III SA/Wa 1679/09

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - UZASADNIENIE W skardze z 28 sierpnia 2009 r., na powołane w sentencji postanowienie Ministra Finansów, J. F. (dalej - "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na długotrwałą, trudną sytuację materialną i zdrowotną. Pismem z 13 listopada 2009 r. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi Wnioskodawca złożył wniosek na urzędowym formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż jego trudna sytuacja finansowa i zdrowotna uniemożliwia samodzielne ponoszenie kosztów postępowania. Podniósł, iż "katastroficzną sytuację finansową" spotęgował pożar z dnia 24 lipca 2009 r., który spowodował spalenie części jego dobytku, w tym wszelkich przedmiotów gospodarstwa domowego oraz osobistych rzeczy jesiennych i zimowych. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Nie posiadają żadnego majątku ruchomego, nieruchomości, ani oszczędności. Łączny miesięczny dochód brutto Wnioskodawcy i jego żony wynosi 4.260,51 zł. Ponadto Skarżący uzyskuje doraźnie pomoc socjalną z W. Biura Emerytalnego. Łączne miesięczne wydatki Skarżącego i jego żony wynoszą 3.191 zł. Do wniosku Skarżący załączył m.in. postanowienie Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 13 listopada 2009 r. przyznający Wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, oświadczenie syna Skarżącego – J. F. o tym, że nie mieszka on z rodzicami i nie ponosi żadnych kosztów utrzymania mieszkania, obliczenie podatku przez organ rentowy, kopię faktury za energię elektryczną, zawiadomienie o spłacie należności sądowych, wyciąg z rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 §1 oraz art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W związku powyższym wskazać trzeba, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy w wysokości 200 zł. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej, Referendarz sądowy stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącego kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 200 zł. Kwota ta nie jest obciążeniem finansowym ponad możliwości Skarżącego. Wydatek w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla jego rodziny. Oceniając sytuację materialną Skarżącego należy mieć na względzie, iż Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody z tytułu emerytury w wysokości 4.260, 51 zł miesięcznie. Z kolei ich niezbędne wydatki, z uwzględnieniem egzekucji administracyjnej, podatków, składek, kosztów eksploatacyjnych mieszkania, opłat za telefon, raty kredytu wynoszą 3.191 zł. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, iż uzyskiwane dochody nie pozwalają na wygospodarowanie środków na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Dodatkowo trzeba pamiętać, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich". Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W ocenie Referendarza sądowego, Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Odnosząc się z kolei do podnoszonej przez Skarżącego okoliczności związanej z pożarem, Referendarz sądowy zauważa, że z poświadczenia zgłoszenia wystawionego przez Komisariat Policji w G. i wynika, iż spaleniu uległy przedmioty znajdujące się w pomieszczeniu gospodarczym z boksami strychowymi. W konsekwencji, okoliczności ta nie ma tak istotnego znaczenia dla oceny złożonego wniosku. Referendarz sądowy ma również na uwadze, iż 2 września 2009 r. Wnioskodawca otrzymał dodatkowe środki z W. Biura Emerytalnego w wysokości 1.000 zł. Z tego chociażby względu Skarżący miał możliwość poczynienia oszczędności na poczet należnych kosztów sądowych. Podsumowując wskazać należy, iż okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z akt sprawy, nie uzasadniają twierdzenia, że Skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. Brak więc podstaw do zastosowania w tym przypadku wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art., art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.