III SA/Wa 1284/07

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi I. B.V. z siedzibą w E. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz I. B.V. z siedzibą w E. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2007 r. odmawiające Skarżącej – I. B.V. z siedzibą w H. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2004 r. Wskazał, iż wnioskiem z dnia 14 grudnia 2006 r. Skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot VAT za okres od stycznia do grudnia 2004 r. w związku z wezwaniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2005 r. Wezwanie dotyczyło uzupełnienia wniosku o tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia wskazującego, że podmiot uprawniony do zwrotu VAT jest podatnikiem podatku od towarów i usług lub podatku o podobnym charakterze w kraju siedziby lub miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności. W uzasadnieniu wniosku strona stwierdziła, że uchybienie terminu do przedłożenia tłumaczenia przysięgłego nastąpiło bez jej winy, spowodowane było bowiem brakiem zrozumienia tekstu wezwania (przedstawiciele Spółki nie posługują się językiem polskim). W celu dochowania należytej staranności w tym zakresie Spółka wyznaczyła polskiego pełnomocnika, któremu w dnu 12 grudnia 2006 r. został udostępniony tekst wezwania. W opinii strony momentem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu był więc właśnie dzień, w którym pełnomocnik zapoznał się z treścią wezwania – zachowano więc 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Jednocześnie z wnioskiem strona złożyła tłumaczenie przysięgłe odpowiedniego zaświadczenia oraz przeliczenie kwot wskazanych w poz. 6 wniosku o zwrot VAT, którego również dotyczyło wezwanie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2004 r. Stwierdził, iż do wniosku o zwrot VAT strona dołączyła zaświadczenie o statusie podatnika podatku od towarów i usług lub podatku o podobnym charakterze, które nie było sporządzone w języku polskim. Organ nie miał więc możliwości weryfikacji jego treści. W związku z powyższym wezwał stronę do uzupełnienia powyższego braku informując o skutkach niezastosowania się do wezwania. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 162 w zw. z art. 163 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.), art. 144 w zw. z art. 147 § 1 O.p., art. 17 Konwencji o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych sporządzonej w Strasburgu 25 stycznia 1998 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 913, dalej: Konwencja) oraz naruszenie art. 125 § 1 O.p. w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. Nr 89, poz. 851, dalej: rozporządzenie). Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu przedstawiła stan faktyczny sprawy oraz wskazała, że w jej opinii wezwanie do uzupełnienia braków formalnych nie zostało jej skutecznie doręczone. Z uwagi bowiem na fakt, iż ma ona siedzibę za granicą, Naczelnik Urzędu Skarbowego nie powinien doręczać pism na zagraniczny adres, lecz poinformować o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń. Słuszność takiego stanowiska wywiodła z przepisów Konwencji oraz z tez wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2824/06. W konsekwencji uznając, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych nie zostało skutecznie doręczone, organ pierwszej instancji nie powinien wszczynać postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia tychże braków. Spółka stwierdziła także, iż gdyby organ odwoławczy uznał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot VAT zostało skutecznie doręczone Spółce, to skierowanie do strony wezwania sporządzonego w języku dla niej niezrozumiałym narusza art. 17 ust. 5 Konwencji. Z uwagi na fakt, iż przedstawiciele spółki nie posługują się językiem polskim, pisma kierowane bezpośrednio na zagraniczny adres strony powinny być przetłumaczone na język dla niej zrozumiały, bądź przynajmniej zawierać informację sporządzoną w takim języku. Co prawda przepisy O.p. nie regulują bezpośrednio kwestii języka, w jakim powinny być sporządzane pisma kierowane do podmiotów mających siedzibę poza granicami Polski, jednakże materia ta jest przedmiotem regulacji art. 17 ust. 5 ratyfikowanej przez Polskę Konwencji. Zastosowanie powyższego przepisu w sprawie oznacza, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego powinien zwrócić się do odpowiednich władz holenderskich o dostarczenie Spółce wezwania przetłumaczonego na język dla niej zrozumiały. Tylko takie postępowanie byłoby zgodne z preambułą Konwencji. Prawidłowość tego stanowiska została również potwierdzona w powołanym już wyroku WSA w Warszawie w sprawie III SA/Wa 2824/06. Utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał przesłanki konieczne do przywrócenia uchybionego terminu procesowego. Stwierdził, że zgodnie z art. 144 O.p. pisma doręcza się w postępowaniu podatkowym za pokwitowaniem przez pocztę (tak jak w niniejszej sprawie), pracowników organów podatkowych lub przez upoważnione osoby. Na ocenę skuteczności doręczenia wezwania bez wpływu pozostaje podnoszony przez stronę zarzut naruszenia art. 147 O.p., tj. braku wezwania do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń. Przepis ten bowiem ma zastosowanie wyłącznie do osób fizycznych, a nie tak jak w przypadku spółki do osób prawnych. W konsekwencji doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot VAT zostało dokonane prawidłowo i nie można uznać, aby postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania tej czynności było bezprzedmiotowe. Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił również stanowiska strony, iż prawie roczna zwłoka pomiędzy otrzymaniem wezwania o złożeniem wniosku o przywrócenie terminu wynikała z niezrozumienia treści wezwania z uwagi na jego sporządzenie w języku polskim. W opinii organu otrzymując wezwanie Skarżąca powinna być świadoma, że dotyczy ono złożonego przez nią wniosku i winna dołożyć należytej staranności w celu uzupełnienia braków formalnych poprzez przetłumaczenie właściwego zaświadczenia, czego jednak nie uczyniła. Ustanowiła przy tym w dniu 23 czerwca 2006 r. pełnomocników do podejmowania wszystkich czynności związanych z odzyskaniem VAT w Polsce. Organ odwoławczy stwierdził też, iż w sprawie nie miały zastosowania powoływane przez stronę przepisy Konwencji. Akt ten został bowiem przygotowany w celu zwalczania ściśle określonych zjawisk polegających na unikaniu i uchylaniu się od opodatkowania w skali międzynarodowej. W tym też świetle należy oceniać całość regulacji objętej Konwencją, w szczególności sposób rozumienia "pomocy administracyjnej" określonej tym aktem prawnym. Konwencja reguluje procedury postępowania na szczeblu międzynarodowym w zakresie działań podejmowanych w celu wykrywania i zwalczania przypadków unikania lub uchylania się od opodatkowania. Również ustalenia dotyczące dostarczania dokumentów mogą mieć zastosowania tylko w takich sytuacjach. Toczące się w sprawie postępowanie nie jest natomiast związane z przypadkami unikania lub uchylania się od opodatkowania, nie było zatem wymogu ani potrzeby stosowania procedur określonych w Konwencji. Uregulowania zawarte w przepisach O.p. dotyczące doręczania pism są w rozpoznawanej sprawie wystarczające i nie upoważniają do choćby odpowiedniego stosowania trybów doręczeń opisanych w przepisach Konwencji. Na powyższe postanowienie Skarżąca, działając przez pełnomocnika, złożyła skargę zarzucając naruszenie art. 162 § 1 O.p., art. 17 Konwencji, art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 1798/2003 z dnia 7 października 2003 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 218/92 (dalej: rozporządzenie Rady) oraz art. 120 O.p. w zw. z § 6 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Wskazała, że w sprawie zachodzą wszystkie przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. W szczególności spełniona została przesłanka braku winy podatnika w uchybieniu terminu, wynikająca z niezastosowania przez organ podatkowy procedury doręczania korespondencji określonej w przepisach Konwencji oraz z nie zapewnienia stronie gwarancji procesowych wynikających z rozporządzenia Rady. Skarżąca powtórzyła prezentowane w zażaleniu argumenty dotyczące wadliwości działania organu polegającej na niezastosowaniu przepisów Konwencji. Odnosząc się do stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, iż akt ten nie ma zastosowania w sprawie stwierdziła, że jednym z podstawowych celów Konwencji jest zapewnienie podatnikom odpowiednich gwarancji procesowych. Wyraźnie wynika to z preambuły do Konwencji oraz z jej art. 1 ust. 1, gdzie umawiające się Państwa wyraźnie wskazały przesłanki jej przyjęcia oraz cele, jakie ma realizować. Również w art. 2 ust. 1 lit. b) pkt iii) lit. C) Konwencji wymienia się podatki powszechne od konsumpcji jako objęte zakresie przedmiotowym. W opinii Skarżącej Konwencja powinna być zatem stosowana we wszelkich sprawach podatkowych. W tym zakresie powołała się też na wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2824/06. Strona zauważyła także, że okoliczność przesłania wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot VAT na holenderski adres spółki narusza procedurę przewidzianą w przepisach rozporządzenia Rady. W art. 14 tego aktu prawa wspólnotowego ustanowiono procedurę zawiadamiania podatników posiadających siedzibę w innym Państwie Członkowskim o "wszelkich instrumentach i decyzjach pochodzących od organów administracyjnych, a dotyczących stosowania ustawodawstwa w zakresie podatku VAT". W myśl tej regulacji zawiadomienie podatnika powinno być dokonane przez organ współpracujący zgodnie z zasadami dotyczącymi zawiadamiania o podobnym instrumentach w Państwie Członkowskim, w którym organ ten ma siedzibę. W przypadku więc gdy polski organ chce doręczyć podatnikowi z innego Państwa Członkowskiego wezwanie dotyczące podatku od towarów i usług, powinien to zrobić za pośrednictwem właściwego organu państwa siedziby podatnika. W niniejszej sprawie tak jednak nie uczyniono, naruszono tym samym ww. przepis rozporządzenia Rady. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono również naruszenie zasady praworządności wynikającej z art. 120 O.p. W tym zakresie wskazano, iż zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia maksymalny termin jaki organy podatkowe mają na rozpatrzenie wniosku o zwrot VAT wynosi 6 miesięcy i tylko w wyjątkowych przypadkach może być przedłużony, co wymaga jednak wydania stosowanego postanowienia. W niniejszej sprawie termin ten minął w dniu 22 grudnia 2005 r. Tymczasem wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wysłano do strony dopiero 23 grudnia 2005 r. i doręczono 28 grudnia 2005 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznanej sprawie Sąd ocenił zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin – art. 162 §.2 O.p. W ocenie Sądu przewidziany w powołanym wyżej artykule warunek braku zawinienia w uchybieniu terminu, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu należy oceniać każdorazowo z uwzględnieniem okoliczności i specyfiki konkretnej sprawy. Przykładanie jednakowych standardów "winy" podatnika polskiego oraz podatnika mającego siedzibę w innym Państwie Członkowskim, przy ocenie uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku VAT, może mieć w określonych wypadkach w stosunku do tego drugiego charakter dyskryminacyjny i naruszać jego prawa procesowe. Zdaniem Sądu podnoszone przez Stronę argumenty, iż natychmiastową reakcję na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku uniemożliwił Spółce - podmiotowi z siedzibą w H., brak znajomości języka polskiego, a w sprawie nie zastosowano specjalnych trybów doręczania pism do podatników zagranicznych z siedzibą w Unii Europejskiej, które mają gwarantować właściwe zrozumienie pism przez podatników oraz chronią ich przed dyskryminacją wynikającą z różnic w systemach prawnych, uzasadniły przyjęcie, iż spełniona została przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 ratyfikowanej przez Polskę Konwencji o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych sporządzonej w Strasburgu dnia 25 stycznia 1998r. , dokumenty dotyczące postępowań podatkowych wywodzące się z państwa wnioskującego, będąc dostarczane adresatowi za pośrednictwem państwa proszonego. Państwo proszone dostarczy dokumenty w sposób określony przez jego prawo wewnętrzne w zakresie dostarczania dokumentów o zasadniczo podobnym charakterze; w możliwie dopuszczalnym zakresie , w sposób żądany przez Państwo wnioskujące lub w sposób możliwie zbliżony do dopuszczalnego przez jego własne prawo. Na marginesie wskazać należy, iż powyższa zasada wynika także z art. 14 Rozporządzenia Rady ( WE) nr 1798/2003 z dnia 7 października 2003r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej. Art. 17 ust. 3 Konwencji dopuszcza wprawdzie dostarczanie dokumentów w drodze bezpośredniej przesyłki pocztowej pod adresem osoby na terytorium drugiej Strony, jednak nie wyłącza obowiązku dostarczania dokumentów w zrozumiałym dla podatnika języku. W myśl bowiem postanowień art. 17 ust. 5 Konwencji, jeżeli jakiś dokument dostarczony jest zgodnie z tym artykułem, to nie wymaga się dołączenia tłumaczenia. Jeżeli jednak stwierdzi się, iż adresat nie jest w stanie zrozumieć języka, w którym dokument został sporządzony, Państwo proszone zadba o jego przetłumaczenie lub sporządzenie streszczenia w jego języku lub w jednym z jego oficjalnych języków. Z drugiej strony Państwo może poprosić Państwo wnioskujące, aby dokument był przetłumaczony lub, aby było dołączone do niego streszczenie w jednym z oficjalnych języków Państwa proszonego będącego członkiem Rady Europy lub OECD. Przedmiotowy zakres stosowania rzeczonej Konwencji wynikał przede wszystkim z jej art.1 ust. 1, zgodnie z którym Strony zapewnią sobie wzajemną pomoc administracyjną w sprawach podatkowych. W myśl art. 2 pkt c Konwencji jej zakres przedmiotowy obejmuje także dostarczanie dokumentów, wzajemną pomoc administracyjną w sprawach podatkowych, w tym w zakresie dostarczania dokumentów. Wskazać także należy, iż zgodnie z postanowieniami Preambuły międzynarodowa współpraca ma odegrać ważną rolę w ułatwianiu właściwego ustalenia zobowiązań podatkowych, przy jednoczesnym zapewnieniu pomocy podatnikowi w zabezpieczeniu jego praw. Państwa powinny troszczyć się o słuszne interesy podatników, w tym o właściwą ochronę przed dyskryminacją. Tak więc organy podatkowe winny zwrócić się do odpowiednich władz holenderskich o dostarczenie Skarżącej wezwania przetłumaczonego na język holenderski. W ocenie Sądu tylko takie postępowanie będzie zgodne z Preambułą do Konwencji o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych( por. wyrok WSA z dnia 2 listopada 2006r. sygn. III SA/Wa 2824/06). Skoro tego nie uczyniły, a Podatnik w postępowaniu o przywrócenie terminu jako przyczynę uchybienia termonowi wskazywał okoliczność braku znajomości języka polskiego, w którym wystosowane było wezwanie o uzupełnienie braków formalnych doręczone bezpośrednio Podatnikowi do miejsca jego siedziby w H., w ocenie Sądu uzasadniało to przyjęcie przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut doręczenia Spółce wezwania po upływie 6 miesięcznego terminu wynikającego z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom z dnia 23 kwietnia 2004r. Ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru wynika bowiem, iż wezwanie zostało doręczone Stronie 20 grudnia 2005r., natomiast wniosek o zwrot podatku VAT wpłynął do organ podatkowego w dniu 22 czerwca 2005r. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 135, art. 152 oraz art. 200 tej ustawy orzekł jak w sentencji. .