III SA/Wr 210/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant specjalista Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2024 r. nr SKO 4321.16.2024 w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie kategorii B prawa jazdy I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adw. N. K. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 590,40 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy, w tym podatek VAT w wysokości 110,40 zł) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE B. G. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) z dnia 20 lutego 2024 r., nr SKO 4321.16.2024, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatu Wrocławskiego (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia 9 stycznia 2024 r., nr SP-KM.5430.473.2023.MS/3, w przedmiocie skierowania skarżącej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie kategorii B prawa jazdy. Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 10 listopada 2023 r., nr R-I-5380W-1104/23/AG Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu (dalej: Komendant) zwrócił się do Starosty o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skarżącej posiadającej prawo jazdy kategorii AM+B+B1. Z wniosku tego wynikało, że skarżąca w okresie od 18 września 2023 r. do 22 września 2023 r. wielokrotnie naruszyła przepisy ruchu drogowego i otrzymała z tego powodu łącznie 30 punktów karnych. Zawiadomieniem z dnia 29 listopada 2023 r., nr SP-Km.5430.473.2023.MS/2 Starosta zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie po czym decyzją z 9 stycznia 2024 r., nr SP-KM.5430.473.2023.MS/3, skierował skarżącą na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kat. B z powodu wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego. Od tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. Po ponownej analizie akt sprawy SKO rozstrzygnięciem z dnia 20 lutego 2024 r. utrzymało wydaną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło mający zastosowanie w sprawie stan prawny. SKO podkreśliło, że zgodnie z art. 18 pkt 1 (w decyzji mylnie SKO wskazało art. 18 ust. 1 pkt 1 zamiast art. 18 pkt 1 – wyjaśn. Sądu) ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2328 ze zm.), dalej: "ustawa", w przypadku otrzymania od komendanta wojewódzkiego policji wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w związku z przekroczeniem 24 punktów, starosta jest zobowiązany do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy – osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami, na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Kolegium wyjaśniło, że decyzja administracyjna wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter decyzji związanej wobec czego organ, będący związanym opisanym wnioskiem Komendanta był zobligowany do skierowania skarżącej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie kat. B, bez względu na podnoszone w odwołaniu argumenty dotyczące stanu zdrowia strony skarżącej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a.", oraz art. 18 pkt 1 ustawy, zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego i wniosła o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że SKO nie wzięło pod uwagę jej stanu zdrowia psychiczno-emocjonalnego podczas popełniania wykroczeń. Wskazała, że podczas popełniania wykroczeń była w trakcie leczenia depresji, które to leczenie rozpoczęła w dniu 8 sierpnia 2023 r. u lekarza pierwszego kontaktu, a następnie w Instytucie SANA. W skardze strona skarżąca podniosła ponadto, że w trakcie popełniania wykroczeń "nie była sobą", miała zmieniane leki i dopiero po drugiej ich zmianie mogła normalnie funkcjonować. Skarżąca dodała, że nie jest typem pirata drogowego, a cudze życie szanuje na równi z własnym. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei według art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy prawidłowo organy orzekły o skierowaniu strony skarżącej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie kategorii B prawa jazdy. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcia obu organów zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i prawa materialnego. W podstawach rozstrzygnięć organów został wskazany art. 18 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2328), który stanowi, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, starosta wydaje decyzję: 1) o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji; 2) o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie: a) przekroczenia, w okresie roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy albo tymczasowego elektronicznego prawa jazdy, liczby 20 punktów, b) stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy albo tymczasowego elektronicznego prawa jazdy popełnił: - przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub - trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1, 1a lub 2, art. 86b § 1, art. 87 § 1, art. 92a § 2, art. 92b, art. 97a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2021 r. poz. 2008, 2052, 2269 i 2328) - przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji; 3) o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w pkt 1. Przepis art. 18 ustawy wszedł w życie w dniu 17 września 2022 r. (por. art. 23 pkt 3 ustawy). Dotąd nie został ogłoszony komunikat, o którym mowa w przywołanych wyżej przepisach, tj. komunikat określający termin wdrożenia wymienionych rozwiązań technicznych. Z powyższego wynika, że organ I instancji właściwy był do wydania w rozpoznawanej sprawie decyzji na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jak wynika z brzmienia art. 18 pkt 1 ustawy, przesłanką jego zastosowania jest jedynie stosowny wniosek komendanta wojewódzkiego Policji z informacją o przekroczeniu 24 punktów karnych przez kierowcę. Właściwy starosta nie ma wyboru co do możliwości wydania rozstrzygnięcia. Decyzja ta ma charakter związany, gdyż organ dysponując informacją o liczbie punktów karnych uzyskanych przez skarżącego nie ma samodzielnych uprawnień do oceny kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami. Nie ma także kompetencji do badania czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowań kierowcy co do naruszeń przepisów ruchu drogowego, ani też czy stwierdzonym naruszeniom przypisano właściwą liczbę punktów. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy stanowi zatem obligatoryjną, administracyjnoprawną konsekwencję przekroczenia w określonym czasie ustalonej przez ustawodawcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma na celu sprawdzenie czy kierowca zna przepisy i czy potrafi bezpiecznie prowadzić pojazd. Przekroczenie limitu 24 punktów z powodu naruszenia przepisów ruchu drogowego oznacza powtarzające się nieprawidłowe zachowanie na drodze i stwarza potencjalne niebezpieczeństwo w ruchu drogowym. W okolicznościach niniejszej sprawy, nie ulega wątpliwości, że wydanie decyzji organu I instancji wynikało z tego, że Komendant Wojewódzki Policji zwrócił się do Starosty z wnioskiem z dnia 10 listopada 2023 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. Z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wynikało, że skarżąca w okresie od 18 września 2023 r. do 22 czerwca 2023 r. wielokrotnie naruszyła przepisy ruchu drogowego za co otrzymała łącznie 30 punktów karnych. Organ zobligowany był uwzględnić wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, a następnie, po wszczęciu postępowania, orzec na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 18 pkt 1 ustawy, o skierowaniu skarżącej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W tej sytuacji, skoro wydanie decyzji o skierowaniu skarżącej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji znajdowało oparcie w obowiązujących przepisach niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 18 pkt 1 ustawy poprzez jego zastosowanie. Istotne w niniejszej sprawie było przekroczenie 24 punktów karnych, które nastąpiło po wejściu w życie art. 18 pkt 1 ustawy, który obowiązywał też w dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie skierowania skarżącej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie również takiego naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organy zgodnie z przepisami prawa (art. 6 k.p.a.) prawidłowo, w oparciu o całokształt wystarczająco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej (art. 7 k.p.a.). Na tej podstawie, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a., organy słusznie ustaliły, że w sprawie zaistniały podstawy do skierowania skarżącej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy ze względu na uzasadnione zastrzeżenia co do jej kwalifikacji, co znalazło wyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniach decyzji obu instancji odpowiadających wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Należy podkreślić, że organy w kontrolowanej sprawie związane były powyższą informacją co do liczby punktów karnych. Prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy nie miały kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. W szczególności nie były uzasadnione zgłaszane przez skarżącą zarzuty dotyczące jej zdrowia. W postępowaniu w sprawie o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy organy związane są liczbą punktów. Kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność. Prawidłowość wpisów i wysokość punktów karnych nie jest jednak sporna. Z uwagi na powyższe skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2631 ze zm.) przyznając pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w kwocie 590,40 zł brutto, wobec złożonego oświadczenia, iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części oraz mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r., SK 90/22 (OTK-A 2024, poz. 30).