I ACz 2206/13

<p>Sygn. akt I ACz 2206/13</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 31 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="255"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący Sędzia SA:</p> </td> <td> <p>Jan Gibiec</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędzia SA:</p> <p>Sędzia SA:</p> </td> <td> <p>Adam Jewgraf (spr.)</p> <p>Sławomir Jurkowicz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym we Wrocławiu</p> <p>sprawy z powództwa: <strong> <!-- -->Skarbu Państwa Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w <span class="anon-block">O.</span> </strong> </p> <p>przeciwko: <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. K.</span> </strong> </p> <p>o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną</p> <p>na skutek zażaleń obu stron</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu</p> <p>z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt I C 1052/13</p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a: </strong> </p> <p>1.  <strong> <!-- -->zmienić zaskarżone postanowienie w pkt II w ten sposób, że nakazać ujawnienie w <span class="anon-block">księdze wieczystej (...)</span> prowadzonej przez Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">O.</span> ostrzeżenia o ustanowionym zakazie zbywania i obciążania przez <span class="anon-block">A. K.</span> prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wskazaną księgą;</strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->oddalić zażalenie pozwanej. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy we Wrocławiu, uwzględniając <br/>w części wniosek strony powodowej, udzielił zabezpieczenia jej roszczenia pauliańskiego poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania przez pozwaną prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span> składającej się z <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span> o pow. 1,4700 ha, położonej w <span class="anon-block">G.</span>, która była przedmiotem czynności prawnej, której uznania za bezskuteczną domaga się powód dla umożliwienia zaspokojenia jego wierzytelności z tytułu zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług przysługujących mu od zbywcy prawa, tj. <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, <br/> <span class="anon-block"> (...) spółki jawnej</span>. Jak Sąd wskazał, strona powodowa wykazując za pomocą dokumentów (tytułów wykonawczych) istnienie po stronie zbywcy zaległości podatkowych, nieskuteczność prowadzonej przeciwko dłużnikowi egzekucji <br/>(brak posiadania innego majątku), uprawdopodobniła istnienie przesłanek roszczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1;art. 527 § 2)">art. 527 § 1 i 2 kc</a> oraz świadomość istnienia pokrzywdzenia wierzyciela po stronie pozwanej (przy zastosowaniu domniemania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 kc</a>). Powód wykazał też istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730(1);art. 730(1) § 1;art. 730(1) § 2)">art. 730^{<!-- -->1} § 1 i 2 kpc</a>).</p> <p>W ocenie Sądu równoczesne ustanowienie zakazu zbywania i obciążania prawa użytkowania wieczystego (pkt I postanowienia) jest na obecnym etapie wystarczające dla zabezpieczenia przysługującemu powodowi roszczenia. Dlatego Sąd nie uwzględnił dalej idącego wniosku o nakazanie wpisania w księdze wieczystej nieruchomości ostrzeżenia o ustanowionym zakazie i w tym zakresie wniosek oddalił (pkt II postanowienia) stwierdzając, że czynności tej może dokonać wierzyciel dysponując postanowieniem.</p> <p>Powyższe postanowienie zaskarżyły zażaleniami obie strony.</p> <p>Pozwana zaskarżyła postanowienie w części uwzględniającej wniosek <br/>o udzieleniu zabezpieczenia. Zarzucając naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730(1))">art. 730^{<!-- -->1} kpc</a> poprzez przyjęcie, iż w sprawie zaistniały przesłanki do udzielenia zabezpieczenia (pkt I postanowienia), wnosiła o uchylenie orzeczenia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.</p> <p>Strona powodowa zaskarżyła postanowienie w części, w jakiej Sąd Okręgowy oddalił wniosek o udzielenie zabezpieczenia przez nakazanie ujawnienia w księdze wieczystej nieruchomości ostrzeżenia o ustanowionym zakazie zbywania <br/>i obciążania przez pozwaną prawa użytkowania wieczystego (pkt II postanowienia).</p> <p>Zarzucając naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 755;art. 755 § 1;art. 755 § 1 pkt. 5)">art. 755 § 1 pkt 5 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730;art. 730 § 1;art. 730 § 2)">art. 730 § 1 i 2 kpc</a> wnosiła o zmianę orzeczenia przez uwzględnienie wniosku o udzielenie zabezpieczenia także w tej części.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Zażalenie pozwanej jest niezasadne, odmiennie od zażalenia strony powodowej, które podlegało uwzględnieniu.</p> <p>Co do zażalenia pozwanej.</p> <p>Wbrew zapatrywaniu skarżącej, powołującej się na uiszczenie na rzecz dłużnika sumy nabycia prawa użytkowania wieczystego (dołączone do zażalenia wyciągi bankowe) nie zawsze w przypadku odpłatnego charakteru czynności dłużnika brak jest podstaw do zaistnienia przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 kc.</a> Przyczyną niewypłacalności dłużnika mogą być bowiem różne zdarzenia, lecz wśród nich musi być zawarcie krzywdzącej wierzyciela czynności prawnej, nawet gdyby ona dopiero razem z innymi zdarzeniami spowodowała niewypłacalność, z tym, że w tym przypadku musi być ona koniecznym składnikiem tych przyczyn i bez niej one same niewypłacalności nie byłby spowodowały. W realiach rozpatrywanej sprawy poza sporem pozostaje, że dłużnik otrzymanych sum nie świadczył dobrowolnie na rzecz wierzyciela – powoda, otrzymane pieniądze zniknęły z majątku (konta) dłużnika <br/>i należność wierzyciela nie może zostać wyegzekwowana od niewypłacalnego, <br/>nie posiadającego innego majątku dłużnika. Na tym etapie postępowania przyjąć zatem można, iż wedle reguł z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 243)">art. 243 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730;art. 730(1);art. 730(1) § 1;art. 730(1) § 2)">art. 730 i 730^{<!-- -->1} § 1 i 2 kpc</a> strona powodowa w sposób dostateczny uprawdopodobniła istnienie związku między zaskarżoną czynnością prawną dłużnika a pokrzywdzeniem wierzyciela – powoda.</p> <p>Nieprzekonywujące są również wywody zażalenia co do braku świadomości pozwanej o zamiarze pokrzywdzenia wierzyciela. W tej kwestii zauważyć należy, <br/>że strona powodowa nie wykazała stosunku bliskości pomiędzy pozwaną <br/>a wspólnikiem spółki jawnej (pozwana pozostaje w związku małżeńskim <br/>z <span class="anon-block">M. K.</span>), co w rezultacie prowadzi do zastosowania domniemania <br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 kc</a>, że „osoba ta wiedziała, iż dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli”. W złożonym zażaleniu pozwana w sposób skuteczny owego domniemania nie wzruszyła nie oferując dowodu przeciwnego, że nawet <br/>przy dołożeniu należytej staranności, nie mogła posiąść wymaganej wiedzy. <br/>Dodać trzeba, iż w świetle unormowania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 kc</a> z faktu, iż osoba trzecia <br/>nie wiedziała, w żadnym razie nie wynika jeszcze jej zwolnienie z odpowiedzialności. Trudno bowiem rozdzielić istnienie świadomości od zawinionego jej braku.</p> <p>Wykazany został także interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Przywoływany przez żalącą w tym zakresie jej dobry stan majątkowy pozostaje bez znaczenia w świetle celu skargi pauliańskiej, jakim jest możliwość zaspokojenia się <br/>z przedmiotu, który wyszedł z majątku dłużnika (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 532)">art. 532 kc</a>), a nie z majątku osoby trzeciej. Decydującym o braku chęci wyzbycia się nieruchomości przez pozwaną <br/>nie może być też zawarcie przez nią umowy dzierżawy nieruchomości na czas nieoznaczony, skoro w § 8 umowy z 09.01.2013 r. zawarto zapis zgodnie z którym każdej ze stron przysługuje prawo jej rozwiązania w przypadku zamiaru sprzedaży nieruchomości, z zachowaniem jednomiesięcznego terminu wypowiedzenia.</p> <p>Reasumując stwierdzić należy, że wbrew odmiennemu zapatrywaniu pozwanej strona powodowa uprawdopodobniła zarówno istnienie roszczenia jak <br/>i interes w udzieleniu zabezpieczenia wedle reguł z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 730(1);art. 730(1) § 1;art. 730(1) § 2)">art. 730^{<!-- -->1} § 1 i 2 kpc</a>, <br/>co skutkować musiało oddaleniem zażalenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 kpc</a> <br/>i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a>).</p> <p>Co do zażalenia strony powodowej.</p> <p>Rację ma skarżący wskazując, iż w przypadku nieruchomości, które mają urządzoną księgę wieczystą, ustanowienie zakazu rozporządzania nieruchomością może i winno być połączone z wpisem odpowiedniego ostrzeżenia, co przewidział przy tym ustawodawca w znowelizowanej treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 755;art. 755 § 1;art. 755 § 1 pkt. 5)">art. 755 § 1 pkt 5 kpc</a>. Owa forma zabezpieczenia spełniła istotną funkcję informując potencjalnych nabywców <br/>o zastosowanym w trybie orzeczenia sądu zakazie rozporządzania nieruchomością, w ślad za czym następuje wykluczenie, ze wszelkimi skutkami, rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (rozporządzenie w takiej sytuacji oznacza dokonanie czynności niezgodnej ze stanem prawnym i wyłącza ochronę kolejnego nabywcy).</p> <p>Dla uzyskania zatem pełnego zabezpieczenia wraz z wnioskiem <br/>o ustanowienie zakazu rozporządzania nieruchomością strona winna wnosić także <br/>o ujawnienie tego zakazu w księdze wieczystej, co w rozpatrywanym przypadku strona powodowa uczyniła. Rzeczą zaś Sądu I instancji, rozpatrującego tak sformułowany wniosek o udzielenie zabezpieczenia było – obok sformułowania zakazu rozporządzania nieruchomością – nakazać również sądowi wieczystoksięgowemu wpisania do księgi wieczystej ostrzeżenia o ustanowionym zakazie. Podstawy bowiem wpisu do księgi wieczystej nie może stanowić orzeczenie <br/>Sądu I instancji zawierające wyłącznie ustanowienie zakazu rozporządzania nieruchomością. Występuje bowiem tutaj przypadek ujawnienia „prawa osobistego” w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 16;art. 16 ust. 1)">art. 16 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>, a ściślej ujawnienia skutecznego wobec osoby wierzyciela ograniczenia w rozporządzaniu nieruchomością. Według zaś tego przepisu „prawa osobiste i roszczenia” podlegają ujawnieniu w księdze wieczystej wyłącznie w przypadkach wskazanych w przepisach ustawowych, do których należy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 755;art. 755 § 1;art. 755 § 1 pkt. 5)">art. 755 § 1 pkt 5 kpc</a>.</p> <p>W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, iż oddalenie w tej części wniosku przez Sąd Okręgowy nie było trafne i ograniczało skuteczność udzielonego stronie powodowej zabezpieczenia roszczenia pauliańskiego.</p> <p>Dlatego Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a> w zw. <br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 kpc</a> zmienił zaskarżone postanowienie w pkt II uwzględniając w tym zakresie wniosek strony powodowej.</p> <p>MR-K</p> </div>