środki pieniężne na zakup przez pozwaną lokalu mieszkalnego, dla którego Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">C.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą (...)</span>. Lokal ten obecnie stanowi własność brata stron, <span class="anon-block">P. L.</span>. Mając na uwadze powyższe powód wskazał, że majątek spadkowy <span class="anon-block">T. L.</span> wraz z darowiznami stanowi kwotę 600.000 zł. W przypadku dziedziczenia ustawowego powodowi przypadałby udział w spadku wynoszący 1/3. Wobec tego zasadne stało się zgłoszenie żądania zapłaty zachowku od pozwanej w kwocie 100.000 zł., stanowiącej 1/6 wartość spadku i darowizn.</p> <p>Pozwana, <span class="anon-block">M. L. (1)</span>, wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu.</p> <p>W pierwszej kolejności wskazała, że lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">Osiedlu (...)</span>, dla którego urządzona jest <span class="anon-block">księga wieczysta (...)</span> nie wchodził w skład spadku po <span class="anon-block">T. L.</span>. Podkreśliła, że lokal ten pozwana nabyła w 1992r. za własne środki pieniężne. Zaprzeczyła, by pieniądze na zakup tego lokalu pochodziły od rodziców stron.</p> <p>Przyznała, że została obdarowana przez spadkodawczynię zabudowaną nieruchomością położoną w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> wraz z przyległą działką. Podkreśliła jednak, że dom jednorodzinny w dniu dokonania darowizny na rzecz pozwanej znajdował się w bardzo złym stanie technicznym, a pozwana wraz z mężem przez kolejne lata przeprowadzała remont generalny tego domu, na który wydatkowali kwotę 141.464 zł. Dodatkowo wskazała, że wartość niezabudowanej działki położonej w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> to kwota 17.900, zaś lokalu mieszkalnego położonego w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. <span class="anon-block">(...)</span> to kwota 117.000 zł. Zatem wskazana przez powoda kwota 600.000 zł., odpowiadająca wartości spadku i darowizn jest, zdaniem pozwanej, zdecydowanie zawyżona.</p> <p>Jednocześnie podniosła, że spadkodawczyni dokonała darowizny również na rzecz powoda, tj. w sierpniu 2006r. w kwocie 50.000 zł. Dodatkowo w 2006r., kiedy to powód wyprowadzał się z domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, otrzymał od matki darowiznę rzeczoną w wartości 14.750 zł., na którą złożyły się nowe i nieużywane klucze specjalistyczne samochodowe, kosiarka elektryczna <span class="anon-block">marki S.</span>, sprężarka, trzy duże imadła, narzędzia ogrodowe, sprzęt AGD – w tym wiertarki, brzeszczoty, piły, narzynki, lutownice, części metalowe szlifierki, kuchnia gazowa z rożnem <span class="anon-block">marki E.</span> i szafa metalowa z wyposażeniem. Nadto w latach 90 – tych otrzymał od spadkodawczyni w darowiźnie samochód osobowy marki <span class="anon-block">O. (...)</span> oraz trzy naszyjniki, złoty sygnet i pralkę <span class="anon-block">W.</span>, o łącznej wartości 24.000 zł. Wskazała również, że powód, tuż po śmierci matki stron dokonał zaboru z jej mieszkania ruchomości w postaci telewizora <span class="anon-block">marki S.</span> oraz radia <span class="anon-block">marki S.</span> i <span class="anon-block">C.</span> o łącznej wartości 1.000 zł.</p> <p>Nadto pozwana podała, iż w skład spadku po <span class="anon-block">T. L.</span> wchodzą długi spadkowe. Poniosła, iż wyniosły one kwotę 9.864,40 zł. To koszty pogrzebu, które w całości pokryła pozwana.</p> <p>Powyższe twierdzenia pozwanej legły u podstaw stanowiska procesowego, iż powództwo winno być oddalone, gdyż wartość masy spadkowej pomniejszona o długi spadkowe i dokonane na rzecz powoda darowizny, powodują, iż brak jest podstaw do uwzględnienia żądania o zapłatę zachowku.</p> <p>W odpowiedzi na powyższe, powód podtrzymał twierdzenia o tym, że środki finansowe na zakup lokalu mieszkalnego położonego w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> pochodziły od rodziców stron. Rozwiązanie takie podyktowane było planami rodziców stron, iż w przyszłości powód i jego brat, <span class="anon-block">P.</span> otrzymają w połowie dom przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, zaś potrzeby mieszkaniowe pozwanej będą zabezpieczone właśnie poprzez zakup lokalu mieszkalnego wspomnianego wyżej.</p> <p>Zakwestionował twierdzenia pozwanej, jakoby dom przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span> na moment dokonania darowizny był w złym stanie technicznym. Podał, że opisane przez pozwaną remonty nie miały charakteru nakładów koniecznych, lecz były to remonty zbytkowe. Ich wykonanie nie wpłynęło znacząco na wzrost wartości darowanej nieruchomości. Podał, że do 2006r. mieszkał w tej nieruchomości i na bieżąco czynił tam nakłady, utrzymując przy tym dobrą substancję domu.</p> <p>Nadto dodał, że <span class="anon-block">T. L.</span> wraz z darowizną nieruchomości położonej <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> dokonała na rzecz pozwanej darowizny ruchomości stanowiących wyposażenie domu. Wartość tych ruchomości wyniosła 24.400 zł. i wchodzi w skład spadku. Podniósł również, że <span class="anon-block">T. L.</span> darowała pozwanej także biżuterię, tj. kolczyki, pierścionki, obrączki, naszyjniki, o wartości łącznej 10.000 zł.</p> <p>Dodatkowo wskazał, że w skład spadku po matce – <span class="anon-block">T. L.</span> weszły ruchomości pozostawione przez nią w lokalu mieszkalnym położonym w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, tj. telewizor, pralka, kuchnia na wymiar, 3 radia i naczynia kryształowe w idealnym stanie. Ich wartość określił na kwotę 10.300 zł.</p> <p>Podniósł również twierdzenia, że w skład spadku po zmarłej weszły środki pieniężne w kwocie 3.000 zł., które <span class="anon-block">T. L.</span> pozostawiła w lokalu, w którym mieszkała, a które pozwana zawłaszczyła tuż po śmierci matki stron.</p> <p>Jednocześnie powód zaprzeczył, jakoby otrzymał od matki darowiznę środków pieniężnych w kwocie 50.000 zł. Podał, że gdyby tak było, to otrzymałby tak pokaźną kwotę na konto, a nie do ręki. Podał, iż matka stron, <span class="anon-block">T. L.</span> nie posiadała tak dużej kwoty pieniędzy. Co do zabranych ruchomości z domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> wskazał, że i te twierdzenia pozwanej nie polegają na prawdzie. Podkreślił, że ojciec stron zmarł w 1992r. Więc nawet jeśli pozostały po nim jakieś sprzęty, to w okresie 2005 – 2006, kiedy to powód wyprowadzał się z domu rodzinnego, nie posiadały one żadnej wartości. Podkreślił, że to powód na bieżąco kupował narzędzia i te właśnie narzędzia zabrał ze sobą w powyższym czasie.</p> <p>Co do darowizny pojazdu <span class="anon-block">O. (...)</span> przyznał, że otrzymał w darowiźnie ten pojazd na przełomie 2000/2001. Podał, że w tym czasie wartość pojazdu oscylowała w granicy 6.000 zł. Podkreślił, iż został zobowiązany przez spadkodawczynię do spłaty połowy wartości tego pojazdu bratu, <span class="anon-block">P.</span>. Powód podał, że pieniądze te przekazał mu za pośrednictwem matki.</p> <p>Zaprzeczył, by od matki otrzymał darowiznę w postaci biżuterii, choć przyznał, że jeden łańcuszek złoty <span class="anon-block">T. L.</span> darowała córce powoda. Wartość tego łańcuszka wyniosła 1.000 zł. i do tej kwoty powód dołożył 400 zł.</p> <p>Co do długów spadkowych uznał twierdzenia pozwanej, iż wyniosły one kwotę 9.864,40 zł. Podał jednak, że kwotę tę należy pomniejszyć o kwotę 4.000 zł., stanowiącej równowartość zasiłku pogrzebowego, który pozwana pobrała w ZUS w związku ze śmiercią matki.</p> <p>Na rozprawie w dniu 23 października 2018r. powód cofnął powództwo o zapłatę kwoty ponad 85.000 zł.</p> <p>Pozwana, na rozprawie w dniu 14 grudnia 2018r. wyraziła zgodę na cofnięcie powództwa w powyższym zakresie.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sąd ustalił:</span> </p> <p> <span class="anon-block">R. M. (1)</span> i <span class="anon-block">R. L.</span> oraz <span class="anon-block">P. L.</span> to rodzeństwo. Ich matką była <span class="anon-block">T. L.</span>, która zmarła w dniu 31 marca 2012r. Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">C.</span>, postanowieniem z dnia 3 lipca 2013r., powołał do dziedziczenia spadku po <span class="anon-block">T. L.</span> <span class="anon-block">M. M.</span> w całości, na podstawie testamentu notarialnego z dnia 7 czerwca 2006r.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: postanowienie Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">C.</span> z dnia 3 lipca 2013r., k. 6.</p> <p>Rodzina <span class="anon-block">L.</span> od około 1978r. mieszkała w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Dom, który zajmowali został wybudowany przez rodziców stron, <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">M. L. (2)</span> (<strong> <!-- --> bezsporne</strong>).</p> <p>Pozwana w latach 1986 - 1990 uczyła się w szkole średniej z internatem. Nie przyjeżdżała do domu często. Pracowała sezonowo w restauracjach i hotelach (<strong> <!-- -->bezsporne</strong>).</p> <p>Pozwana w 1991r. związała się <span class="anon-block">D. M.</span>, swoim przyszłym mężem. Gdy pojawiły się plany zawarcia przez nich związku małżeńskiego rodzice obu stron zaproponowali, że kupią mieszkanie pozwanej, zaś dom mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w przyszłości przepiszą swoim synom, <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">P.</span> - po połowie.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: przesłuchanie powoda 00:26:42 protokół rozprawy z dnia 26.10.2018r., k. 1053.</p> <p>Pozwana z zawarła związek małżeński z <span class="anon-block">D. M.</span> w dniu 11 lipca 1992r. W dniu 15 lipca 1992r. zmarł ojciec stron, <span class="anon-block">M. L. (2)</span>.</p> <p>Jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego pozwana nabyła od <span class="anon-block">D. H.</span> i <span class="anon-block">H. H.</span> lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Pracowała wówczas jako kelnerka, a następnie jako ekspedientka.</p> <p>Pozwana wraz mężem zamieszkali w powyższym lokalu.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: zeznania świadka <span class="anon-block">M. S.</span> 02:59:53protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 394, zeznania świadka <span class="anon-block">D. M.</span> 03:27:17 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 411, przesłuchanie powoda 00:29:30, 00:31:44 protokół rozprawy z dnia 26.10.2018r., k. 1053, częściowo przesłuchanie pozwanej 01:50:09 protokół rozprawy z dnia 23.10.2018r., k. 1056.</p> <p>Lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> został zakupiony za kwotę 100.000.000 zł. Pieniądze na jego zakup pochodziły od rodziców obu stron.</p> <p>Rodzice stron pracowali wówczas w <span class="anon-block"> Gminnej Spółdzielni (...)</span>. Matka stron była ekspedientką w sklepie wiejskim, zaś ojciec stron, <span class="anon-block">M.</span> – kierowcą. Dysponowali też walutą obcą zgromadzoną w domu w poprzednich latach.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: umowa „kupna – sprzedaży”, k. 27, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">A. L.</span> 01:13:40, 01:16:44, 01:19:12, 01:24:56, 01:26:02 protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 378, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">V. L.</span> 01:31:17 protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 379, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">B. Z.</span> 01:49:38, 01:51:28 protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 379v – 380, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">E. L.</span> 02:18:24, 02:20:38 protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 381, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">P. N.</span> 02:30:17m 02:35:24 protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 381v – 382, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">M. S.</span> 03:07:54 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 394v, zeznania świadka <span class="anon-block">I. L.</span> 01:06:59 protokół rozprawy z dnia 08.10.2015r., k. 538v, przesłuchanie powoda 00:21:03 protokół rozprawy z dnia 23.10.2018r., k. 1052v – 1053.</p> <p>W domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> mieszkała <span class="anon-block">T. L.</span>, jej syn <span class="anon-block">P.</span> oraz powód. W sierpniu 1999r. powód zawarł związek małżeński z <span class="anon-block">M.</span>. Zamieszkał wraz z żoną na pierwszym piętrze budynku. W 2001r.po narodzeniu pierwszego dziecka powód i jego żona wyprowadzili się do <span class="anon-block">D.</span>, gdyż na <span class="anon-block">Ł.</span> nie było możliwości zapewnienia dziecku właściwych warunków. Po krótkim czasie wrócili jednak do spornej nieruchomości. Wówczas przeprowadzili remont łazienki na piętrze budynku.</p> <p>W kolejnych latach w miarę możliwości dbali o dom. Wykonywali prace konserwacyjne, tj. malowali ściany, konserwowali dach, położyli kafelki, zamontowali szafę na wymiar. Nadto zamontowali domofon oraz wykonali nowe przyłącze elektryczne do domu z licznikami wraz ze skrzynką elektryczną na zewnątrz. Dodatkowo wyremontowali instancję hydrauliczną na piętrze. Urządzili kuchnię oraz pomieszczenie sanitarne z prysznicem oraz ubikację. Wymienili dwa oka plastikowe Byli w niepewnej sytuacji, nie chcieli inwestować w nieswoje.</p> <p>Również <span class="anon-block">T. L.</span> dokonywała prac remontowych. Wymieniła drzwi wejściowe, drzwi do piwnicy.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: zeznania świadka <span class="anon-block">B. Z.</span> 01:58:47 protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 380, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">P. N.</span> 02:39:40 protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 382, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">R. M. (2)</span> 03:17:00 protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 383v, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">M. P.</span> 03:32:08 – 03:34:51 protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 384, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">M. L. (3)</span> 00:13:03, 00:17:23, 00:20:00, 00:26:21, 00:27:50, 00:30:20, 00:36:45, 00:53:14 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 389v - 390, zeznania świadka <span class="anon-block">T. K. (1)</span> 01:28:56 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 391v, zeznania świadka <span class="anon-block">A. P.</span> 01:41:03 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 392, zeznania świadka <span class="anon-block">E. J.</span> 01:53:44 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 392 zeznania świadka <span class="anon-block">E. B. (1)</span> 02:06:16 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 392v, zeznania świadka <span class="anon-block">P. W.</span> 02:33:17, 02:35:39 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 393v, zeznania świadka <span class="anon-block">M. S.</span> 03:16:32, 03:18:17, 03:19:13 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 391, zeznania świadka <span class="anon-block">J. S.</span> 04:59:00 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 397, zeznania świadka <span class="anon-block">P. L.</span> 00:33:23 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 401, zeznania świadka <span class="anon-block">I. L.</span> 01:12:36, 01:14:08 protokół rozprawy z dnia 08.10.2015r., k. 539, przesłuchanie powoda 00:38:39, 01:00:51, 01:09:26 protokół rozprawy z dnia 23.10.2018r., k. 1053 – 1054v.</p> <p>Wobec tego, że <span class="anon-block">T. L.</span> nie przepisała na powoda połowy nieruchomości, powód wraz z małżonką postanowili wyprowadzić się od matki i zamieszkać na swojej nieruchomości.</p> <p>W okresie 2005/2006 powód i jego żona zaczęli stopniowo wyprowadzać się z domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> do domu, który zakupili w <span class="anon-block">C.</span>. W tym czasie powód zabrał z nieruchomości m.in. kosiarkę, piły, narzędzia, a także wyposażenie z piętra.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: zeznania świadka <span class="anon-block">P. L.</span> 00:18:25, 00:49:28 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 400v, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">D. M.</span> 03:42:29, 04:17:51- 04:18:40 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 411v, k. 413.przesłuchanie powoda 01:18:19 protokół rozprawy z dnia 23.10.2018r., k. 1055.</p> <p> <span class="anon-block">T. L.</span> chciała zabezpieczyć wszystkie swoje dzieci. Była inicjatorką takiego rozwiązania, by dom na <span class="anon-block">Ł.</span> darować pozwanej, ta w zamian miała darować bratu <span class="anon-block">P.</span> swój lokal położony na <span class="anon-block">Osiedlu (...)</span>, zaś powód miał otrzymać od matki gotówkę w kwocie 50.000 zł. Nadto zaproponowała, by pozwana zakupiła matce lokal mieszkalny, który następnie miała po niej dziedziczyć.</p> <p>W sierpniu 2006r. poinformowała swoje dzieci o tym planie.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: zeznania świadka <span class="anon-block">P. L.</span> 00:10:29 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 400, zeznania świadka <span class="anon-block">D. M.</span> 03:27:41 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 411, przesłuchanie pozwanej 02:02:24, 02:06:16 protokół rozprawy z dnia 23.10.2018r., k. 1056.</p> <p>Powód naciskał matkę, by uiściła na jego rzecz obiecane pieniądze, gdyż w przeciwnym razie nie opuści domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Matka stron nie dysponowała gotówką znacznych rozmiarów.</p> <p>W sierpniu 2006r. mąż pozwanej, <span class="anon-block">D. L.</span>, pobrał z banku kwotę 50.000 zł. i przekazał <span class="anon-block">T. L.</span> jako wynagrodzenie za to, że opiekowała się dziećmi pozwanej, a także a to, że w planach miała darowanie pozwanej nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">T. L.</span> przekazała te pieniądze powodowi w sierpniu 2006r. Kwota ta została mu wręczona w kuchni w domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w obecności pozwanej, jej męża – <span class="anon-block">D. M.</span> oraz brata stron – <span class="anon-block">P. L.</span>. Po uzyskaniu tych pieniędzy powód definitywnie opuścił sporną nieruchomość.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: zeznania świadka <span class="anon-block">M. S.</span> 03:35:00, 03:36:03, 03:37:34, 03:39:03 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 395, zeznania świadka <span class="anon-block">Z. Z.</span> 04:33:05, 04:36:37 04:39:43, 04:45:59, 04:47:07 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 396v, zeznania świadka <span class="anon-block">P. L.</span> 00:10:29, 00:15:19, 01:01:22 – 01:03:04 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 400 i k. 402v, zeznania świadka <span class="anon-block">Z. S.</span> 01:26:35, 01:31:10 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 404v, zeznania świadka <span class="anon-block">I. N.</span> 01:35:25, 01:39:44 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 405, zeznania świadka <span class="anon-block">D. M.</span> 03:32:00 – 03:38:59 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 411 – 411v, wyciąg z <span class="anon-block"> Banku (...) SA</span> z dnia 13.03.2018r., k. 1004 – 1005, przesłuchanie pozwanej 02:15:12, 02:21:27 protokół rozprawy z dnia 23.10.2018r., k. 1056v.</p> <p>We wrześniu 2006r. <span class="anon-block">T. L.</span> przeprowadziła się do nowonabytego przez nią mieszkania położonego w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: zeznania świadka <span class="anon-block">P. L.</span> 00:36:16 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 401.</p> <p>W dniu 26 stycznia 2007r. pozwana darowała swemu bratu, <span class="anon-block">P. L.</span> lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>.</p> <p>Pozwana wraz z rodziną opuściła ten lokal w sierpniu 2007r. Wówczas do tego lokalu wprowadził się <span class="anon-block">P. L.</span>.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: umowa darowizny z dnia 26.01.2007r., k. 64 – 67, zeznania świadka <span class="anon-block">P. L.</span> 00:36:51 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 401 v.</p> <p>W dniu 1 lutego 2007r. doszło do zawarcia umowy darowizny nieruchomości położonej w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, na którą składała się zabudowana <span class="anon-block">działka numer (...)</span> o powierzchni 0.03.83 ha oraz niezabudowana działka oznaczona <span class="anon-block">numerem ewidencyjnym (...)</span> o powierzchni 0.01.79 ha.</p> <p>Pozwana wraz mężem tam zamieszkała w sierpniu 2007r.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: umowa darowizny, akt notarialny rep. A numer <span class="anon-block"> (...)</span>, k. 28 – 31, zeznania świadka <span class="anon-block">D. M.</span> 03:31:43 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 411.</p> <p>Dom , który otrzymała pozwana w darowiźnie wymagał kapitalnego remontu.</p> <p>Potrzebna była wymiana pieca, dachu, podłóg. Ściany były popękane. Również kominy, tarasy i schody były popękane. Występowały zacieki pod parapetem, rozwijał się grzyb. Trzeba było ocieplić mieszkanie. Woda dostawała się do piwnicy. Rynny były uszkodzone, dziurawe. Zdarzały się przeciekające kaloryfery. Dom wymagał docieplenia. Do wymiany była instalacja elektryczna.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">B. Z.</span> 01:58:47, protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 380, zeznania świadka <span class="anon-block">M. S.</span> 03:19:59, 03:28:15 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 394v - 395, zeznania świadka <span class="anon-block">P. L.</span> 00:23:25 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 401, zeznania świadka <span class="anon-block">G. B.</span> 02:02:34, 02:02:59. 02:03:15, 02:04:27, 02:04:58, 02:05:23, 02:06:35 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 406 – 406v, zeznania świadka <span class="anon-block">D. P.</span> 02:24:13 – 02:26:30, 02:27:30 – 02:28:35, 02:32:52 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 407 – 408v, zeznania świadka <span class="anon-block">J. G.</span> 02:46:29 – 02:47:09 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 409 – 409v, zeznania świadka <span class="anon-block">K. J.</span> 00:22:15, 00:22:55 protokół rozprawy z dnia 08.10.2015r., k. 537.</p> <p>Pozwana wraz mężem od 2007. Rozpoczęła wykonywanie remontu w domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, który polegał m.in. na wybijaniu ścian, zbijaniu posadzek, elektryki, urządzeniu podwieszanych sufitów, kładzeniu tynków, prostowaniu ścian, demontażu i montażu okien oraz drzwi, wymianie pieca i instancji CO, instalacji wodnej, remoncie dwóch łazienek. W pokojach i przedpokoju nastąpiło docieplenie podłóg, położenie legarów, drewnianych podłóg. Na klatce schodowej wymieniono podesty drewnianych oraz poręcze. Nadto doszło do całkowitej wymiany dachu do stropu z ociepleniem, docieplenie ścian wełną mineralną, wykonania elewacji domu, wymiany parapetów wewnętrznych i zewnętrznych, a także remontu trzech tarasów.</p> <p>Wykonano też obróbki blacharskie na dachu, zbudowano kominy z cegły klinkierowej. Zrobiono elewację oraz poprawiono schody zewnętrzne. Zmieniono układ pokoi. W ostatnich latach zlecono osuszanie i odgrzybianie domu oraz wykonanie izolacji ścian fundamentowych.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: faktury i rachunki, k. 68 – 212, zeznania świadka <span class="anon-block">B. Z.</span> 01:58:47 protokół rozprawy z dnia 07.07.2015r., k. 380, zeznania świadka <span class="anon-block">M. L. (3)</span> 00:34:44 protokół rozprawy z dnia 08.07.215r., k. 390, zeznania świadka <span class="anon-block">R. K.</span> 01:11:01 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 391, zeznania świadka <span class="anon-block">T. K. (1)</span> 01:24:06, 01:31:14 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 391v, zeznania świadka <span class="anon-block">M. S.</span> 03:30:42, 03:31:53 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 395, zeznania świadka <span class="anon-block">Z. Z.</span> 04:25:51, 04:27:12, 04:28:21, 04:28:52 protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 396 – 396v, zeznania świadka <span class="anon-block">J. S.</span> 05:00:09, 05:00:31protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 397, zeznania świadka <span class="anon-block">P. L.</span> 00:25:25, 01:08:06 – 01:09:43 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 401 i k. 403-403v, zeznania świadka <span class="anon-block">G. B.</span> 01:52:48 – 02:01:14, 02:06:57 – 02:12:28 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 405v – 407, zeznania świadka <span class="anon-block">D. P.</span> 02:14:50 -02:23:27, 02:29:13 – 02:31:03 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 407- 408, zeznania świadka <span class="anon-block">T. K. (2)</span> 02:35:26 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 408v, zeznania świadka <span class="anon-block">J. G.</span> 02:41:08 – 02:42:00, 02:43:32 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 409, zeznania świadka <span class="anon-block">D. M.</span> 03:46:50 – 04:01:38 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 411 v – 412, zeznania świadka <span class="anon-block">K. J.</span> 00:16:08 protokół rozprawy z dnia 08.10.2015r., k. 536v, zeznania świadka <span class="anon-block">P. R.</span> 00:51:32 – 00:58:28 protokół rozprawy z dnia 08.10.2015r., k. 538 – 538v, umowy wynajmu sprzętu do osuszania faktury, k. 610 – 613, kosztorys ofertowy z dnia 14.07.2016r., k. 614-621, zdjęcia, k. 640 – 645, opinia kominiarska nr<span class="anon-block"> (...)</span>, k. 653-654, protokół z przeglądu nr 1/16, k. 656, przesłuchanie powoda 00:47:36 protokół rozprawy z dnia 23.10.2018r., k. 1053v, przesłuchanie pozwanej 02:08:02 protokół rozprawy z dnia 23.10.2018r., k. 1056v.</p> <p> <span class="anon-block">T. L.</span> zmarła w czasie Świąt Wielkanocnych w dniu 31 marca 2012r. w swym lokalu mieszkalnym położonym w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Ciało zmarłej w rozkładzie zostało znalezione kilka dni po jej śmierci. Chorowała do 1994r. Przeszła wówczas zawał serca. Dzieci nie odwiedzały jej zbyt często.</p> <p>W lokalu konieczne było przeprowadzenie prac dezynfekujących i sterylizujących, które wykonała specjalistyczna firma, prowadzona przez <span class="anon-block">T. K. (3)</span>. Meble i wyposażenie pokoju, w którym leżały zwłoki zostały usunięte i zutylizowane. Nastąpiło zerwania podłóg oraz skucie tynków.</p> <p>Sprzęt elektroniczny z mieszkania nie był zniszczony. Również wyposażenie z drugiego pokoju nie był utylizowany.</p> <p>Na moment śmierci <span class="anon-block">T. L.</span> w jej mieszkaniu znajdował się telewizor <span class="anon-block">S.</span>, pralka <span class="anon-block">B.</span> oraz lodówka <span class="anon-block">W.</span>, o łącznej wartości 3.840 zł.</p> <p>Po śmierci <span class="anon-block">T. L.</span> pozwana wynajęła ten lokal <span class="anon-block">R. W.</span>. W mieszkaniu tym znajdowały się meble kuchenne pod zabudowę, jeden pokój – pusty, w drugim – meblościanka i wersalka. Nadto - pralka oraz kuchenka z piekarnikiem.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: zeznania świadka <span class="anon-block">R. W.</span> 02:42:34protokół rozprawy z dnia 08.07.2015r., k. 393v, zeznania świadka <span class="anon-block">P. L.</span> 00:41:23 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 401v, zeznania świadka <span class="anon-block">Z. S.</span> 01:31:10 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 404v, zeznania świadka <span class="anon-block">T. K. (3)</span> 02:58:45, 03:01:05, 03:02:01, 03:02:39 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 409v - 410, częściowo zeznania świadka <span class="anon-block">D. S.</span> 03:07:15 – 03:09:10 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 410, zeznania świadka <span class="anon-block">K. N.</span> 00:32:21 protokół rozprawy z dnia 08.10.2015r., k. 537, opinia biegłej sądowej z zakresu wyceny ruchomości, <span class="anon-block">G. S.</span>, k. k. 873 – 915.</p> <p>Pozwana poniosła wydatki związane z pogrzebem <span class="anon-block">T. L.</span>. Wyniosły one kwotę 9.864,40 zł. Na kwotę tę złożyły się: usługa pogrzebowa – 4.093,20 zł., stypa w restauracji – 1.331,20 zł., zlecenie przewozu – 80 zł., ksiądz – 500 zł., opłata za niesienie chorągwi – 100 zł., organista – 80 zł., kwiaty – 400 zł., pomoc przy przygotowaniu grobowca – 400 zł., msza gregoriańska - w maju 2013r. – 1.500 zł., msza gregoriańska w listopadzie 2013r. – 1.000 zł., zdjęcie spadkodawczyni w ramce na trumnę – 80 zł., płótno białe oraz odzież do trumny – 300 zł.</p> <p>Pozwana pobrała z ZUS zasiłek pogrzebowy w kwocie 4.000 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: rachunki i wpłaty, k. 6- - 63.</p> <p>Na przełomie 2000/2001 <span class="anon-block">T. L.</span> darowała powodowi samochód osobowy marki <span class="anon-block">O. (...)</span> o wartości 6.000 zł. z obowiązkiem przekazania bratu, <span class="anon-block">P.</span> połowy wartości, tj. kwoty 3.000 zł. Powód tego nie uczynił.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: zeznania świadka <span class="anon-block">D. M.</span> 03:39:48 protokół rozprawy z dnia 09.07.2015r., k. 411v</p> <p>Właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w <span class="anon-block">C.</span> przy ul. <span class="anon-block">(...)</span>, dla którego Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">C.</span> prowadzi księgę <span class="anon-block"> (...)</span> jest <span class="anon-block">P. L.</span>.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: odpis zwykły <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span>, k. 3.</p> <p>W skład spadku po <span class="anon-block">T. L.</span> wszedł lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">Osiedlu (...)</span>, dla którego Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">C.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą (...)</span>. Aktualnie jego właścicielką jest pozwana.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: odpis zwykły <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span>, k. 3.</p> <p>Pozwana jest właścicielką nieruchomości położonej w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">C.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą (...)</span> oraz nieruchomości położonej w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">(...)</span>, dla której Sąd Rejonowy <span class="anon-block">C.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą (...)</span> </p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: odpis zwykły <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span>, k. 3.</p> <p>Pismem z dnia 25 maja 2014r. powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 100.000 zł. tytułem zachowku.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: pismo powoda z dnia 25.05.2014r., k. 4, potwierdzenie nadania, k. 5.</p> <p>Aktualne wartość <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> położonego w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla którego Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">C.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą (...)</span> według stanu na dzień 31 marca 2013r. wynosi 111.000 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: opinia biegłej sądowej z zakresu wyceny nieruchomości, <span class="anon-block">S. G.</span> , k. 688 – 718.</p> <p>Aktualna wartość nieruchomości położonej w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">C.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą (...)</span> wraz z przyległą działką niezabudowaną o nr <span class="anon-block">(...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">C.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczysta (...)</span> według stanu na dzień 1 lutego 2007 r. wynosi 295.000 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Dowód</strong>: opinia biegłej sądowej z zakresu wyceny nieruchomości, <span class="anon-block">S. G.</span> , k. 719 – 750.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sąd zważył:</span> </p> <p>Wobec tego, że powód cofnął pozew o zapłatę kwoty ponad 85.000 zł, a pozwana wyraziła zgodę na powyższe, Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 355;art. 355 § 1;art. 355 § 2)">art. 355 par 1 i par 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203;art. 203 § 1;art. 203 § 4)">art. 203 par 1 i par 4 k.p.c.</a>, orzekł jak w punkcie drugim sentencji wyroku. Sąd uznał bowiem, że powyższa czynność procesowa nie jest sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego, nadto nie zmierza do obejścia prawa.</p> <p>Przechodząc do merytorycznej oceny żądania o zapłatę zachowku stwierdzić należy, iż zasługuje ona w części na uwzględnienie.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991;art. 991 § 1)">art. 991 § 1 k.c.</a> zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). Natomiast zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991 § 2)">§ 2</a> powyższego przepisu, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.</p> <p>Powyższe wskazuje, że powód – syn <span class="anon-block">T. L.</span> należy do kręgu osób uprawnionych do zgłoszenia roszczenia o wypłatę sumy pieniężnej tytułem zachowku.</p> <p>Spór w niniejszej prawie sprowadza się do ustalenia, czy czysta masa spadkowa oraz darowizny poczynione przez <span class="anon-block">T. L.</span> czynią roszczenie powoda za zasadne.</p> <p>Przy obliczaniu wysokości zachowku należy ustalić czystą wartość spadku. Wartość ta to różnica między wysokością aktywów wchodzących w skład spadku a wysokością długów spadkowych. Punktem odniesienia przy ustalaniu stanu czynnego spadku dla potrzeb obliczenia wysokości należnego zachowku może być jedynie chwila otwarcia spadku będąca chwilą śmierci spadkodawcy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 922;art. 922 § 1;art. 924;art. 925)">art. 922 § 1, art. 924 i 925 k.c.</a>). Ustalenie składu spadku, mianowicie różnicy między wartością stanu czynnego spadku (aktywów) i wartością stanu biernego spadku (pasywów), następuje więc, co do zasady, według reguł określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 922)">art. 922 k.c.</a>, nie uwzględnia się jedynie zapisów i poleceń oraz oczywiście długów z tytułu zachowku (wyr. SN z dnia 14 marca 2008 r., <span class="anon-block">(...)</span>, Lex nr <span class="anon-block">(...)</span>; wyr. SA w Szczecinie z dnia 27 marca 2013 r., <span class="anon-block">(...)</span>, Lex nr <span class="anon-block">(...)</span>). Uwzględnia się natomiast zapisy windykacyjne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 993)">art. 993 k.c.</a>).</p> <p>Między stronami bezsporne jest, iż w skład spadku po zmarłej <span class="anon-block">T. L.</span> wchodził lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Lokal ten aktualnie jest przedmiotem własności pozwanej – wskutek spadkobrania po matce, <span class="anon-block">T. L.</span> (vide odpis <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span>, k. 3 oraz postanowienie SR w <span class="anon-block">C.</span> z dnia 03.07.2013r., k. 6).</p> <p>Wartość tego lokalu była sporna między stronami, dlatego konieczne było skorzystanie przez Sąd z wiadomości specjalnych. Z opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości, <span class="anon-block">S. G.</span> wynika, że aktualna wartość tego lokalu według stanu na dzień otwarcia spadku wynosi 111.000 zł.</p> <p>Wprawdzie pozwana złożyła zarzuty do powyższej opinii, podając m.in., że biegła zawyżyła wartość lokalu, gdyż nie uwzględniła, że w lokalu tym znajdowały się zwłoki. Jednak biegła w piśmie z dnia 20 stycznia 2017r. (k. 818) wskazała, że odkrycie zwłok w mieszkaniu nie jest zjawiskiem rzadkim na rynku nieruchomości, a zastosowanie współczynnika korekcyjnego na poziomie 0,9, jak to zostało wykonane w tej sprawie, jest zabiegiem wystarczającym i w pełni oddającym wartości rynkową obarczonego taką wadą.</p> <p>Sąd uznał opinię biegłej sądowej, <span class="anon-block">S. G.</span> za spójną i rzetelną. Dlatego też przyjął wartość lokalu mieszkalnego położonego w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> na kwotę 111.000 zł.</p> <p>Zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań świadków, <span class="anon-block">T. K. (3)</span>, <span class="anon-block">K. N.</span> i <span class="anon-block">R. W.</span>, a także w części z zeznania świadka, <span class="anon-block">P. L.</span> pozwolił na ustalenie, że w skład spadku po <span class="anon-block">T. L.</span> wchodziło wyposażenie lokalu mieszkalnego, który zajmowała. Z zeznań powyższych osób wynika, że wyposażenie lokalu było skromne. Dodatkowo z zeznań świadków, <span class="anon-block">Z. S.</span> i <span class="anon-block">D. S.</span> wynika, iż spadkodawczyni nie była w dobrej sytuacji finansowej. Uzyskiwała niewielką emeryturę, żyła bardzo skromnie, nie była wspierana przez dzieci, co przekładało się również na wyposażenie jej mieszkania. Nadto z zeznań <span class="anon-block">P. L.</span> wynika, że w mieszkaniu tym znajdowały się meble z <span class="anon-block">Ł.</span> 21, co potwierdza, iż ruchomości w jej mieszkaniu nie miały znaczącej wartości. Z zeznań świadka, <span class="anon-block">T. K. (3)</span> – prowadzącego firmę zajmująca się sterylizacją i utylizacją odpadów wynika, że meble stanowiące wyposażenie pokoju, w którym rozkładało się ciało denatki w całości nadawały się do utylizacji. Skutki rozkładu były tak daleko idące, że konieczne było skucie posadzki i tynków w mieszkaniu. Świadek wskazał, iż jedynie sprzęt AGD pozostał.</p> <p>Powyższe pozwoliło Sądowi na ustalenie, iż wyposażenie mieszkania wchodzące w skład spadku po zmarłej, to telewizor <span class="anon-block">S.</span>, pralka <span class="anon-block">B.</span> oraz lodówka <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>Wartość tych ruchomości Sąd ustalił w oparciu o opinię biegłej sądowej z zakresu wyceny ruchomości, <span class="anon-block">G. S.</span>. Wprawdzie strony złożyły zastrzeżenia do powyższej opinii, lecz nie odnosiły sie one do powyższych ruchomości.</p> <p>Uznając opinię sądową z zakresu wyceny ruchomości za logiczną i spójną, Sąd dał jej wiarę.</p> <p>Za gołosłowne Sad uznał twierdzenia powoda, iż w skład spadku wchodziły środki pieniężne w kwocie 3.000 zł. pozostawione przez zmarłą lokalu mieszkalnym położonym w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Powód powołał się w tym zakresie na twierdzenia brata, <span class="anon-block">P. L.</span>. Jednak osoba ta słuchana w charakterze świadka nie potwierdziła powyższego.</p> <p>Sąd nie ujął jako składników majątku spadkowego <span class="anon-block">T. L.</span> ruchomości, które, zdaniem pozwanej, powód zabrał z mieszkania matki zaraz po jej śmierci, tj. drugiego telewizora oraz radia marki sony i clatronic o łącznej wartości 1.000 zł. Zebrany w sprawie materiał dowody nie pozwolił Sądowi na przypisanie powodowi takiego czynu.</p> <p>Reasumując powyższe, Sąd uznał, że w skład spadku po zmarłej <span class="anon-block">T. L.</span> wszedł lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> o wartości 111.000 zł. oraz ruchomości w postaci telewizora <span class="anon-block">S.</span>, pralki <span class="anon-block">B.</span> oraz lodówki <span class="anon-block">W.</span> o łącznej wartości 3.840 zł.</p> <p>Przechodząc do długów spadkowych, wskazać należy, iż powód nie kwestionował wartości długów spadkowych opisanych przez pozwaną w odpowiedzi na pozew. Sąd zatem przyjął, że wartość tych długów wyniosła kwotę 9.864,40 zł. Warto dodać, że ich rodzaj i fakt ich poniesienia pozwana wykazała w dużej części poprzez przedłożone faktury, rachunków i dowodów wpłat (k. 60 – 63). Jednakże kwotę tę pomniejszył o 4.000zl. świadczenia z ZUS. Pozwana nie zakwestionowała bowiem twierdzenia powoda, że pobrała powyższe świadczenie.</p> <p>Zatem ustalając czysta wartość spadku Sąd przyjął dług spadkowy na poziomie kwoty 5.864,40 zł.</p> <p>W ten sposób Sąd wyliczył wartość czynną spadku na kwotę 108.975,60 zł.</p> <p>Do powyższej kwoty Sąd dodał wartość darowizn.</p> <p>Do wartości aktywów dolicza się bowiem wartość zapisów windykacyjnych i darowizn uczynionych przez spadkodawcę, zgodnie z zasadami określonymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 993;art. 994;art. 995;art. 996;art. 997)">art. 993-997 k.c.</a> Nadto warto dodać, że poza wyjątkami wynikającymi z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 994)">art. 994 k.c.</a>, wszystkie darowizny uczynione przez spadkodawcę podlegają doliczeniu także wówczas, gdy przedmiot darowizny uległ zniszczeniu lub zużyciu. Nie jest także istotne, czy przedmiot darowizny znajduje się w majątku obdarowanego.</p> <p>Sąd dał wiarę powodowi, iż pozwana została obdarowana przez rodziców w 1992r. kwotą 100.000.000 zł., która to kwota stanowiła równowartość ceny nabycia lokalu mieszkalnego położonego w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, choć twierdzenia powoda nie znalazły potwierdzenia w dowodach bezpośrednich, lecz pośrednich.</p> <p>Z pisma załączonego do pozwu (k. 27) wynika, że świadkami czynności zakupu lokalu na rzecz pozwanej byli m.in. <span class="anon-block">M. L. (2)</span> i <span class="anon-block">T. L.</span>. Powyższe pośrednio potwierdza, że były to osoby czynnie uczestniczące w transakcji zakupu tego lokalu. Wprawdzie zbywcy lokalu, <span class="anon-block">D. H.</span> i <span class="anon-block">H. H.</span> nie posiadali wiedzy, skąd pochodziły środki pieniężne na zakup powyższego lokalu, gdyż nie interesowała ich ta kwestia, to jednak z zenan świadków, <span class="anon-block">V. L.</span> <span class="anon-block">B. Z.</span>, <span class="anon-block">E. L.</span>, <span class="anon-block">P. N.</span>, <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">I. L.</span> wynika, że w rodzinie <span class="anon-block">L.</span> mówiło się wprost o tym, że rodzice stron, <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">T. L.</span> kupili dla córki mieszkanie. Jednocześnie wskazywali oni, że dom przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w przyszłości zapiszą swoim synom po połowie.</p> <p>Sąd dostrzegł w zeznaniach powyższych osób pewną ingerencję powoda, która polegała na odwiedzaniu świadków przed terminem rozprawy, rozmawianie na temat „darowizny”, lecz mimo to uznał, że zeznania powyższych świadków były zgodne i spójne. Dlatego też, Sąd dał im wiarę.</p> <p>Nadto okoliczności sprawy nie pozwalają przyjąć, że pozwana w 1992r., w wieku 22 lat dysponowała kwotą 100.000.000 zł. na zakup mieszkania. Wyjaśnienie pozwanej, iż pracował dorywczo, a nadto, że była atrakcyjną kobietą, przez co było jej łatwiej uzyskiwać korzyści oraz, że otrzymywała pomoc finansową nie tylko od przyszłego męża, lecz również od innego mężczyzny, nie mogły stanowić wystarczającego dowodu na poparcie stanowiska pozwanej, iż pieniądze na zakup pochodziły z jej majątku. Wprawdzie rodzice pozwanej nie byli osobami majętnymi (pracowali w GS <span class="anon-block"> (...)</span>), to jednak okoliczności przywołane przez powoda, że gromadzili walutę obcą, pozwoliły Sądowi przyjąć, że pieniądze na zakup lokalu położonego w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> pochodziły od rodziców stron.</p> <p>Przy wyliczeniu wartości tej darowizny Sąd miał na uwadze, że darowizna pochodziła od rodziców. Zatem należało przyjąć, że darowizna od <span class="anon-block">T. L.</span> to połowa dokonanej darowizny, tj. 50.000.000 zł. Mając na uwadze, że darowizna była dokonana w 1992r., Sąd zwaloryzował tę kwotę w oparciu o średnie miesięczne wynagrodzenie obowiązujące w Polsce w 1992r., tj. w oparciu o kwotę 2.935.000 zł. W ten sposób wyliczył przelicznik waloryzacyjny na <span class="anon-block"> (...)</span>. Następnie kwotę aktualnego średniego miesięcznego wynagrodzenia z grudnia 2018r., tj. 4.580,20 zł. przeliczył przez powyższy mnożnik. W ten sposób Sąd uzyskał kwotę 77.955 zł., którą przyjął jako aktualną wartość dokonanej w 1992r. darowizny.</p> <p>Kolejną darowiznę, którą Sąd przyjął od rozliczenia zachowku była darowizna nieruchomości położonej w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> dokonana przez <span class="anon-block">T. L.</span> na rzecz pozwanej.</p> <p>Fakt dokonania darowizny był bezsporny. Natomiast sporem objęta była wartość powyższej nieruchomości. Pozwana podniosła bowiem, że w 2007r. sporna nieruchomo była w złym stanie technicznym, wymagała przeprowadzenia generalnego remontu. Powód zaś podniósł, że nieruchomość była w dobrym stanie.</p> <p>Sąd dał wiarę pozwanej co do stanu budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w 2007r. Pozwana poprzez faktury i rachunki złożone do akt oraz poprzez zeznania świadków, <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">P. L.</span>, <span class="anon-block">G. B.</span> <span class="anon-block">D. J.</span> <span class="anon-block">G.</span> i <span class="anon-block">D. M.</span> wykazała, że na moment dokonania darowizny dom wymagał generalnego remontu.</p> <p>Nadto powyżsi świadkowie oraz świadkowie, <span class="anon-block">Z. Z.</span>, <span class="anon-block">J. S.</span>, <span class="anon-block">P. L.</span>, <span class="anon-block">T. K. (2)</span>, <span class="anon-block">J. G.</span> <span class="anon-block">K. J.</span> i <span class="anon-block">P. R.</span> potwierdzili zakres remontów wykonanych przez pozwana wraz mężem w spornej nieruchomości. Na uwagę zasługują w szczególności zeznawania świadków <span class="anon-block">G. B.</span>, <span class="anon-block">D. P.</span> i <span class="anon-block">J. G.</span>, gdyż byli oni wykonawcami zleconych robót budowlanych i opisali dokładnie rodzaj prac wykonywanych w domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Ich treść była zgodna oraz niewątpliwie obiektywna. Zeznania pozostałych świadków miały również walor obiektywnych, były ze sobą zbieżne. Dlatego Sąd dał im wiarę.</p> <p>Natomiast za gołosłowne i tendencyjne Sąd uznał twierdzenia powoda, jakoby do 2006r. czynił nakłady, które pozwalały utrzymać dobry stan budynku. Powód nie był wówczas osobą majętną, a nieruchomość nie stanowiła ich własności. Zatem nieracjonalne byłoby duże zaangażowanie finansowe w prowadzenie poważnych prac remontowych. Powyższe wnioskowanie znajduje potwierdzenie w zeznaniach małżonki powoda, <span class="anon-block">M. L. (3)</span>, która na rozprawie w dniu 8 lipca 2016r. zeznała, iż „remont wykonywaliśmy za pieniądze dodatkowo zarobione, byliśmy w niepewnej sytuacji” (k. 390). „Nie mogliśmy inwestować w nieswoje.” Również powód podał, że „nie chciałem inwestować w dom, który nie został mi przepisany” (k. 1053v). Powyższe przemawia za wnioskiem, że powód wykonywał remonty, lecz miały on charakter jedynie prac utrzymujących materię budynku, a nie charakter prac poważnych, dotyczących np. dachu, ścian, ocieplenia budynku, naprawy posadzek. Elementy te nie były naprawiane. Były w złym stanie technicznym, jak twierdzi pozwana. Za takim wnioskiem przemawia również okoliczność, że dom był budowany przez rodziców stron w latach 70 – tych ubiegłego wieku. Był to czas, kiedy jakość materiałów pozostawała wiele do życzenia, a przez to i wartości techniczne budynków nie były wysokie. Z resztą, w przeciwieństwie do pozwanej, powód nie przedłożył żadnych rachunków, czy faktur potwierdzających poważniejszych prac w budynku. Przedłożone przez powoda dokumenty w postaci protokołu technicznego nr <span class="anon-block"> (...)</span>, warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej z dnia 10.09.2013 oraz umowy o przyłączenie do sieci nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 12.09.2003r. (k. 323 – 326) wskazują jedynie na to, że w 2003r. dokonał czynności przyłączeniowe instalacji do sieci energetycznej. Również zdjęcia z k. 327 i k. 328 – 329 nie dowodzą prac powoda. Natomiast zdjęcia z płyty na k. 330 zostały złożone do akt sprawy chyba przez pomyłkę. Natomiast zeznania świadków zawnioskowanych przez powoda, tj. <span class="anon-block">P. N.</span>, <span class="anon-block">R. M. (2)</span>, <span class="anon-block">M. P.</span>, <span class="anon-block">R. K.</span>, <span class="anon-block">T. K. (1)</span>, <span class="anon-block">E. J.</span>, <span class="anon-block">E. B. (2)</span>, czy <span class="anon-block">B. T.</span> były niewiarygodne. Świadkowie ci, bądź odwiedzali powoda wiele lat przed darowizną, bądź nie przyglądali się materii budynku. Ich twierdzenia były ogólnikowe, a czasem wręcz przerysowane, jak np. zeznania świadka <span class="anon-block">B. T.</span> , która zeznała „cały czas robione były inwestycje”, „dom ten był piękny”, „stan techniczny domy był bardzo dobry”.</p> <p>W tym stanie rzeczy zasadne stało się ustalenie stanu domu na dzień dokonania darowizny tak jak podała pozwana. Okoliczność ta miała znaczenie dla wyceny nieruchomości. Sąd oparł się na opinii biegłej sądowej z zakresu wyceny nieruchomości, <span class="anon-block">S. G.</span> i przyjął, że aktualna wartość sporej nieruchomości wraz działką przyległą według stanu na dzień dokonania darowizny wynosi kwotę 295.000 zł.</p> <p>Zarzuty do opinii biegłej <span class="anon-block">S. G.</span> złożył powód, zarzucając, że biegła nie ujęła w swej opinii wyceny <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, a nadto, że obiekty, które biegła przyjęła do porównania są w o wiele gorszej lokalizacji. Wniósł o wydanie opinii uzupełniającej. Zarzuty złożyła też pozwana, zarzucając m.in. że biegła przyjęła niewłaściwe nieruchomości do porównania i nie ujęła wszystkich okoliczności, które rzutują na obniżenia wartości tego domu.</p> <p>Biegła w piśmie z dnia 20 stycznia 2017r. wskazała, że wszystkie nieruchomości przyjęte do porównania w opinii znajdują się w <span class="anon-block">C.</span>, na osiedlach domów jednorodzinnych, wzniesione są w podobnym okresie, charakteryzujące się zbliżoną technologią wykonania i wzniesione są na działkach o powierzchni od 300 do 1100 m kw. Tym samym niezasadne są zarzuty dotyczące przyjęcia nieodpowiednich nieruchomości do porównania. Co do zarzutów, iż nie przyjęto do wyceny <span class="anon-block">działki nr (...)</span> podała, ze w przypadku łącznej wyceny dwóch nieruchomości, tj. stanowiących zabudową <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> i niezabudowaną <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>, co byłoby zasadne z uwagi na to, ze nieruchomości te stanowią funkcjonalną całość nie spowodowałoby to wzrostu wartości określonej w opinii. W konsekwencji powyższego, podtrzymała w całości swą opinię.</p> <p>Sąd uznał wyjaśnienia biegłej <span class="anon-block">S. G.</span> za wystarczające, a opinię uznał za pełną i rzetelną. Dlatego też w całości dał jej wiarę.</p> <p>W tym miejscu wskazać należy, że oferty nabycia nieruchomości przedłożone przez pozwana do odpowiedzi na pozew (k. 32 - 59) pozostawały bez znaczenia dla wyniku sprawy, albowiem, jak była mowa wyżej, do ustalenia wartości nieruchomości konieczne było skorzystanie z wiadomości specjalnych. Wydruki ofert do takich wiadomości nie należą.</p> <p>Zebrany materiał dowody pozwala też przyjąć, że <span class="anon-block">T. L.</span> w sierpniu 2006r. dokonała na rzecz powoda darowizny środków pieniężnych w kwocie 50.000 zł.</p> <p>Twierdzenia pozwanej o dokonanej darowiźnie układają się w logiczną całość. Nadto znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym.</p> <p>Pozwana podała, że <span class="anon-block">T. L.</span> chciała wszystkie swoje dzieci zabezpieczyć poprzez zapewnienie im miejsca do zamieszkania, bądź poprzez wsparcie finansowe. Pozwana podała, że matka stron była inicjatorką takiego rozwiązania, by dom na <span class="anon-block">Ł.</span> darować pozwanej, ta w zamian miała darować bratu <span class="anon-block">P.</span> swój lokal położony na <span class="anon-block">Osiedlu (...)</span>, zaś powód miał otrzymać od matki gotówkę w kwocie 50.000 zł. Nadto zaproponowała, by pozwana zakupiła matce lokal mieszkalny, który następnie miała po niej dziedziczyć. W sierpniu 2006r. poinformowała swoje dzieci o tym planie. Powyższe twierdzenia znajdują potwierdzenia w zeznaniach świadka <span class="anon-block">P. L.</span> i <span class="anon-block">D. M.</span>. Nadto plan ten wpisuje się w zachowanie <span class="anon-block">T. L.</span> i jej dzieci. Zauważyć należy, że <span class="anon-block">T. L.</span> sporządziła w dniu 7 czerwca 2006r. testament notarialny, w którym do spadku w całości powołała pozwaną. Nadto, we wrześniu 2006r. został zakupiony na rzecz <span class="anon-block">T. L.</span> lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. W dniu 26 stycznia 2007r. pozwana podarowała swemu bratu, <span class="anon-block">P. L.</span> lokal mieszkalny położony w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, zaś <span class="anon-block">T. L.</span> w dniu 1 lutego 2007r. darowała pozwanej nieruchomość położoną w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Bezsporne jest, że powód na przełomie 2005/2006 „sukcesywnie wyprowadzał się” z domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> do domu, który zakupił wraz z małżonką w <span class="anon-block">C.</span>. W konsekwencji powyższego, logiczne jest twierdzenia pozwanej, że <span class="anon-block">T. L.</span>, włączając powoda w rozliczenia rodzinne, przekazała mu kwotę 50.000 zł. Nadto pozwana wykazała, że pieniądze w kwocie blisko 30.000 zł. zostały podjęte przez jej męża w sierpniu 2006r. z banku (vide, wyciąg bankowy, k. 1004 – 1005) i wraz kwotą 20.000 zł. zostały wręczone powodowi w kuchni w doku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Okoliczności wręczenia pieniędzy opisali świadkowie, <span class="anon-block">P. L.</span> i <span class="anon-block">D. M.</span>, obecni przy powyższej czynności. Nie można odmówić wiarygodności zeznań dwóm ostatnim świadkom, mając na uwadze , że są one zbieżne z logicznymi wyjaśnieniami pozwanej. Nadto wiedzę o poczynionej darowiźnie zaprezentowali świadkowie, <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">Z. Z.</span>, <span class="anon-block">Z. S.</span> i <span class="anon-block">I. N.</span>.</p> <p>W konsekwencji powyższego, Sąd uznał, że powód w sierpniu 2006r. otrzymał od <span class="anon-block">T. L.</span> darowiznę w kwocie 50.000 zł.</p> <p>Nadto, Sąd przyjął, że <span class="anon-block">T. L.</span> na przełomie 2000/2001 darowała powodowi samochód osobowy marki <span class="anon-block">O. (...)</span>.</p> <p>Powód przyznał, że otrzymał w darowiźnie udział w samochodzie. Podał jednak, że zapłacił połowę jego wartości, tj. kwotę 3.000 zł. <span class="anon-block">T. L.</span> dla <span class="anon-block">P. L.</span>. Twierdzenie o przekazaniu połowy wartości pojazdu Sąd uznał za gołosłowne. Sąd nie dał mu wiary. Zaprzeczył temu <span class="anon-block">P. L.</span>.</p> <p>Zatem Sąd przyjął, że <span class="anon-block">T. L.</span> dokonała na rzecz powoda darowizny samochodu osobowego marki <span class="anon-block">O. (...)</span> o wartości 6.000 zł.</p> <p>W zakresie pozostałych twierdzeń o dokonanych darowiznach, Sąd nie podzielił twierdzeń żadnej ze stron.</p> <p>Powód wskazał, że wraz z darowizną nieruchomości położonej w <span class="anon-block">C.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> <span class="anon-block">T. L.</span> darowała pozwanej również ruchomości o wartości 24.400 zł. Powód wymienił je w piśmie procesowym z dnia 9 grudnia 2014r. (k. 224). Jednakże twierdzenia te są zupełnie dowolne. Brak jest jakiegokolwiek dowodu, który pozwoliłby na wniosek, że pomiędzy <span class="anon-block">T. L.</span> a pozwaną doszło do zawarcia umowy darowizny ruchomości stanowiących wyposażenie nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Zatem sąd pominął wymienione prze powoda ruchomości przy ustaleniu wysokości zachowku.</p> <p>Również za gołosłowne Sąd uznał twierdzenia powoda, jakoby <span class="anon-block">T. L.</span> darowała pozwanej biżuterię w postaci kolczyków, pierścionków, obrączek, naszyjników o wartości 10.000 zł.</p> <p>Za nieudowodnione Sąd uznał również twierdzenia pozwanej, jakoby <span class="anon-block">T. L.</span> w 2006r. darowała powodowi nowe i nieużywane klucze specjalistyczne samochodowe – 5.000 zł., kosiarkę elektryczną <span class="anon-block">marki S.</span> – 2.500 zł. sprężarkę – 500 zł., trzy duże imadła- 450 zł., narzędzia ogrodowe – 300 zł., sprzęt AGD – w tym wiertarki, brzeszczoty, piły, narzynki, lutownice, części metalowe szlifierki – 2.900 zł. kuchnia gazowa z rożnem <span class="anon-block">marki E.</span> – 900 zł. szafa metalowa z wyposażeniem – 2.200 zł. Brak jest dowodu, który pozwalałby przyjąć, że pomiędzy powodem a matką stron doszło do zawarcia umowy darowizny powyższych ruchomości.</p> <p>Wprawdzie powód przyznał, że wyprowadzając się z domu w okresie <span class="anon-block"> (...)</span> zabrał część narzędzi, czy kosiarkę. Jednakże podał, że były to ruchomości, które sam nabywał, mieszkając w domu. Stanowiły one jego własność. Z zeznań świadków, <span class="anon-block">D. M.</span> i <span class="anon-block">P. L.</span> wynika, że powód zabierał w powyższym okresie z domu jakiej narzędzia i wyposażenie, ale zeznania te są niewystarczające do tego, by przyjąć, że były one przedmiotem darowizny. Nadto nie można nawet ustalić, jakiego rodzaju były to przedmioty, by ewentualnie rozliczyć je w inny sposób.</p> <p>Za nieudowodnione i gołosłowne Sąd uznał również twierdzenia pozwanej o tym, że w <span class="anon-block">T. L.</span> darowała powodowi trzy naszyjniki, - dwa bardzo grube, jeden cienki o wartości 8.000 zł., złoty sygnet o wartości 3000 zł. oraz pralkę <span class="anon-block">W.</span> o wartości 1.000 zł.</p> <p>Ostatecznie do wartości czynnej spadku o wartości określonej wyżej na kwotę 108.975,60 zł. Sąd dodał wartość opisanych wyżej darowizn, tj. 77.955 zł. (zwaloryzowana darowizna kwoty 50.000.000 zł.), 295.000 zł. (darowizna nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>), 50.000 zł. (darowizna pieniężna z sierpnia 2006r.) oraz 6.000 zł. (darowizna <span class="anon-block">O. C.</span>). W ten spsoć Sąd uzyskał kwotę 537.930,60 zł.</p> <p>Tę kwotę Sąd podzielił na 6 części, albowiem powód do spadku na podstawie ustawy zostałby powołany do 1/3 części, a należny mu zachowek to 1/2 z tej części, czyli 1/6. W ten sposób Sąd uzyskał kwotę 89.655,10 zł.</p> <p>Od tej kwoty Sąd odjął wartość darowizn, które otrzymał powód, tj. kwotę łączną 56.000 zł. i uzyskał w ten sposób kwotę 33.655,10 zł. jako kwotę należnego powodowi zachowku. Tę kwotę, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991)">art. 991 k.c.</a> Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda (pkt pierwszy sentencji wyroku).</p> <p>O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a>, przyjmując, ze roszczenie o zapłatę zachowku w niniejszej sprawie zostało skonkretyzowane w zakresie wysokości na moment zamknięcia rozprawy.</p> <p>O kosztach procesu orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>, albowiem koszty procesu obu stron wzajemnie się zniosły, biorąc pod uwagę zakres wygranej i przegranej (koszty należne powodowi – 3.932,12 zł., zaś koszty należne pozwanej – 3.995,29 zł.).</p> <p>O nieuiszczonych kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 112 ustawy o kosztach sądowych, mając na uwadze, że powód przegrał proces w 66,4 %, zaś pozwana przegrała proces w 33,4 %. Na nieuiszczone koszty sądowe złożyły się wydatkowe przez Sąd kwoty na wynagrodzenie biegłej <span class="anon-block">S. G.</span>, biegłego, <span class="anon-block">W. F.</span>, w części wynagrodzenie biegłej, <span class="anon-block">G. S.</span>, nadto w części należności dla świadków.</p> </div>