II SA/Go 910/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki /spr./ Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...] Prezydent Miasta działając w oparciu o treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., dalej zwanej ustawą) orzekł o wymeldowaniu K.S. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ podał, iż pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. G.O. działając jako opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej J.S., złożyła wniosek o wymeldowanie K.S. z w/w lokalu. Wnioskodawczyni podała, iż K.S. od około 20 lat zamieszkuje na terenie Niemiec wraz ze swoją rodziną i tam też znajduje się jej miejsce stałego pobytu. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ ustalił, iż właścicielem lokalu przy ul. [...] jest J.S., matka stron postępowania (kserokopia aktu notarialnego z [...] października 1999 r.). W dniu [...] października 2008 r. J.S. została całkowicie ubezwłasnowolniona, a jej opiekunem prawnym została córka – G.O. (zaświadczenie wydane przez Sąd Rejonowy). K.S. jest zameldowana w w/w lokalu od 1995 r. W dniu [...] września 2007 r. zgłosiła wyjazd na pobyt czasowy za granicę (kartoteka ewidencji ludności). Organ wskazał, iż w 2007 r. prowadzone było postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania K.S., ale zostało one umorzone z uwagi na cofnięcie wniosku przez J.S.. Z ustaleń organu wynika, iż K.S. w 1988 r. wyjechała do Niemiec wraz z córką, gdzie w rezultacie zamieszkała również z mężem i stan ten trwa nieprzerwanie od około 20 lat. Organ wskazał, iż strona wielokrotnie odwiedzała swoją matkę i w czasie pobytu w kraju zatrzymywała się w jej mieszkaniu na różne okresy czasu, także w ostatnim okresie kiedy J.S. przebywa w Domu Pomocy Społecznej dla Kombatantów. Ma ona swobodny dostęp do lokalu i korzysta z niego podczas pobytów w kraju. Powyższe zostało przez organ ustalone na podstawie przeprowadzonych w toku postępowania dowodów, w tym zeznań świadków, wyjaśnień i zeznań strony, zeznań wnioskodawczyni. Organ wskazał, iż poddał analizie i ocenie zeznania następujących świadków: W.O., J.O., H.J., J.B., E.G., W.Z., P.J. oraz A.S. – męża strony. Prezydent wyjaśnił, iż z zeznań męża strony i pisma strony z dnia [...] grudnia 2007 r. wynika jednoznacznie, iż od 1988 r. K.S. zamieszkuje wraz z rodziną w Niemczech, gdzie pracuje i gdzie znajduje się jej centrum życiowe. Organ wskazał, iż z zeznań strony wynika, iż pracuje ona w Niemczech i w tym czasie nie pracowała w Polsce oraz nie była zarejestrowana w Polsce jako osoba bezrobotna, w Niemczach też płaci podatki, nie jest ubezpieczona w Polsce, nie korzysta z polskiej publicznej służby zdrowia. Organ zaznaczył, iż świadkowie wskazani przez wnioskodawczynię jednoznacznie potwierdzili zamieszkiwanie strony za granicą i fakt odwiedzania matki kilka razy w roku. Z kolei świadkowie wskazani przez K.S. jak wskazał organ, unikali jednoznacznych odpowiedzi o miejscu stałego zamieszkania strony. Niezależnie od tego jednak wszyscy świadkowie stwierdzili, iż strona przebywa w Polsce kilka razy do roku w wolnym czasie i stan ten trwa od wielu lat. Dodatkowo na podstawie pisma z DPS dla Kombatantów organ ustalił, iż w okresie od czerwca 2008 r. do lutego 2009 r. K.S. zabierała matkę czterokrotnie na kilka dni. Organ wskazał, iż zameldowanie stanowi tylko rejestrację danych i powinno odpowiadać stanowi faktycznemu. W konkretnym przypadku organ jest zobowiązany do ustalenia czy K.S. ma nadal miejsce pobytu stałego, rozumianego jako miejsce gdzie dana osoba posiada swoje skoncentrowane centrum życiowe, pod adresem zameldowania, czy już nie. Jak zaznaczył organ strona w istocie od dwudziestu la zamieszkuje w Niemczech wraz z rodziną, tam pracuje, posiada mieszkanie, płaci podatki, korzysta ze służby zdrowia, ubezpieczeń i od wielu lat posiada obywatelstwo niemieckie i nie można wobec tego przyjąć, iż posiada ona centrum życiowe, gdzie przebywa kilka razy do roku na kilkudniowych wizytach. Mając na względzie powyższe ustalenia organ powołując się w szczególności na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przytaczając jego treść, uznał za uzasadnione wydanie orzeczenia o wymeldowaniu K.S. z przedmiotowego lokalu. Organ dodał ponadto, iż w niniejszej sprawie nie ma podstaw do twierdzenia, iż wnioskodawczyni nie przysługuje legitymacja prawna do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie, gdyż czynność taka nie wymaga zgody sądu opiekuńczego bowiem nie należy do kategorii ważniejszych spraw dotyczących majątku i osoby. Nie zgadzając się z wydaną decyzją odwołanie złożył reprezentujący K.S. pełnomocnik wnosząc o uchylenie w/w decyzji. Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156 w zw. z art. 175 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez orzeczenie o wymeldowaniu pomimo braku zezwolenia sądu opiekuńczego na wystąpienie opiekuna osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej z wnioskiem o wymeldowanie oraz naruszenie art. 15 ust. 2 i 3 ustawy polegającym na wymeldowaniu pomimo dopełnienia obowiązku zgłoszenia swojego wyjazdu na czas dłuższy niż 3 miesiące. Ponadto odwołująca zwróciła uwagę, iż brak zameldowania jej na pobyt stały w Polsce spowoduje, iż nie będzie mogła spotykać się ze swoją matką. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pełni podzielając ustalenia poczynione przez organ I instancji i przyjętą przez ten organ ocenę prawną. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż zarzut odwołującej dotyczący braku uprawnienia G.O. do złożenia wniosku o wymeldowanie nie może być wzięty pod uwagę, gdyż kwestia woli właściciela lokalu jest w postępowaniu o wymeldowanie sprawą drugorzędną, z uwagi na to, że postępowanie o wymeldowanie może być prowadzone nie tylko na wniosek, ale i z urzędu. Organ uznał więc, iż wola właściciela lokalu nie jest decydująca o wszczęciu postępowania w tego rodzaju sprawach. W dalszej części uzasadnienia organ podkreślił, iż przedmiotem postępowania o wymeldowanie jest stwierdzenie faktu zamieszkiwania bądź nie zamieszkiwania określonej osoby w lokalu, organ nie rozstrzyga o uprawnieniach tej osoby do zajmowanego lokalu, lecz o fakcie pobytu w tym lokalu. Mając na względzie poczynione ustalenia wskazujące, iż centrum życiowe odwołującej znajduje się w Niemczach, a pobyty pod adresem zameldowania są incydentalne organ uznał, iż zasadne było orzeczenie organu I instancji o wymeldowaniu odwołującej z w/w lokalu. Od powyższej decyzji reprezentujący skarżącą pełnomocnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o jej uchylenie i powołując się na podnoszony także na etapie postępowania odwoławczego zarzut naruszenia art. 15 ust. 3 ustawy. Do skargi załączone zostało pismo skarżącej z dnia [...] września 2009 r., w którym ponownie przedstawiła swoją sytuację osobistą, wskazując jednocześnie na brak podstaw do jej wymeldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i zawartą w nim argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zawierała uzasadnionych podstaw. Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie narusza ona prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygniętej nią sprawy administracyjnej. Wskazania wymaga, iż w ramach sprawowanej kontroli legalności działań organów administracji publicznej usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego przez sąd administracyjny może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm. - przywoływanej jako: ppsa ). Ponadto wymaga podkreślenia, iż zakres kontroli sadowoadministracyjnej wyznaczony jest przepisem art. 134 § 1 ppsa co oznacza, iż sprawowana jest w ona w granicach danej sprawy, a sąd administracyjny ją sprawujący nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie była decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu l instancji o wymeldowaniu skarżącej z lokalu przy ul. [...]. W świetle ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, póz. 993 ze zm.-dalej powoływanej jako: ustawa o ewidencji ) obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby co oznacza, iż nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby. Wykonanie obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania lub wymeldowania polega na zgłoszeniu wymaganych danych ( art. 9 ust. 1, art. 10, art. 15 ustawy o ewidencji ) właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji, będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne. Stosownie do przepisu art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie ( art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2). Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Charakter ewidencji ludności oraz przytoczona regulacja art. 15 ust. 2 ustawy prowadzą do wniosku, że w sprawach związanych z wymeldowaniem organy administracji uprawnione są jedynie do badania czy określona osoba faktycznie opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się oraz czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały. Tym samym źródłem powinności organu administracji publicznej dokonania wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego czy posiada ona uprawnienie do przebywania w tymże miejscu. Organy orzekające o obowiązku meldunkowym nie rozstrzygają przy tym w przedmiocie tytułu prawnego do przebywania w danym lokalu. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę, której dotyczy wniosek o wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne tj. wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych zachowań innych osób oraz ma charakter trwały. Jednocześnie za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy uznawana jest sytuacja, w której zmiana miejsca pobytu osoby dotychczas zameldowanej w danym lokalu nastąpiła na skutek zachowania innej osoby, ale osoba zameldowana nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych ( np. powództwo do sądu cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, zgłoszenie organom ścigania). Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody, sprawowana w zakresie wynikającym z art. 134 § 1 ppsa, nie dostarczyła podstaw do uchylenia zakwestionowanego skargą aktu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, po dokonaniu analizy zgromadzonego prawidłowo i zgodnie z wymogami procedury administracyjnej materiału dowodowego Sąd zważył, iż organy orzekające w rozpoznawanej sprawie wyjaśniły w dostateczny sposób okoliczności "opuszczenia" przez skarżącą przedmiotowego lokalu, a zwłaszcza że jest ono opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Okoliczność ta w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu skarżącej z tego lokalu. Okolicznością niekwestionowaną (w tym przez samą skarżącą i potwierdzoną przez świadków) na gruncie niniejszego postępowania był fakt wyjazdu skarżącej do Niemiec około 20 lat temu. Opuszczenie w tych okolicznościach lokalu przy ul. [...] przez skarżącą było dobrowolne, a zatem sporna pozostawała w realiach rozpoznawanej sprawy przesłanka trwałości opuszczenia przez skarżącą lokalu matki. W tej sytuacji organy słusznie uznały, opierając się na zebranym materiale dowodowym, a przede wszystkim zeznaniach świadków i samej skarżącej, iż miejsce stałego pobytu skarżącej nie znajduje się w spornym lokalu, ale w Niemczech, gdzie skarżąca posiada centrum życiowe. Zasadnie organy wzięły przy tym pod uwagę fakt wykonywania w Niemczach przez skarżącą pracy, uiszczania podatków, korzystania z ubezpieczenia, ale także ilości dni w roku, które tam spędza. Przyjazdy do kraju i związane z tym wówczas przebywanie w przedmiotowym lokalu związane jest przede wszystkim z odwiedzinami matki i ma miejsce tylko kilka razy do roku na krótkie okresy czasu (kilkudniowe, tygodniowe). Zatem nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż pobyt skarżącej za granicą ma jedynie charakter tymczasowy. Dodać należy, iż w świetle zasad doświadczenia życiowego trudno też uznać, aby ponad dwudziestoletni pobyt za granicą nie ma charakteru trwałego i nie świadczy o opuszczeniu dotychczasowego miejsca zamieszkania w Polsce, a zwłaszcza gdy wizyty w tym miejscu zamieszkania mają są krótki i mają miejsce kilka razy do roku (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2007 r. II OSK 173/06). Nadto należy zauważyć, co przyznała sama skarżąca m.in. w odwołaniu z dnia [...] czerwca 2009 r., że zameldowanie ma dla niej znaczenie z uwagi na to, że tam się skarżąca zatrzymuje podczas pobytu w kraju i tam spotyka się z mamą, a wymeldowanie skutkowałoby utrudnieniem w/w spotkań. Należy podkreślić, iż powyższa okoliczność nie może uzasadniać utrzymywania fikcji prawnej stojącej w sprzeczności ze stanem faktycznym, który wskazuje jednoznacznie, że stałe miejsca pobytu skarżącej znajduje się w Niemczech. Ponadto podkreślić należy, na co również zwrócił uwagę organ administracyjny, iż zameldowanie stanowi jedynie rejestrację pobytu danej osoby pod określonym adresem, nie rodzi natomiast żadnych praw majątkowych (własnościowych) do takiego lokalu. Mając na uwadze powyższe uznać należało, iż organy w sposób uzasadniony przyjęły na gruncie rozpoznawanej sprawy, iż spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy dając tym samym podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez organ art. 15 ust. 3 ustawy. Zgodnie z jego treścią, w wersji obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi gminy właściwemu ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu. Zgłoszenia wyjazdu dokonuje się najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a zgłoszenia powrotu – najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia powrotu. Zdaniem skarżącej dopełnienie tego obowiązku wyłącza możliwość wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Tymczasem organ orzekł o wymeldowaniu skarżącej pomimo tego, iż w dniu [...] września 2007 r. skarżąca zgłosiła swój wyjazd do Niemiec. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż przywołany przez skarżącą przepis obowiązywał od dnia wejścia w życie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. od 1 stycznia 1975 r., choć w nieco innym brzmieniu (art. 15 ust. 2:,,osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż dwa miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót we właściwym ze względu na miejsce pobytu stałego urzędzie"), a zatem obowiązek takiego zgłoszenia istniał także w chwili kiedy skarżąca około 20 lat temu opuszczała lokal przy ul. [...]. Jednakże wówczas skarżąca w/w faktu nie zgłosiła, a dokonała tego dopiero w 2007 r., czyli wówczas, gdy toczyło się postępowanie o wymeldowanie skarżącej z przedmiotowego lokalu, zakończone umorzeniem postępowania. W/w zgłoszenie nie odzwierciedlało więc rzeczywistego stanu. Ponadto od 2007 r. kiedy zgłoszony został przez skarżącą wyjazd, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, nie zgłosiła ona w tym samym organie swojego powrotu. W ocenie Sądu dokonane przez skarżącą zgłoszenie w trybie art. 15 ust. 3 ustawy pozostaje zatem bez wpływu na zasadność i prawidłowość zaskarżonej decyzji, w której wykazano niewątpliwie wystąpienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy. Nie stwierdzając wobec powyższego naruszenia prawa materialnego ani przepisów procedury administracyjnej w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.