II SAB/Lu 292/14

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w przedmiocie wniosku z dnia 19 października 2012 r. w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. I. stwierdza, że postępowanie w sprawie było prowadzone w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa; II. wymierza Wójtowi Gminy grzywnę w kwocie 500 zł (pięćset złotych); III. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. UZASADNIENIE Z. W. złożył skargę na bezczynność Wójta Gminy N. w związku z wnioskiem z dnia [...] października 2012 r. dotyczącym przyznania zasiłku okresowego. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy N., odmówiono Z. W. przyznania zasiłku okresowego. Decyzja ta stała się ostateczna. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...], organ pierwszej instancji odmówił – po wznowieniu postępowania – uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...]. Decyzja z dnia [...] maja 2013 r. została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...], które przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Wójt Gminy N. ponownie odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...]. W piśmie procesowym nadesłanym do sądu w dniu [...] lipca 2014 r. skarżący zwrócił się z prośbą o zmianę przedmiotu skargi z bezczynności organu pierwszej instancji na przewlekłość jego postępowania w niniejszej sprawie. Na rozprawie w dniu [...] grudnia 2014 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarga dotyczy przewlekłości postępowania organu pierwszej instancji polegającej na nierozpoznaniu sprawy po przekazaniu akt przez organ drugiej instancji w następstwie wydania decyzji kolegium w dniu [...] sierpnia 2013 r. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy N. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga Z. W. jest zasadna, gdyż organ pierwszej instancji działał przewlekle, nie podejmując żadnych czynności w sprawie w okresie od przekazania przez organ drugiej instancji akt sprawy wraz z decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. do dnia wydania decyzji, tj. do [...] maja 2014 r. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny w sprawie skargi na przewlekłość jest przepis art. 149 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do treści art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś § 3 określa terminy załatwiania spraw. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, przy czym obowiązek ten istnieje również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za postępowanie prowadzone przewlekle uznać należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal J. Jagielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 69-70). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. W rozpoznawanej sprawie zachodzą podstawy do stwierdzenia przewlekłości postępowania Wójta Gminy N. w okresie od przekazania temu organowi akt administracyjnych przez kolegium w następstwie wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. do dnia wydania decyzji pierwszoinstancyjnej – tj. do [...] maja 2014 r. Organ pierwszej instancji uchybił bowiem terminowi załatwienia sprawy wynikającemu z art. 35 § 3 k.p.a., wydając decyzję w dniu [...] maja 2014 r., a zatem po upływie ośmiu miesięcy od dnia otrzymania akt sprawy wraz z decyzją organu drugiej instancji, tj. od dnia [...] września 2013 r. (k. 2 akt organu pierwszej instancji). Z tego względu sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 149 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. stwierdził, że postępowanie przed organem pierwszej instancji w niniejszej sprawie po przekazaniu akt przez organ drugiej instancji w następstwie wydania decyzji kolegium w dniu [...] sierpnia 2013 r. prowadzone było w sposób przewlekły. Jednocześnie sąd, na podstawie art. 149 § 1 zdanie 2 p.p.s.a., stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy N. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że – jak wynika z akt administracyjnych – przez okres ośmiu miesięcy od otrzymania akt sprawy wraz z decyzją kolegium z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ pierwszej instancji nie podjął żadnej czynności zmierzającej do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Tym samym organowi pierwszej instancji w niniejszej sprawie można zarzucić lekceważące traktowanie obowiązków nałożonych nań z mocy ustawy. Mając na uwadze rażący charakter naruszenia prawa, sąd, na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. wymierzył organowi pierwszej instancji grzywnę w wysokości 500 złotych. Wysokość wymierzonej grzywny odpowiada kryteriom wskazanym w art. 154 § 6 p.p.s.a., a nadto jest adekwatna do długiego i nieuzasadnionego żadnymi racjonalnymi przyczynami okresu przewlekłości postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu wydane zostało na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 19 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). W związku z powyższym sąd orzekł, jak w sentencji.