IV SA/Wr 201/10

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłego uszkodzenia torebki stawowej oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz art. 235¹ Kodeksu pracy (Dz.U. nr z 1998 r. nr 98, poz. 94 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), dalej: rozporządzenie, oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...], nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe uszkodzenie torebki stawowej (poz. 19.4 rozporządzenia) u J. K. Uzasadniając swoje stanowisko, na wstępie organ odwoławczy szczegółowo opisał przebieg zatrudnienia J. K. Wnioskujący ur. dnia 9 lutego 1964 r., był zatrudniony: - od 30 maja 1985 r. do 31 grudnia 1986 r. w J. Spółce Węglowej S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego "Z." w J. Z. jako mechanik samochodowy; - od 1 stycznia 1987 r. do 20 sierpnia 1987 r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych z/s w S. (zakład zlikwidowany) jako mechanik samochodowy; - od 21 sierpnia 1987 r. do 5 grudnia 1988 r. w Kopalni Skalnych Surowców Drogowych w W. (następca prawny: Przedsiębiorstwo Górniczo-Produkcyjne "B." S.A. w W.) jako mechanik napraw pojazdów samochodowych i sprzętu ciężkiego; - od 1 czerwca 1989 r. do 4 sierpnia 1994 r. prowadził własną działalność gospodarczą Blacharstwo Samochodowe - Mechanika Pojazdowa w S. K.; - od 2 lutego 1990 r, do 8 marca 1990 r. w Nadleśnictwie Z. jako elektromechanik; - od 12 marca 1990 r. do 15 września 1990 r. w Zakładzie Przetwórstwa Mięsnego Sp. z o.o. w Z. (zakład zlikwidowany) jako konserwator; - od 1 lutego 1991 r. do 4 sierpnia 1994 r. prowadził własną działalność gospodarczą jako handlowiec; - od 28 października 1997 r. do 31 października 2003 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno Usługowo-Handlowym "P. R. Ś." Sp. z o.o. w R. Ś. jako elektromonter samochodowy; - od 22 kwietnia 2004 r. do 3 lutego 2005 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Usługowo-Handlowym "P. R. Ś." Sp. z o.o. w R. Ś. jako konserwator-zaopatrzeniowiec; - od 24 listopada 2005 r. do 27 kwietnia 2007 r. w DSE Draexlmaier Systemy Elektryczne Sp. z o.o. w J. G. jako monter podzespołów elektrycznych w narażeniu na ruchy monotypowe z obciążeniem kończyn górnych (od 27 lipca 2006 r. na zwolnieniu lekarskim); - od 2007 r. na rencie. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej J. K. był badany w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział w L., który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe uszkodzenie torebki stawowej (poz. 19.4 wg wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 r.) u odwołującego. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdzono, że: "(...) wywiadzie chorobowym pan J. K. podaje dolegliwości bólowe, obrzęki palców obu rąk, które występują od 2006 r. Powyższym objawom towarzyszy sztywność poranna. Zgłasza także bóle palców stopy lewej i lewego stawu skokowego oraz bóle stopy prawej. Z tego powodu leczony jest od 2006 r. ambulatoryjnie, co potwierdza dokumentacja medyczna, a także hospitalizowany w Oddziale Reumatologicznym w grudniu 2006 r. z rozpoznaniami reumatoidalnego zapalenia stawów w okresie II, fazie 2, dyskopatią szyjną z przewlekłym zespołem bólowym kręgosłupa. W 2007 r. przebył rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS z rozpoznaniami jak powyżej. Dla rozpoznania choroby zawodowej wymagane jest wykazanie badaniami specjalistycznymi obecności schorzenia wykazanego w obowiązującym wykazie chorób zawodowych i potwierdzenie związku rozpoznanego schorzenia z warunkami pracy. U pana J. K. nigdy nie postawiono rozpoznania przewlekłego uszkodzenia torebki stawowej, co potwierdza dokumentacja lekarska i wykonane badania specjalistyczne. Zgłaszane przez pacjenta patologiczne objawy wiążą się z rozpoznanym reumatoidalnym zapaleniem stawów. Mając powyższe na uwadze nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych." W trybie odwoławczym J. K. był badany w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej — przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe uszkodzenie torebki stawowej (poz. 19.4 wg wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 r.) u zainteresowanego. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdzono, że: "(...) W trakcie hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. przeprowadzone konsultacje neurologiczna i ortopedyczna potwierdzają, iż zgłaszane przez pacjenta dolegliwości wynikają z rozpoznanego reumatoidalnego zapalenia stawów i nie mają związku z warunkami pracy. Ponadto u pana J. K. nigdy nie rozpoznawano przewlekłego uszkodzenia torebki stawowej. Podsumowując, analiza dokumentacji lekarskiej, przeprowadzone konsultacje specjalistyczne nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego -szkodzenia torebki stawowej." W oparciu o powyższe orzeczenia lekarskie oraz przeprowadzoną ocenę narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. w dniu [...] wydał decyzje nr [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe uszkodzenie torebki stawowej (poz. 19.4 wg wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 r.) u J. K. Od powyższej decyzji zainteresowany wniósł odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie znajdując podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji organu I instancji utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w art. 2351 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. W przypadku J. K. zarówno Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w L. jak i Instytut Medycyny Pracy w Ł. wykluczyły możliwość rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe uszkodzenie torebki stawowej (poz. 19.4 wg wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 r.) u odwołującego a zgłaszane dolegliwości wiążą z rozpoznanym reumatoidalnym zapaleniem stawów. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dokonał oceny orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie i stwierdził, że opinie te są zgodne, uzasadnione i wyjaśniają swoje stanowisko w sposób przekonujący i dostępny dla stron oraz organu prowadzącego postępowanie. Ocena narażenia zawodowego potwierdziła narażenie na ruchy obciążające kończyny górne jodynie w ostatnim zakładzie pracy DSE Draexlmaier Systemy Elektryczne Sp. z o.o. przez okres 8 miesięcy. Ponadto sam fakt narażenia zawodowego na czynniki szkodliwe jest niewystarczający do stwierdzenia choroby zawodowej jeśli choroby takiej nie rozpoznały upoważnione do tego placówki diagnostyczno-orzecznicze. J. K. nie zgodził się z decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że choruje na reumatoidalne zapalenie stawów - chorobę powstałą na skutek wykonywanej pracy. Twierdzi, że przewlekłe uszkodzenie torebki stawowej, jest podstawowym składnikiem reumatoidalnego zapalenia stawów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Zdaniem organu, załączone przez skarżącego dokumenty w postaci wyników badań diagnostycznych, MR i EMG a także wykaz wykonywanych czynności na stanowisku pracy były konsultowane z placówkami diagnostyczno-orzeczniczymi, które po zapoznaniu się z całym materiałem dowodowym nie znalazły podstaw do zmiany orzeczeń lekarskich. Do wyników badań diagnostycznych z Euro Medic z dnia 10 lipca 2009 r. wraz z załącznikami (zdjęcia rentgenowskie) ustosunkował się Instytut Medycyny Pracy w Ł. w swojej opinii z dnia 10 lipca 2009 r. Wyniki badań MR z dnia 22 stycznia 2010 r. z Centrum Diagnostyki Obrazowej świadczą o zmianach zwyrodnieniowych typowych dla pozazawodowego reumatoidalnego zapalenia stawów. Wyniki badań EMG z Gabinetu Badań EMG przy ul. [...] we W. z dnia 18 czerwca 2009 r. świadczą o demielinizacji, nie mają cech świadczących o chorobie zawodowej i były znane placówkom orzeczniczym przy rozpatrywaniu wszystkich zgłoszonych przez zainteresowanego jednostek chorobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka w przedmiocie przyznania stronom uprawnień. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji. Kodeks pracy w art. 235¹ - stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Uregulowania tego aktu prawnego obowiązywały już w chwili wydania decyzji organu odwoławczego i według tych przepisów należy oceniać postępowanie organu. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i zakończonych przez dniem 3 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Zgonie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W związku z tym skarżący został poddany badaniu w dwóch jednostkach medycznych, to jest Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Oddział w L. i Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Obydwa Ośrodki nie znalazły podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe uszkodzenie torebki stawowej (poz. 19.4 rozporządzenia). W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników nadań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo). Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk. Nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn.. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), należało uznać, że organ, opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.