II SA/Ke 692/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 grudnia 2009 roku sprawy ze skargi A.P. na postanowienie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdził, że odwołanie A.P. od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 16 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 roku w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, osoba zainteresowana może wnieść odwołanie w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Ponieważ orzeczenie zostało doręczone w dniu 28 sierpnia 2009r. (odebrano przez pełnomocnika) termin wniesienia odwołania upłynął w dniu 11 września 2009r. Dlatego odwołanie strony wniesione w dniu 1 października 2009 r. organ uznał za spóźnione. Organ stwierdził równocześnie, że A.P. nie przedstawiła prośby o przywrócenie terminu, w której zgodnie z przepisem art. 58 ust. 1 i 2 k.p.a. uprawdopodobniłaby, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W skardze z dnia 9 listopada 2009 r. A.P. wniosła o skierowanie odwołania na drogę postępowania sądowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, "jeżeli Wojewódzki Urząd do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie honoruje szpitalnej karty informacyjnej i zwolnienia pooperacyjnego i nie chce tej sprawy sprostować i rozpatrzyć". Oświadczyła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z jej winy, przyczyną tego była choroba, której Powiatowy i Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania nie chce uznać. Strona wskazała, iż od 31.08.2009r. do 11.09.2009r. przebywała w ciężkim stanie klinicznym w Szpitalu w R., gdzie przeszła operację. Po wyjściu zaś ze szpitala odbyła rekonwalescencję. Odwołanie złożyła gdy "trochę doszła do siebie". Do odwołania załączyła kartę informacyjną ze Szpitala, gdyż jest rolniczką-rencistką i nie korzysta ze zwolnień lekarskich na druku L-4, ponieważ jej nie przysługują. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wyjaśnił, iż nie mógł rozpatrzyć odwołania z dnia 1 października 2009r., ponieważ zostało złożone po terminie i nie zawiera usprawiedliwienia wniesienia odwołania po terminie dającego podstawę do przywrócenia terminu zgodnie z art. 58 k.p.a. Z przepisu zaś tego jednoznacznie wynika, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony i wyłączona została w tym zakresie możliwość wszczęcia postępowania przez organ administracyjny z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sądowa kontrola przeprowadzona w niniejszej sprawie wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Paragraf 2 niniejszego artykułu stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle, zatem przytoczonego przepisu warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Stosownie, zatem do art. 58 § 2 k.p.a. organ odwoławczy rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu winien ustalić czy spełnione zostały łącznie wszystkie wskazane przesłanki o których stanowi art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia pod kątem prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 58 k.p.a stwierdzić należy, iż organ administracji publicznej nie poddał wszechstronnej analizie i ocenie złożonego przez skarżącą pisma datowanego na dzień 30 września 2009 r. Orzeczenie organu I instancji zostało doręczone w dniu 28 sierpnia 2009 r. synowi skarżącej, który został przez nią upoważniony do jego odbioru. Sama skarżąca od 31 sierpnia 2009r. do 11 września 2009r. przebywała w szpitalu gdzie przeszła operację ginekologiczną. O okolicznościach tych napisała w swoim piśmie datowanym na dzień 30 września 2009 r. stwierdzając, że "od 31.08 do 12.09.2009r. przebywałam w Szpitalu w R. gdzie przeszłam operację ginekologiczną: usunięcia macicy i plastykę przednią i tylnią pochwy. Jestem w okresie rekonwalescencji po przebytej operacji" i na koniec "Proszę o pozytywne rozpatrzenie mojej prośby". Tak sformułowany zapis świadczy o tym, że pismo strony zawiera elementy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, tj. uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu. Skoro bowiem strona wskazała na chorobę jako przyczynę uniemożliwiającą jej złożenie odwołania w terminie, to należy przyjąć, że zawarła w tym piśmie argumentację uwiarygodniającą jej staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Natomiast stwierdzenie, że "Ja wyżej wymieniona A.P. ur. [...] czuję się pokrzywdzona wydanym orzeczeniem przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności" wskazuje, że skarżąca nie godziła się z zapadłym orzeczeniem co mogło sugerować, iż intencją strony było odwołanie się od niekorzystnego dla niej orzeczenia. Zatem - ze względu na niedostateczne sprecyzowanie żądania strony, a także z uwagi na wynikającą z treści składanych pism nieporadność strony - organ odwoławczy zobligowany był do ustalenia w trybie o jakim mowa w art. 64 § 2 kpa, jakie znaczenie miało dla strony pismo z dnia 30 września 2009 r.; czy pismo to było rzeczywiście odwołaniem od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, czy też wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania, czy też może i jednym i drugim. Nie podejmując żadnych czynności w celu sprecyzowania żądania strony, organ II instancji naruszył ogólną zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 9 kpa. Jeżeli bowiem zachodzą wątpliwości co do woli strony, organ powinien skorzystać z art. 9 k.p.a., zwracając się do strony o jednoznaczne określenie jej zamiaru (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 września 2007r. sygn. akt I SA/Wa 1071/07). Przepis ten nakazuje organom administracji udzielanie pomocy prawnej stronom oraz udzielanie informacji o okolicznościach faktycznych sprawy. Natomiast z art. 7 kpa wynika obowiązek uwzględniania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Kierując się tymi zasadami organ winien po ewentualnym uściśleniu przez skarżącą, że domaga się w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, poinformować ją o wynikających z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. warunkach pozytywnego rozstrzygnięcia takiego wniosku, czego nie dokonał przed rozpoznaniem wniosku. Nie można też nie zauważyć, że pismo strony datowane na dzień 9 listopada 2009 r. i skierowane do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, które zostało potraktowane przez ten organ jako skarga na postanowienie z dnia [...], mogło wywoływać wątpliwości co do rzeczywistej intencji strony. W piśmie tym skarżąca stwierdziła, że "Jeżeli Wojewódzki Urząd do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie honoruje szpitalnej karty informacyjnej i zwolnienia pooperacyjnego i nie chce tej sprawy sprostować i rozpatrzyć to proszę to moje pismo skierować na drogę postępowania sądowego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, tak jak widnieje to w waszym pouczeniu" (...) "Ja osobiście uważam, że uchybienie terminu odwołania nie nastąpiło z mojej winy. Przyczyną była choroba, której to i Powiatowy i Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania najwyraźniej nie chce uznać, nie dając mi żadnej odpowiedzi". Z takich sformułowań może wynikać, że intencją strony było w pierwszym rzędzie rozpatrzenie przez organ administracji sprawy niezawinionego, zdaniem strony, uchybienia terminu do złożenia odwołania, a dopiero w razie odmowy rozpatrzenia takiej sprawy przez organ, skierowanie pisma do sądu jako skargi. Choć organ II instancji potraktował to pismo jako skargę do WSA w Kielcach i jako skargę je przesłał do sądu (co spowodowało konieczność takiego jej rozpoznania), to jednak obowiązkiem organu wynikającym z art. 64 § 2 kpa, było wezwanie strony do sprecyzowania również i tego pisma w celu wyjaśnienia, czy nie jest ono kolejnym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu I instancji z dnia [...]. Naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, o jakich mowa wyżej, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy powodują konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zmianami),orzekł jak w sentencji. Rozpoznając sprawę ponownie organ wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Organ II instancji przede wszystkim wyjaśni, czy pismo A.P. datowane na dzień 30 września 2009 r. istotnie jest odwołaniem od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] czy też wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia takiego odwołania, czy też może zawiera w sobie obie te czynności. W zależności od sposobu sprecyzowania tego pisma (i ewentualnie kolejnego pisma A.P. datowanego na dzień 9 listopada 2009 r.), organ przeprowadzi stosowne postępowanie i wyda rozstrzygnięcie zależne od wyników przeprowadzonego postępowania. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a.