II SA/Rz 674/08

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. UZASADNIENIE M. M. wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. od złożonego przez siebie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt j.w., zwrócił się o zwolnienie od niej wskazując, że jest inwalidą II grupy, potrzebującym opieki osoby drugiej. Jego emerytura wynosi 1233 zł., z której znaczną część przeznacza na zakup leków. Ponadto ponosi koszty utrzymania mieszkania, energii elektrycznej, gazu. W złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wg zawartego w nim oświadczenia, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną utrzymując się z pobieranych emerytur w wysokości odpowiednio1469 i 698 zł. brutto. Dużo pieniędzy wydają na opłaty, miesięcznie na zakup leków przeznaczają łącznie ok. 300 zł., która to kwota często jest wyższa w miesiącach zimowych. Jedyny wartościowy składnik posiadanego przez nich majątku stanowi zajmowane 2-pokojowe mieszkanie o pow. 45 m². Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. M. M. warunku tego nie spełnił. Dokonana na podstawie udzielonych informacji ocena możliwości poniesienia przez niego związanych ze sprawą kosztów sądowych (opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł.) nie wykazuje związanego z ich opłaceniem zagrożenia dla koniecznego utrzymania jego i żony. Za przyjęciem takiego wniosku przemawia m.in. fakt opłacenia przez skarżącego na wcześniejszym etapie postępowania w takiej samej wysokości wpisu od skargi. Niezależnie od tego, także pozostałe powołane w związku ze złożonym wnioskiem okoliczności dot. głównie ponoszonych kosztów utrzymania i leczenia nie potwierdzają zależności między opłaceniem kosztów sądowych a zagrożeniem dla koniecznego utrzymania jego i żony. Sam skarżący zresztą – mimo powoływania się na wydatki związane z zakupem leków i opłatami - nie wykazał, jaki spowodowałoby to dla nich uszczerbek i jakich uzasadnionych potrzeb życiowych nie mogliby przez to zaspokoić. Nie zostały ujawnione również przez niego żadne szczególne okoliczności, które wpływałyby na nadmierne obciążenie domowego budżetu. Skarżący wraz z żoną ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a środki finansowe jakimi dysponują pozostają do ich wyłącznej dyspozycji (nie mają nikogo na swoim utrzymaniu). Ich wysokość (2167 zł brutto, tj. ok. 1800 zł netto) wydaje się adekwatna względem konieczności zaspokojenia ich wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych, w tym zwłaszcza zakupu leków i żywności oraz utrzymania mieszkania (opłaty). Chociaż te dwie ostatnie pozycje nie zostały określone kwotowo, uzasadnione jest przypuszczenie, że odnoszone do dwóch osób oraz stosunkowo niewielkiej powierzchni mieszkania nie są nadmiernie wygórowane i nie wyczerpują całości miesięcznych dochodów. Zaznaczyć trzeba, że zaspokojenia wszystkich dotychczasowych wydatków (zwłaszcza obiektywnie "niekoniecznych") osoba wnioskująca nie może przedkładać nad obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, i to nawet w sytuacji, gdy między tymi wydatkami a uzyskiwanymi dochodami panuje względna równowaga. Ma to związek z wyjątkowym charakterem prawa pomocy, które z racji finansowania ze środków publicznych nie może być nadużywane i które ma zastosowanie do osób znajdujących się w bardzo złej sytuacji materialno – bytowej, tj. nie posiadających własnego mieszkania (domu) oraz żadnych lub jedynie bardzo niskie dochody; okoliczności tych w odniesieniu do skarżącego nie stwierdzono. Z uwagi na powyższe uznano, iż przy stałych dochodach jednorazowe opłacenie związanych ze sprawą kosztów sądowych (w tym opłaty kancelaryjnej) nie będzie dla M. M. znacząco dolegliwe i nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jego i żony. Z tego względu brak jest podstaw do wyłączenia z zastosowania wobec skarżącego wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie; przepis ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Skoro zatem M. M. nie spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych, z powołanych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.