IV SAB/Wa 143/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia I. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia I. z siedzibą w W. na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji społecznej postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych UZASADNIENIE Skargą z dnia 28 sierpnia 2008 r. Stowarzyszenie I. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Do powyższej skargi dołączono na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżące Stowarzyszenie podało, iż jest stowarzyszeniem zwykłym, działającym w interesie społecznym. Wskazało jednocześnie, że stowarzyszenie posiada środki finansowe w wysokości 85,60 zł, natomiast wysokość zysku w 2007 r. wynosiła 23.95 zł. Postanowieniem z dnia 23 października 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Postanowienie to zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 30 października 2008 r. Następnie pismem z dnia 5 listopada 2008 r. Stowarzyszenie wniosło sprzeciw od w/w postanowienia z dnia 23 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przepisy tej ustawy uzależniają możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy wyłącznie od stanu środków finansowych posiadanych przez podmiot wnioskujący. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Wskazać bowiem należy, że Stowarzyszenie prowadząc działalność na rzecz ochrony przyrody, środowiska, zwierząt czy wartości kulturowych potencjalnie związanych z udziałem w postępowaniach sądowych, wnosząc skargę winno się liczyć z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i powinno gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowoadministracyjnych odpowiednie kwoty. Stosownie do art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie z zachowaniem obowiązujących przepisów może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 sierpnia 1007 r., II OZ 672/07 niepubl., z dnia 19 września 2007 r., II OZ 774/07 niepubl.) Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Sąd wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W tej sytuacji Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy, skoro Stowarzyszenie to nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości na zgromadzenie środków finansowych. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji