II SA/Po 650/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w 28 grudnia 2023 r. sprzeciwu P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 31 lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala sprzeciw UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 lipca 2023 r., nr [...], uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. , odmawiającej przyznania P. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J. M. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że w dniu 14 marca 2023 r. P. M. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem J. M.. Decyzją z dnia 04 kwietnia 2023 r. Burmistrza Miasta i Gminy M. odmówił przyznania powyższego świadczenia powołując się na treść art. 17 ust. 1b przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 poz. 390 ze zm., dalej również jako: "ustawa" albo "u.ś.r."), wskazując, że przedłożone orzeczenie nie wskazuje, od kiedy powstała niepełnosprawność ojca oraz wyjaśniając, że skarżący pobiera rentę socjalną. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. M. powołując się na treść wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sprawach SK 2/17 oraz SK 38/13. Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło w pierwszej kolejności przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie wskazało, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 (publ. OTK-A 2014/9/104 i Dz. U. z 2014 r. poz. 1443), brak określenia daty powstania niepełnosprawności w okresie dzieciństwa nie stanowił przeszkody dla rozważania zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W dalszej kolejności Kolegium podniosło, że obowiązkiem organu I instancji jest w przedmiotowej sprawie dokonanie wykładni art. 17 ustawy zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez organ odwoławczy, a następnie zbadania, czy jedyną okolicznością wyłączającą możliwość uwzględnienia złożonego przez skarżącego wniosku jest fakt pobierania renty socjalnej. W tym przypadku Burmistrz powinien zwrócić się do P. M. z informacją, że istnieje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o ile zawiesi on prawo do renty. Sprzeciw od powyższej decyzji wniósł P. M., wskazując, że nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, iż fakt pobierania renty socjalnej stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej również jako: – "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W tym miejscu wyjaśnić także należy, że z uwagi na przedmiot kontroli – decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako: "K.p.a."), skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sprzeciw, o jakim mowa art. 3 § 2a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakreślając kwestie, będące przedmiotem badania przez sąd administracyjny w razie wniesienia sprzeciwu, prawodawca dwukrotnie - zmieniając ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) także ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wskazał, że przedmiotem kontroli jest jedynie wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (dodane art. 64e oraz 151a § 1 P.p.s.a.). Przy rozumowaniu a contrario, wyłączono tym samym na danym etapie możliwość oceny przez sąd problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co zostało uregulowane w wyodrębnionym obecnie § 2a art. 138 K.p.a. Z przyjętym rozwiązaniem koresponduje zasada, że - w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd - jego wyrok nie jest zaskarżalny (art. 151a § 3 P.p.s.a.). Idąc dalej zauważyć należy, że względy wykładni językowo-logicznej, celowościowej i systemowej, przemawiają za uznaniem, że przedmiotem kontroli, w razie wniesienia sprzeciwu, jest wyłącznie zasadność wydania konkretnego rozstrzygnięcia procesowego (decyzji kasatoryjnej), na gruncie uwarunkowań prawnych, zakreślonych przez organ administracji. Przedmiotem kontroli nie może być natomiast w danym postępowaniu, któremu z woli prawodawcy nadano wyłącznie charakter wpadkowy, kwestia właściwego rozumienia przepisów prawa materialnego, w ramach których organ skonstatował, że sprawa wymaga przykazania do ponownego rozpoznania, w ramach kryteriów, zakreślonych w art. 138 § 2 K.p.a. Orzeczenie w przedmiocie sprzeciwu ma wobec tego wyłącznie charakter niejako procesowy i nie kreuje żadnych skutków, gdy chodzi o zakres praw i obowiązków stron postępowania, zainteresowanych konkretnym rozstrzygnięciem. Wobec wyżej wskazanych uwarunkowań Sąd uznał, że jak wyżej wskazano, nie jest dopuszczalna w rozpatrywanej sprawie - na etapie wniesienia sprzeciwu - ocena jej uwarunkowań materialnoprawnych. Oznacza to, że poza zakresem sądowej kontroli w niniejszej sprawie pozostawało zagadnienie odnoszące się do konieczności zawieszenia przez skarżącego renty socjalnej. Kwestia powyższa pozostaje bowiem kwestią materialną, odnoszącą się do warunków przyznania wnioskowanego świadczenia. Przechodzą do kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy, że orzeczenie organu II instancji opierało się na wskazaniu, że a obowiązkiem Burmistrza jest wyjaśnienie, czy jedyną okolicznością wyłączającą możliwość uwzględnienia złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania renty socjalnej, a w tym przypadku zwrócenie się do skarżącego z informacją, że istnieje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o ile zawiesi on prawo do renty. W ocenie Sądu okoliczności powyższe stanowiły wystarczający powód dla skorzystania z regulacji określonej w art. 138 § 2 K.p.a. Brak wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności wszystkich okoliczności związanych z możliwością przyznania wnioskowanego świadczenia oraz brak pouczenia skarżącego o możliwości rezygnacji z renty socjalnej zasadnie zostały zakwalifikowane jako naruszenie przepisów postępowania, których wyjaśnienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślał raz jeszcze, że na tym etapie postępowania nie miał możliwości wypowiedzenia się co do prawidłowości wykładni przepisów dokonanej przez organ II instancji. Podzielić jednak należy stanowisko Kolegium, że stwierdzone przez nie braki musiały skutkować wydaniem decyzji kasatoryjnej, gdyż tylko w takim wypadku zachowana została podstawowa zasada postępowania administracyjnego, jaką jest zasada dwuinstancyjności. Przestawiane przez skarżącego argumenty sprzeciwu odnoszą się już do kwestii materialnych – wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych – co do których Sąd może wypowiedzieć się dopiero oceniając decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił sprzeciw.