III SA/Po 815/22

SENTENCJA Dnia 29 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi F. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego rowu melioracyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE III SA/Po 815/22 Uzasadnienie Wójt Gminy C. decyzją z 25 kwietnia 2022 r., znak: [...],wydaną na podstawie art. 234 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku F. G., odmówił nakazania M. G. i J. G. przywrócenia stanu poprzedniego rowu melioracyjnego oznaczonego jako działka [...] , obręb Ż.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 26 marca 2018 r. do organu wpłynęło pismo - zawiadomienie F. G. o zaoraniu rowu melioracyjnego przez M. G. i J. G., skutkiem czego następować ma podtapianie działek nr [...] i [...]. Jak ustalił organ, właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] jest Skarb Państwa, natomiast użytkownikiem Gminna [...]. Działka ta przebiega przez działkę nr [...], której właścicielami są M. i J. G.. W trakcie przeprowadzonych w toku postępowania oględzin, stwierdzono, że właściciele działki nr [...] nie dokonywali zmian stanu wód na swoim gruncie, zaś działka nr [...] nie stanowi ich własności. M. G. i J. G. wyjaśnili, że przedmiotowy rów melioracyjny nie był oczyszczany od lat 60, wskazali że na nieruchomości nie było przepustu oraz że nie zaorali przedmiotowego rowu. Na podstawie dokonanych ustaleń, organ stwierdził, że nie istnieje związek przyczynowo skutkowy między stanem gruntu działki nr [...], a utrzymywaniem się wód opadowych na ww. działkach ewidencyjnych. Wskazuje na to zbyt duża odległość miedzy ww. działkami. Ponadto, na powyższy brak wskazuje również ukształtowanie terenu. Działki [...] [...] położone są wyżej aniżeli działka nr [...]. Organ ustalił także, że kierunek przepływu wód opadowych nie pozwala na przyjęcie, by stan gruntu działki [...] miał wpływ na utrzymywanie się wód opadowych na którejkolwiek z ww. działek Reasumując organ stwierdził, że nie ma podstaw do przyjęcia, że M. i J. G. zasypali przedmiotowy rów, a ponadto, że brak rowu melioracyjnego na działce nr [...] szkodliwie wpływa na sąsiednie grunty. Organ wskazał również, że ewentualne żądanie wykonania określonych czynności związanych z rowem melioracyjnym na działce ewidencyjnej nr [...] winno być kierowane do władającej ta działką Gminnej [...] W tym stanie rzeczy organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do wydania w trybie art. 234 ust. 1 ww. ustawy decyzji nakazującej M. i J. G. przywrócenie stanu poprzedniego - rowu melioracyjnego oznaczonego jako działka nr [...]. F. G. wniósł odwołanie od ww. decyzji zarzucając, że oględziny zostały przeprowadzone pobieżnie, nie zweryfikowano, czy przepust ma wylot i jednocześnie zarzucił, że nie ma wylotu, ponieważ na tym wylocie jest zasiane zboże. Nie sprawdzono, czy działa rów melioracyjny. Podniósł także, że organ powinien był powołać biegłego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 29 lipca 2022 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, m.in., że zgromadzone w sprawie dowody pozwoliły zasadnie przyjąć, że M. G. i J. G. nie zmienili kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie nr [...] wód opadowych lub roztopowych , ani kierunku odpływu wód ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. gruntów F. G.. Jak wskazał organ, F. G. twierdzi, że M. G. i J. G. zasypali rów na działce nr [...], zaś zgromadzone dokumenty w aktach sprawy nie potwierdzają tej okoliczności. W toku postępowania M. G. i J. G. wyjaśnili, że taki stan jest od 60 lat, Nadto Gminna [...] wyjaśniła, że rów nie był nigdy kopany i czyszczony, jak również, że nigdy nie otrzymała wniosku od F. G. i nie wykonała żadnych prac związanych z wykonaniem przepustu. Co więcej, podczas przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że na gruncie nr [...] nie ma widocznego rowu melioracyjnego. Nie stwierdzono również śladów zakopania rowu. Na działce nr [...] stwierdzono widoczną rurę z PCV z wylotem do rowu melioracyjnego nr [...], która oznaczona jest w ewidencji gruntów i budynków jako rów melioracyjny własność Skarbu Państwa, użytkowanie Gminna [...]. Stwierdzono również , że nachylenie terenu działek [...] jest w kierunku rowu melioracyjnego działki [...] Działka [...] w stosunku do działek nr [...] i [...] , będących własnością skarżącego, położona jest niżej. Stwierdzono także, że ww. działki nie są zalewane woda z terenu działki nr [...] , ponieważ odległość tych działek jest znaczna, a tereny graniczące z ta działka nie są podtopione tylko w całości obsiane roślinami. F. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 234 ustawy Prawo wodne w następstwie tego, że: a. do oceny , czy stan faktyczny na gruntach objętych postępowaniem podlega regulacji art. 234 Prawa wodnego uwzględniono jedynie przepis ust 1 art. 234 , a pominięto regulację zawartą w ust 2., składająca się na normę prawną wyrażoną w art. 234 Prawa wodnego, b. błędnie przyjęto , że regulacja przepisu art. 234 prawa wodnego objęta jest wyłącznie sytuacja, gdy w okolicznościach sprawy, to z działek nr [...] lub [...] woda napływa na grunt skarżącego ( działki [...], [...]) a w sytuacji, gdy z gruntów skarżącego ( działki [...] , [...]) woda nie może swobodnie spływać z uwagi na przeszkody istniejące na działce [...] lub [...] gdy przepis ust 1 tak samodzielnie jak i uzupełniony przez ust 2 art. 234 obejmuje swoją regulacją obie te sytuacje. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a poprzez: - błędne przyjęcie, ze na gruncie stanowiącym działki nr [...] nie doszło do powstania przeszkód lub zmian w odpływie wody, - błędne przyjęcie, że stan faktyczny występujący na działkach nr [...] nie powoduje szkody dla gruntów sąsiednich, w tym gruntów skarżącego - niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych , od których zależy ocena, czy w sprawie ma zastosowanie przepis art. 234 Prawa wodnego - naruszenie art. 75 § 1 i art. 84 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego oraz pominięcie wniosku dowodowego skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podnosząc argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga nie jest zasadna. Kontrola Sądu w niniejszej sprawie dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lipca 2022 r., utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia 25 kwietnia, wydanej w przedmiocie odmowy nakazania właścicielom działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego rowu melioracyjnego oznaczonego jako działka [...] , obręb Ż.. Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały w wystarczającym zakresie powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym, m.in., w protokole oględzin i dokumentacji fotograficznej. Nie budzą one zastrzeżeń, co do ich prawidłowości. Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowił art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.), zgodnie z którym: 1.Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1)zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2)odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. 2.Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 3.Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. 4.Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. 5.Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy, wymaga ustalenia dwóch okoliczności: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Tym samym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. W kontrolowanej sprawie, skarżący domaga się przywrócenia stanu poprzedniego rowu melioracyjnego oznaczonego jako działka [...] , obręb Ż., zarzucając, że M. G. i J. G. zaorali rów melioracyjny, skutkiem czego następować ma podtapianie działek nr [...] i [...], będących jego własnością. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez organ właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] jest Skarb Państwa, natomiast użytkownikiem Gminna [...]. Działka ta przebiega przez działkę nr [...], której właścicielami są [...] i J. G.. W trakcie przeprowadzonych oględzin ustalono, że właściciele działki nr [...] nie dokonywali zmian stanu wód na swoim gruncie. Jak wynika z ich wyjaśnień, przedmiotowy rów melioracyjny nie był oczyszczany od lat 60, na nieruchomości nie było przepustu oraz, że nie zaorali przedmiotowego rowu. Wyjaśnienia te znajdują potwierdzenie także w piśmie Gminnej [...] - użytkownika działki nr [...], w którym wyjaśniono, że rów nie był nigdy kopany i czyszczony, jak również, że spółka nigdy nie otrzymała wniosku od F. G. i nie wykonała żadnych prac związanych z wykonaniem przepustu. Organ ustalił również, że nie istnieje związek przyczynowo skutkowy między stanem gruntu działki nr [...], a utrzymywaniem się wód opadowych na ww. działkach ewidencyjnych, będących własnością skarżącego. Wskazuje na to zbyt duża odległość miedzy ww. działkami. Ponadto, na powyższy brak wskazuje również ukształtowanie terenu. Działki [...] [...] położone są wyżej, aniżeli działka nr [...]. Organ ustalił także, że kierunek przepływu wód opadowych nie pozwala na przyjęcie, by stan gruntu działki [...] miał wpływ na utrzymywanie się wód opadowych na którejkolwiek z ww. działek. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, nie budzą wątpliwości zarówno ustalenia , jak i ich ocena, dokonane przez organy w kontrolowanej sprawie, z których wynika, brak jakichkolwiek działań ze strony właścicieli działki nr [...] powodujących zmiany stanu wody na gruncie, szkodliwie wpływających na grunty skarżącego. Stąd też za niezasadne należy uznać, podniesione w skardze zarzuty, dotyczące braku uwzględnienia całości regulacji zawartych w ww. art. 234 ustawy. Jak słusznie wskazał organ, ewentualne żądanie wykonania określonych czynności, związanych z rowem melioracyjnym na działce ewidencyjnej nr [...], winno być kierowane do władającej tą działką Gminnej [...]. Zgodnie bowiem z art. 205 ustawy utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie gminy - do tej spółki lub tego związku spółek wodnych. Jak wynika z ww. pisma Gminnej [...], skarżący nigdy nie wystąpił z takim wnioskiem. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji, została wydana w niezawierającym wad procesowych postępowaniu; spełnia co do zasady wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 k.p.a.), a ich ocena nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Ponadto, wobec ustalenia przez organ, że nie istnieje związek przyczynowo skutkowy między stanem gruntu działki nr [...], a utrzymywaniem się wód opadowych na ww. działkach ewidencyjnych, będących własnością skarżącego, również za niezasadny należy uznać zarzut braku przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego na okoliczność wyceny szkody powstałej na skutek zalewania działek, w wyniku zaorania rowu gminnego. Wobec powyższego , Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.