I SA/Op 131/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Opolu z dnia 2 czerwca 2021 r., nr 8-400/14/D-ZDP/2021 w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu postanawia 1) odrzucić skargę, 2) odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, 3) umorzyć postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.; powoływanej dalej w skrócie, jako: "p.p.s.a.") skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie. Jedynie, jak stanowi art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję lub postanowienie, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję lub to postanowienie bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję lub postanowienie, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję lub postanowienie, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 i 1794) albo konsul. Z treści cytowanych przepisów wynika, że w sprawach, w których obowiązuje postępowanie dwuinstancyjne, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie akt (decyzja, postanowienie) wydany przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji, a więc orzekający na skutek wniesienia odwołania bądź zażalenia. Przepisy art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. Tym samym, dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt lub czynność do sądu administracyjnego, jako przedwczesne jest niedopuszczalne. Dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej (por.. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 947/08). W rozpoznawanej sprawie warunek wyczerpania środków zaskarżenia w ramach administracyjnego toku instancji nie został spełniony. Skarżący wniósł skargę na decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Opolu z dnia 2 czerwca 2021 r., nr 8-400/14/D-ZDP/2021 w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, od której przysługiwało mu, w dacie wydania decyzji, odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, o czym został pouczony w decyzji. Zgodnie z art. 321 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r., poz. 1079, z późn. zm.), organem wyższego stopnia, w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w stosunku do komendanta placówki Straży Granicznej w sprawach o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu był w dacie wydania decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, obecnie jest nim Komendant Główny Straży Granicznej (ust. 1) (zmiana od 7 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023, poz. 547). Odwołanie od decyzji w sprawach o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu obecnie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji, w dacie wydania decyzji skarżący mógł wnieść o odwołanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu decyzji. Z akt postępowania nie wynika, iż skarżący wniósł odwołanie od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Opolu do Komendanta Głównego Straży Granicznej, a w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania z dnia 2 czerwca 2026 r. Zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji organu I instancji z dniem doręczenia organowi oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna, nie przysługuje wówczas odwołanie ani skarga do sądu. Zrzeczenie się odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przewiduje przepis art. 127a ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), zwanej dalej k.p.a., zgodnie z tym przepisem przed upływem terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję (§ 1), z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna (§ 2). Konsekwencją wprowadzenia art. 127a K.p.a., z dniem 1 czerwca 2017 r., jest zamknięcie stronie drogi do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, albowiem zgodnie z art. 16 § 3 k.p.a. decyzja prawomocna jest decyzją ostateczną, której nie można zaskarżyć do sądu administracyjnego. (por. Tomasz Góra, "Ostateczność decyzji i modyfikacja instytucji zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania po nowelizacji k.p.a.", opublikowano Lex/el.2023. W sytuacji, gdy strona nie wyczerpie trybu zaskarżenia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi z innych przyczyn jest niedopuszczalne (por. postanowienie NSA z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt II GSK 136/07). Wobec tego, że na decyzję organu I instancji nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od takiej decyzji należy uznać za niedopuszczalny. Wniosek taki stosownie do art. 88 p.p.s.a. podlega odrzuceniu, o czym Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, to wobec wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, w pkt 3 sentencji postanowienia Sąd stwierdził, że rozpoznanie i rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, stało się bezprzedmiotowe. Skuteczność procesowa wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest bowiem warunkowana skutecznością samej skargi i skutecznym wszczęciem samego postępowania sądowego. W związku z tym postępowanie incydentalne wszczęte na skutek wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2533/20, dostępne w CBOiS). Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę jako niedopuszczalną, o czym orzekł jak w punkcie 1 w sentencji postanowienia.