II SA/Bd 1396/10

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zapomogi z tytułu urodzenia dziecka oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903), odmówił D. J. przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – M. J. W uzasadnieniu organ podniósł, iż decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. znak: [...] świadczenie to zostało przyznane ojcu dziecka – M. J., a skoro zapomoga ta przysługuje tylko jednemu z rodziców, brak było podstaw do przyznania świadczenia matce dziecka. Od powyższej decyzji odwołała się D. J. pismem z dnia [...] r., uzupełnionym pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r. i potwierdziła fakt przyznania świadczenia ojcu zaznaczając jednak, że na skutek doręczenia decyzji na inny aniżeli wskazany we wniosku adres, zmienił się stosunek ojca dziecka do syna, a także jego matki i faktycznie M. J. wypiera się ojcostwa i nie podjął przyznanej kwoty zapomogi. Odwołująca podkreśliła trudną sytuację w jakiej się znalazła i zaznaczyła, że brak zapomogi uniemożliwił zakup wózka dla dziecka dlatego też wnosi aby zmienić decyzje o przyznaniu zapomogi ojcu dziecka i przyznać ją na jej rzecz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzja z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł, iż z akt rozpatrywanej sprawy, a w szczególności odpisu skróconego aktu urodzenia wynika, że D. J. w dniu 22 maja 2009 r. urodziła dziecko - syna M. M. J., którego ojcem jest M. M. J.. W związku z faktem urodzenia dziecka jego ojciec M. M. J. wystąpił z wnioskiem o przyznanie zapomogi, o której mowa wyżej i wniosek ten został złożony w terminie. Organ pierwszej instancji ostateczną decyzją z dnia [...] r. znak: [...] przyznał ojcu dziecka wnioskowane świadczenie. Z kolei na skutek faktycznego niepodjęcia, czy też nie przekazania kwoty zapomogi matce dziecka, z kolejnym wnioskiem o jej przyznanie wystąpiła D. J. i wniosek ten rozstrzygnięty został zaskarżoną decyzją, którą, w ocenie organu, należy uznać za prawidłową albowiem jednorazowa zapomoga przysługuje tylko jednemu z rodziców, a więc matce lub ojcu dziecka. Skoro ostateczną decyzją świadczenie to przyznano ojcu dziecka, to zdaniem organu brak było podstaw prawnych do przyznania tego samego świadczenia matce dziecka. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ stwierdził, że przepis art. 15b ust. 1 - 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest dla organów administracji publicznej wiążący i nie przewiduje uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia w sprawie przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, dlatego też organ nie może przyznać tego świadczenia w sytuacji, gdy stan faktyczny wyczerpuje hipotezę powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Tym samym w ocenie organu uznać należy zaskarżoną decyzję za zgodną z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, ponieważ ojciec dziecka winien zrealizować decyzję poprzez podjęcie przyznanej kwoty, ewentualnie podjąć wszelkie niezbędne kroki, aby umożliwić matce dziecka skorzystanie ze świadczenia, które zgodnie ze swoim celem ma być wykorzystane na potrzeby dziecka. W skardze do sądu D. J. wyraziła swoje niezadowolenie z treści zapadłego przed organem odwoławczym rozstrzygnięcia. skarżąca wskazała na liczne problemy dotyczące uzyskania przez nią różnych świadczeń z pomocy społecznej jak również opisała swoje relacje z ojcem dziecka – M. J. Z uwagi na upływ czasu (1 rok) od czasu gdy "becikowe" powinno być w ocenie skarżącej wypłacone, wniosła ona aby oprócz kwoty ustawowej 1000 zł, wypłacone było urealnienie tej kwoty, gdyż za te środki nie można już zakupić rzeczy o takiej samej wartości jak rok temu. Ponadto wskazała, że dodatkową kwotę 500 zł winien pokryć ojciec dziecka – M. J. i jako uprawniony z decyzji winien zrealizować świadczenie oraz zakupić w uzgodnieniu ze skarżącą rzeczy i pokryć z tych środków koszty utrzymania syna oraz pokazać na tą okoliczność faktury zakupu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna, podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a). Stan faktyczny w sprawie niniejszej jest bezsporny natomiast kwestię sporną stanowi interpretacja przepisu art. 15 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139,poz. 992 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o odmowie przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Na wstępie zaznaczyć należy, iż prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia żywego dziecka zostało uregulowane w odrębnym rozdziale 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych zatytułowanym "Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka". Na przepisy tego rozdziału składają się art. 15 b oraz art. 15 c. Pierwszy z przepisów reguluje warunki nabycia prawa do zapomogi, jej wysokość, katalog osób uprawnionych oraz niektóre elementy postępowania w sprawie zapomogi, natomiast unormowanie drugie dotyczy wyłączeń niektórych regulacji procesowych dotyczących ustalania tego prawa. Przepisy tego rozdziału zostały dodane do ustawy przez art. 1 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis nowelizujący wszedł w życie 9.02.2006 r. Zgodnie z art. 15 b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko. Zapomoga stanowi dodatkowe uprawnienie z tytułu urodzenia dziecka, przysługujące niezależnie od prawa do zasiłku rodzinnego i łączącego się z tym prawem dodatku do zasiłku z tytułu urodzenia dziecka. Zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka – niezależnie od dochodów. (ust 2). Treść tego przepisu jest jednoznaczna i wskazuje na wyraźną alternatywę rozłączną jeśli chodzi o ustalenie podmiotu, który otrzymuje uprawnienie do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające w sposób bezsporny pozwala stwierdzić, iż skarżąca w dniu 22 maja 2009 r. urodziła dziecko - syna M. M. J., którego ojcem jest M. M. J. Kolejną niepodważalną okolicznością jest fakt, iż w z związku z urodzeniem się dziecka jego ojciec M. M. J. wystąpił z wnioskiem o przyznanie zapomogi, o której mowa wyżej, wniosek ten został złożony w terminie, a organ pierwszej instancji ostateczną decyzją z dnia [...] r., znak: [...] przyznał ojcu dziecka wnioskowane świadczenie. Z kolejnym wnioskiem o przyznanie wystąpiła skarżąca i wniosek ten rozstrzygnięty został zaskarżoną decyzją, którą należy uznać za prawidłową, albowiem jak wynika z treści przytoczonego przepisu jednorazowa zapomoga przysługuje tylko jednemu z rodziców; a więc matce lub ojcu dziecka, bez względu na późniejsze okoliczności faktycznego niepodjęcia czy też nie przekazania kwoty zapomogi matce dziecka. Skoro ostateczną decyzją świadczenie to przyznano ojcu dziecka, brak było podstaw prawnych do przyznania tego samego świadczenia matce dziecka. Słuszne jest ponadto stanowisko Kolegium, iż przepis art. 15 b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest dla organów administracji publicznej wiążący i nie przewiduje uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia w sprawie przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka w związku z czym organ nie może przyznać tego świadczenia w sytuacji, gdy stan faktyczny wskazuje, iż świadczenie to zostało już niejako "skonsumowane". Tym samym należy uznać zaskarżoną decyzję za zgodną z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Kwestie ewentualnych, późniejszych rozliczeń pomiędzy rodzicami dziecka z tytułu pobranej przez jednego z nich kwoty jednorazowej zapomogi, nie stanowią już przedmiotu rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, ponieważ nie mają w tej materii władczych kompetencji. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, iż organy orzekające o przyznaniu, bądź nieprzyznaniu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, nie posiadają w tym zakresie swobody uznania administracyjnego. O przyznaniu świadczenia decyduje spełnienie ustawowych przesłanek, które organ ocenia na podstawie złożonych dokumentów i oświadczeń. Brak spełnienia przesłanek lub wystąpienie przesłanki negatywnej (powtórny wniosek w tej samej sprawie) obliguje organ do wydania decyzji odmownej, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Mimo, iż zrozumiałe jest rozgoryczenie skarżącej, iż nie może liczyć na przyznanie świadczenia w związku z urodzeniem dziecka, fakt ów pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, organy bowiem obu instancji, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, wydając decyzje prawa nie naruszyły. Z uwagi na powyższe, wobec braku przesłanek uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.