II OSK 2007/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 125/09 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 125/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji, z dnia (...) grudnia 2008 r. nr (...), w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia (...) grudnia 2008 r. Komendant Główny Policji po rozpatrzeniu odwołania E. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. nr 52, poz. 525 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia (...) listopada 2008 r. cofającą pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Organ podkreślił, iż od osób posiadających pozwolenie na posiadanie broni należy wymagać bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa albowiem w stosunku do takich osób obowiązuje miernik najwyższej staranności. Niewątpliwie E. S. dopuścił się groźby karalnej oraz spowodował uszczerbek na zdrowiu o czym świadczy prawomocny wyrok sądu powszechnego umarzający warunkowo postępowanie karne. Nadto odwołujący się popełnił w przeszłości przestępstwo przeciwko mieniu, które uległo już zatarciu jednakże pozwala na ocenę jego dotychczasowego życia i sposobu postępowania. Natomiast z opinii macierzystego koła łowieckiego wynika, iż E. S. został ukarany karą dyscyplinarną za pozyskiwanie zwierzyny niezgodnie z wydanym zezwoleniem na wykonywanie polowania indywidualnego i ukrycie tego faktu przed Zarządem koła. Rozpoznając skargę od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podniósł, że w świetle powołanego przez organ wyroku nie budzi wątpliwości fakt, iż skarżący dopuścił się czynu z art. 190 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 a zatem przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. W tym stanie rzeczy fakt popełnienia czynu zabronionego przeciwko życiu i zdrowiu tj. wymienionego w katalogu przesłanek, z którymi ustawodawca wiąże istnienie obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego przesądza o trafności ustaleń organów, iż w świetle art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy zachodzi podstawa do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń, bez konieczności dokonywania szerokiej oceny postawy skarżącego w różnych aspektach jego działalności. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skoro istnienie obawy, o której w powołanym przepisie mowa uzasadnia nawet toczące się postępowanie o przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu to przyjąć należy, iż tym bardziej uzasadnieniem dla przyjęcia istnienia takiej obawy jest orzeczenie nie będące wyrokiem skazującym, ale orzeczenie uznające winę oskarżonego. Nie ma zatem, zdaniem Sądu pierwszej instancji, uzasadnienia dla swoistego premiowania osób, które popełniły przestępstwo wymienione w powyższym katalogu, a nie zostały skazane z uwagi na stwierdzenie przez sąd karny przesłanek do warunkowego umorzenia postępowania. Z tego zatem powodu, że w sprawie karnej nie doszło do wydania wyroku skazującego nie można okoliczności popełnienia przez skarżącego czynu z art. 190 § 1 kk i art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 pominąć i uznać, iż dla oceny, czy istnieje obawa w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy ta okoliczność pozostaje bez istotnego znaczenia. Zdaniem Sądu powołany wyrok świadczy o tym, że wina skarżącego, jak i okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości. Popełniony przez skarżącego czyn polegał na grożeniu pozbawieniem życia poprzez użycie słów "odstrzelę cię", a nadto zadawanie uderzeń w głowę w wyniku którego pokrzywdzony doznał uszczerbku na zdrowiu na okres nie przekraczający 7 dni. Podkreślenia przy tym wymaga, iż groźba karalna miała związek z bronią. W ocenie Sądu pierwszej instancji popełnienie tego rodzaju czynu stanowi dowód na to, że zasady bezpieczeństwa zostały przez skarżącego naruszone. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji organy uprawnione do wydawania pozwoleń na broń muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale nadto mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Prawo do posiadania broni ma w świetle powołanej ustawy, reglamentacyjny charakter. Wydawanie pozwoleń na broń może mieć, zatem miejsce w sytuacjach uznanych za szczególne, a ich cofanie winno nastąpić wówczas, gdy interes bezpieczeństwa i porządku publicznego jest zagrożony. Osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w kolizję z prawem albowiem od posiadaczy broni palnej z całą pewnością wymagać należy nieskazitelnej postawy. W ocenie Sądu bezspornym jest, iż skarżący naruszając obowiązujący ład prawny takiej postawy nie okazał, a więc nie daje on gwarancji przestrzegania przepisów ustawy o broni i amunicji w zakresie nie tylko bezpiecznego posiadania broni palnej, ale również jej używania. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł E. S., zaskarżając je w całości i zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, że wobec skarżącego zachodzi podstawa do cofnięcia mu pozwolenia na broń palną myśliwską; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie, że istnieje uzasadniona obawa, że skarżący może użyć broni "w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego" w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie takiej konkluzji; 3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku dlaczego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w fakcie poczynienia przez organ Policji własnych ustaleń nienawiązujących do prognozy sądu karnego nie można dopatrywać się wadliwości, co w istocie uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia; W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów nieopłaconej w całości pomocy prawnej radcy prawnego udzielonej Skarżącemu z urzędu według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż w niniejszej sprawie Sąd ograniczył się wyłącznie do wykładni wskazanych przepisów ustawy o broni i amunicji wywodząc, że prawo do posiadania broni nie jest prawem gwarantowanym konstytucyjnie, a dostęp do broni jest ściśle reglamentowany, jednakże w ocenie skarżącego wykładnia celowościowa powinna stanowić jedynie uzupełnienie i dopełnienie interpretacji powyższych przepisów, a nie stanowić dla nich podstawy interpretacyjnej. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący podniósł, iż w przedmiotowych sprawach niezbędna jest szczegółowa analiza konkretnych okoliczności i osoby uprawnionego, związku przyczynowego pomiędzy czynem, cechami charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem skarżącego, co ma zapobiec nieuprawnionej dowolności organów administracji, a czego zabrakło zdaniem skarżącego w jego sprawie zwłaszcza w świetle zapadłego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie w sprawie. Zdaniem skarżącego, Sąd wydając wyrok warunkowo umarzający postępowanie, dokonuje rozległej analizy osoby oskarżonego, jego postawy oraz dotychczasowego trybu życia, które również, zgodnie z przywołanym w skardze kasacyjnej orzecznictwem, powinny podlegać ocenie przez właściwe organy Policji w toku postępowania w przedmiocie cofnięcia decyzji o pozwoleniu na broń. Jeżeli zatem sąd karny wydaje wyrok warunkowo umarzający postępowanie, przyjmując tym samym pozytywną ocenę kryminologiczną wobec sprawcy, nie może pozostać to, zdaniem skarżącego, bez znaczenia dla organów Policji i Sądu, które wyżej wymienionego wyroku nie wzięły, w ocenie skarżącego, pod uwagę. Skarżący podniósł dalej, iż jego zdaniem organy orzekające w sprawie dokonały błędnych ustaleń, iż wobec jego osoby zachodzą przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń i nie wzięły pod uwagę wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, tj. treści pisma zarządu Koła Łowieckiego "R." z dnia 23 czerwca 2008 r. z którego wynika, iż skarżący "dał się poznać jako osoba spokojna, nie stwarzająca konfliktów, chętnie uczestnicząca w pracach na rzecz Koła" oraz opinii środowiskowej z dnia 12 czerwca 2008 r. sporządzonej przez Komisariat Policji w J., tym bardziej, iż zdaniem skarżącego z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji oraz w decyzji organu pierwszej instancji, lecz błędnie uznał, że stopień naruszeń pozostał bez wpływu na treść rozstrzygnięć. Ponadto skarżący podniósł, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. bowiem Sąd nie zbadał ustaleń dokonanych przez organy administracji, co było kluczowe dla oceny zgodności z prawem zapadłych w sprawie decyzji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną w przedmiotowej sprawie oparto na zarzucie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można uznać za usprawiedliwiony jedynie w sytuacji, kiedy skarżący wykaże, że sąd nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści niniejszego przepisu, zastosowania przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia lub też, gdy wadliwość uzasadnienia wyroku jest taka, że nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Żadna z powyższych okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie. W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i w konsekwencji ocenił przeprowadzone ustalenie stanu faktycznego sprawy przez organy rozpoznające i rozstrzygające sprawę w postępowaniu administracyjnym. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wskazać należy, iż świetle powołanych przepisów, organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia o przekonywującej treści. Ponadto, organy te przy ocenie, czy dana okoliczność została udowodniona, powinny brać pod uwagę całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś w uzasadnieniu decyzji odnosić się do wszystkich istniejących w sprawie rozbieżności (art. 107 § 3 k.p.a.). Na organach administracji spoczywa zatem obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W świetle powyższego, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia wskazanych wyżej przepisów k.p.a. uznać należy za niezasadne. Stwierdzić należy, iż organy przeprowadził postępowanie dowodowe z zachowaniem reguł określonych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a., bowiem żadne z podnoszonych przez skarżącego okoliczności nie dają jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że nie istnieje w stosunku do skarżącego uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, zgodnie z którą osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Wskazać należy, iż niezależnie od tego, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), to ma ona również tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala bowiem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie aprobuje wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu NSA (zob. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 441.). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd zawarty w powoływanej uchwale i nie znajduje podstaw do odstąpienia od stanowiska w niej wyrażonego. Użycie przez ustawodawcę w treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zwrotu "w szczególności", poprzedzającego wskazanie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, że istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia przez nie broni. Tak jednoznaczne wskazanie wiąże organ, który nie musi już wykazywać związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy popełnionym przestępstwem a istnieniem realnej obawy, że posiadacz broni może jej użyć sprzecznie z interesem społecznym. W niniejszej sprawie wobec skarżącego E. S. toczyło się postępowanie karne o popełnienie czynu z art. 190 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 a zatem przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. Zakończyło się ono wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt VI K 510/08 o uznaniu skarżącego winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i warunkowo umarzającym postępowanie karne przeciwko E. S. na okres 2 lat próby. Oznacza to, że zarówno organy Policji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w przedmiotowej sprawie prawidłowo doszły do wniosku, że zachowanie skarżącego może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. W świetle bowiem art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie tylko skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, lecz także stwierdzenie, że takie postępowanie się toczy, oznacza obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń. W przedmiotowej sprawie postępowanie nie tylko zostało wszczęte, ale także zakończyło się warunkowym umorzeniem postępowania. Jak przyjmuje się w literaturze prawa karnego, warunkowe umorzenie postępowania karnego jest szczególnym środkiem odpowiedzialności karnej, polegającym na poddaniu próbie sprawcy przestępstwa, co zakłada stwierdzenie jego popełnienia, a więc i winy sprawcy (por. A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, LEX 2007 r., art. 66, teza 1). Oczywiście nie można postawić znaku równości pomiędzy warunkowym umorzeniem postępowania karnego, a skazaniem za popełnienie przestępstwa, jednakże warunkowe umorzenie postępowania jest takim szczególnym środkiem odpowiedzialności karnej, który potwierdzając popełnienie przestępstwa, a także istnienie winy sprawcy, nakazuje jedynie odstąpienie od skazania i poddanie sprawcy przestępstwa stosownej próbie i wiążących się z nią obowiązkom (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2008, sygn. akt II OSK 1296/07, wyrok NSA z 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 748/08). Stwierdzić zatem należy, iż w sytuacji, gdy sam fakt toczenia się postępowania w sprawie popełnienia przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń, to również uzasadnia tę okoliczność warunkowe umorzenie postępowania karnego, z którego w sposób jednoznaczny wynika zarówno popełnienie przestępstwa przez sprawcę, jak i potwierdzenie jego winy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Zatem pełnomocnik strony skarżącej ze stosownym oświadczeniem winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.