I SA/Wa 1311/15

SENTENCJA Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie : odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia : I. odmówić M. S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. UZASADNIENIE Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 17 grudnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca oświadczył, że oprócz mieszkania o powierzchni [...] m ² nie posiada innych nieruchomości, domu, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, wierzytelności, czy przedmiotów wartościowych. Oznajmił, że nie osiąga żadnego dochodu, nie przysługuje mu renta ani emerytura. Dodał, że nie posiada żadnych oszczędności ani nie pobiera jakiegokolwiek zasiłku, jest osobą bezrobotną. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie natomiast do treści art. 249 a P.p.s.a. dodanego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Oceniając natomiast, czy w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał co prawda, że jest osobą bezrobotną i ubogą, zaznaczył, że nie pobiera renty, emerytury, ani zasiłku dla bezrobotnych oraz że nie posiada jakichkolwiek oszczędności. Zauważyć jednak należy, że z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że wnioskodawca jest uprawniony do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przy czym renta nie jest przez ubezpieczonego pobierana. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia za okres od [...] października 1998 r. do [...] lipca 2014 r. wynosi [...] zł netto (2 strona decyzji SKO w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr[...]. Z zaskarżonej decyzji wynika, że kwota przysługującego wnioskodawcy świadczenia z tytułu renty wynosi [...] zł netto miesięcznie. Wskazano, że wnioskodawca w dniu [...] czerwca 2012 r. osiągnął wiek emerytalny, jednak pomimo informacji o przysługującym mu prawie do emerytury nie złożył wniosku o przyznanie emerytury. O przysługującym prawie do emerytury wnioskodawca został powiadomiony przez Ośrodek Pomocy Społecznej [...] pismami z dnia [...].08.2012 r., [...].05.2013 r. i [...].06.2013 r. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawcy został przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od [...].07.2014 r. do[...] .12.2014 r. w wysokości [...] złotych miesięcznie. Z informacji udzielonej w piśmie z dnia 13.11.2014 r. przez Spółdzielnię Mieszkaniowo-Budowlaną [...] wynika, że wysokość czynszu za zajmowany przez wnioskodawcę lokal wynosi [...] zł oraz że wnoszone są regularnie wpłaty na poczet czynszu w wysokości [...] zł miesięcznie. Na dzień 28.11.2014 r. powstała nawet nadpłata z tytułu wnoszonych opłat za lokal w wysokości [...] złotych. W świetle powyższego stwierdzono zatem, iż nie można uznać, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy występując na drogę postępowania sądowego powinien natomiast mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinien uprawdopodobnić, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Podkreślić należy, że wnioskodawca z własnej woli nie odbiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługującego mu świadczenia rentowego, jak również nie złożył stosownego wniosku o przyznanie mu emerytury, pomimo kilkukrotnego poinformowania go o osiągnięciu wieku emerytalnego i możliwości złożenia takiego wniosku przez Ośrodek Pomocy Społecznej pismami z dnia [...].08.2012 r., [...].05.2013 r. i [...].06.2013 r. Nie można zatem przyjąć, że skarżący znajduje się w obecnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie należnego mu świadczenia z tytułu renty. Nie istnieją także żadne przeszkody uniemożliwiające wnioskodawcy złożenie stosownego wniosku o przyznanie emerytury, co niewątpliwie wpłynęłoby także korzystnie na poprawę jego sytuacji finansowej. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy nie może mieć zastosowania wobec osób, które – jak wnioskodawca - świadomie i celowo nie przyjmują przysługujących im świadczeń pieniężnych, bądź też nie występują ze stosowymi wnioskami, by polepszyć swoją sytuację finansową. Wskazać należy, że sytuacji skarżącego – uprawnionego do odebrania świadczenia w tak znacznej wysokości - nie można utożsamiać z sytuacją majątkową innych osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. W tej sytuacji stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249 a i 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.