II SA/Rz 276/13

SENTENCJA Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 15 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę H. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ustawowym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej H. Z. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Z wniosku tego, jak też z przekazanych na wezwanie dodatkowych informacji wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z synem K. Z. – uczniem szkoły średniej. Rodzina mieszka w domu o powierzchni 140 m. kw. Na jej majątek składa się gospodarstwo rolne o powierzchni 2,14 ha, uprawiane na własne potrzeby. Jedyny dochód wnioskodawczyni to kwota 2 000 zł rocznie otrzymywana tytułem dopłat ze środków Unii Europejskiej. Do comiesięcznych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła następujące kwoty: 125 zł (składka z tytułu ubezpieczenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego), 30,25 zł (podatek rolny i leśny), 200 zł (lekarstwa), 25 zł (telefon), 30 zł (Internet), 60 zł (gaz), 95 zł (prąd), 200 zł (dojazdy syna do szkoły), 200 zł (internat i wyżywienie syna) 200 zł (korepetycje dla syna), 100 zł (odzież i środki czystości). Artykuły żywnościowe wnioskodawczyni uzyskuje z własnego gospodarstwa. Mąż skarżącej – Z. Z. mieszka w innym miejscu, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe i przekazując na syna miesięcznie kwotę 200 zł na opłacenie internatu i wyżywienia. Obecnie jednak wyżej wymieniony znajduje się w trudnej sytuacji – jest chory i w związku z tym zaprzestał przekazywania powyższych środków. Wnioskodawczyni nie posiada żadnego pojazdu mechanicznego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: H. Z. w niniejszej sprawie jest ustawowo zwolniona od kosztów sądowych, na co wskazuje brzmienie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jej wniosek o ustanowienia adwokata należy zatem rozpatrywać w kontekście przesłanki przyznania tzw. częściowego prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jest nią niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przepis ten jednoznacznie wskazuje, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskującym o przedmiotową pomoc, który zobligowany jest do wyczerpującego przedstawienia swojej sytuacji rodzinnej i bytowo-materialnej tak, by możliwa była ocena zasadności złożonego wniosku. Związane to jest z obowiązującą na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego zasadą ponoszenia przez jego strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Wyłomem od niej jest właśnie instytucja prawa pomocy finansowana ze środków publicznych, co powoduje, że przy rozstrzyganiu w jej przedmiocie nie może być miejsca na jakiekolwiek wątpliwości. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że sytuacja H. Z. nie kwalifikuje jej do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zgodnie z twierdzeniami strony, jedynym obecnie jej dochodem jest kwota 2 000 zł rocznie (ok. 166 zł miesięcznie) uzyskiwana jako tzw. dopłaty unijne. Podane natomiast przez wyżej wymienioną comiesięczne wydatki to kwota ok. 1165 zł. Przy czym do niedawna wnioskodawczyni uzyskiwała od męża kwotę 200 zł na opłacenie internatu i wyżywienia dla syna; aktualnie zaś środków tych już nie otrzymuje. Istniejącą różnicę pomiędzy dochodami a wydatkami skarżąca uzasadniła faktem zaciągania pożyczek u rodziny. Należy zatem podnieść, że skoro rodzina wspomaga ją znacznymi sumami pieniężnymi (tj. kwotą co miesiąc ok. 1 000 zł), to może jej udzielić pomocy także w zakresie pokrycia kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Poza tym, nie wszystkie wydatki można uznać za takie, których nieponiesienie mogłoby powodować powstanie uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Chodzi tutaj mianowicie o kwoty przeznaczane na telefon czy Internet (odpowiednio 25 zł i 30 zł), jak też na korepetycje dla syna (200 zł). Nadto należy zwrócić uwagę, że zachodzą wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej. Rodzą się one wobec niewykonania przez wyżej wymienioną w całości skierowanego do niej wezwania. Dotyczyło ono m. in. dostarczenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych obejmujących wskazanie ich salda końcowego. W odpowiedzi na powyższe H. Z. podniosła, że nie ma wpływów na rachunek bankowy, "bo dopłata jest raz a później nie mam przepływów na tym rachunku", dlatego nie może przedstawić wyciągu. Fakt posiadania przez skarżącą rachunku bankowego oznacza, że bez względu na to, czy w określonym przedziale czasowym były na nim dokonywane jakiekolwiek operacje, zawsze wynika z niego jakieś saldo końcowe. Jego nieujawnienie przez wnioskodawczynię może sugerować chęć ukrycia znajdujących się na nim środków pieniężnych. Jak już zaś wyżej zaznaczono, to składający wniosek o dofinansowanie ze środków Skarbu Państwa winien w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości zobrazować swoją aktualną sytuację materialną. Nie można także tracić z pola widzenia faktu, iż wnioskodawczyni składała już w niniejszej sprawie wniosek o ustanowienie adwokata, który został załatwiony odmownie postanowieniem tut. Sądu, na które zażalenie oddalił z kolei Naczelny Sąd Administracyjny (I OZ 651/13). Sytuacja wnioskodawczyni pod kątem zasadności wniosku o prawo pomocy została więc poddana już ocenie, w tym przez sąd drugiej instancji. Dlatego też uznano, że H. Z. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i odmówiono uwzględnienia jej żądania opierając się o art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.