III SA/Po 752/22

SENTENCJA Dnia 29 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 20 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z 11 stycznia 2022 r. Starosta [...] orzekł o cofnięciu diagnoście J. K. uprawnienia do wykonywania badań technicznych. Jako podstawę powyższej decyzji powołano art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), dalej: "P.r.d.". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 84 ust. 3 P.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego we W. z 3 marca 2021 r. o sygn. akt II K 319/19 orzeczono wobec strony środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu diagnosty na okres jednego roku. Nie ma znaczenia sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d., gdyż celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Jednocześnie okoliczności potwierdzone prawomocnym wyrokiem karnym należy uznać za udowodnione w postępowaniu administracyjnym. Nie doszło do podwójnego ukarania za te same czyny, gdyż sankcja karna jest czym innym niż sankcja administracyjna. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie: 1. art. 84 ust. 3 P.r.d. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że wyrok wydany w postępowaniu karnym stanowi jedyną i wystarczającą przesłankę do cofnięcia uprawnień diagnosty bez przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego; 2. art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: "Konstytucja", tj. zasady proporcjonalności i zakazu podwójnego (wielokrotnego) karania tej samej osoby fizycznej za popełnienie tego samego czynu zabronionego i uznania, że art. 84 ust. 3 P.r.d. może być stosowany przy uprzednim skazaniu i wymierzeniu kary za ten sam czyn przez sąd karny; 3. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.", przez niewystarczające zebranie i rozważenie materiału dowodowego, skutkujące niewyjaśnieniem stanu faktycznego, skutkując nieuzasadnionym cofnięciem uprawnień diagnosty. Decyzją z 20 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje. Zgodnie z art. 84 ust. 3 P.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Powyższy przepis nakłada na starostę obowiązek automatycznego cofnięcia uprawnień diagnosty w przypadku zaistnienia jednej z dwóch przesłanek. Wskazany przez organ pierwszej instancji prawomocny wyrok skazujący stronę za kilkakrotne poświadczenie w wystawianych dokumentach nieprawdy co do okoliczności przeprowadzanego badania technicznego pojazdu oznacza spełnienie przesłanki z art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d. Organy są związane prawomocnym wyrokiem skazującym, nie mogą zatem kwestionować ustaleń sądu karnego co do popełnienia określonych w nim przestępstw. Zbędne jest zatem w takiej sytuacji przeprowadzenie przez organy własnego postępowania dowodowego na okoliczność wykazania naruszenia z art. 84 ust. 3 P.r.d. Organy nie są też uprawnione do oceny zgodności obowiązujących przepisów z Konstytucją. W skardze na decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła naruszenie: 1. art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 P.r.d. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uznaniu, że: a) diagnosta wydał zaświadczenia i dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami; b) w przypadku skazującego wyroku karnego poświadczenia nieprawdy nie istnieje możliwość miarkowania konsekwencji wynikających z naruszeń prawa przez diagnostę i tym samym brak rozważenia, czy ciężar popełnionego uchybienia jest na tyle istotny, aby cofnąć uprawnienia aż na pięć lat; 2. art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 4 P.r.d. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w przypadku niezgodności tego uregulowania z wyrażoną w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji zasadą proporcjonalności, gdyż powyższy przepis P.r.d. nie określa gradacji kar ze względu na stopień winy skutkując bezwzględnym cofnięciem uprawnień w każdym przypadku naruszenia prawa; 3. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 K.p.a. przez niewystarczające rozważenie materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, błędne i niepełne uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji, w szczególności bez rozważenia i uwzględnienia okoliczności podmiotowych i przedmiotowych sprawy korzystnych dla diagnosty i braku dokonania ustaleń co do stopnia proporcjonalności jego odpowiedzialności w kontekście charakteru i skutków ewentualnego naruszenia przez niego przepisów. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano m. in., że postępowanie wobec diagnosty na podstawie art. 84 ust. 3 P.r.d. może być zainicjowane jedynie w wyniku uprzedniego przeprowadzenia przez organ kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6 P.r.d. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Materialnoprawna podstawą wydania decyzji organów był art. 84 ust. 3 P.r.d. stanowiący, że starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Organy błędnie przytoczyły treść tego przepisu w zakresie podstawy prawnej kontroli, o której w nim mowa, powołując art. 83 ust. 6 zamiast art. 83b ust. 2 pkt 1 P.r.d., jednak nie mogło to mieć wpływu na wynik sprawy. Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny (art. 11 p.p.s.a.). Zawarte art. 11 p.p.s.a. pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku oznacza wynikające z sentencji wyroku ustalenia dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz miejsca i czasu jego popełnienia (por.: wyrok o sygn. akt II FSK 2070/09 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Chociaż w art. 11 p.p.s.a. expressis verbis mowa o związaniu ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa jedynie sądu administracyjnego, to konsekwentnie należy przyjąć związanie nimi również organu administracji publicznej. Organ ten nie może bowiem orzec bez uwzględnienia okoliczności, którymi związany jest sąd administracyjny. Organ nie może zatem prowadzić postępowania dowodowego co do okoliczności, którymi jest związany z uwagi na wydanie wyroku sądu karnego. W aktach administracyjnych znajduje się odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego we W. z 3 marca 2021 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II K 319/19, w którym sąd ten uznał skarżącego za winnego kilkukrotnego poświadczenia nieprawdy co do okoliczności przeprowadzenia badania technicznego pojazdów i potwierdzenia badania w systemie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz dokumentach pojazdów, tj. popełnienia przestępstwa z art. 271 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.). Sąd zatem, a zarazem i organy, jest związany powyższymi ustaleniami. Zgodnie z art. 84 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono: 1. przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2. wydanie przez diagnostę zaświadczenia niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tych przepisach (por.: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GPS 2/11 - dostępna w CBOSA). Organ zasadnie przyjął, że swoim zachowaniem, opisanym w sentencji wyroku sądu karnego, skarżący spełnił przesłankę z art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d., gdyż bez przeprowadzenia badań technicznych pojazdów wydał zaświadczenie o jego przeprowadzeniu. Niezasadne są zatem zarzuty naruszenia przez organ przepisów postępowania związane z nieprawidłowym przeprowadzeniem postępowania dowodowego. Jak już wyżej wskazano, organ nie może prowadzić postępowania dowodowego co do okoliczności, którymi jest związany z uwagi na wydanie wyroku sądu karnego. Organ w zaskarżonej decyzji uwzględnił ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, a w uzasadnieniu swej decyzji wystarczająco uzasadnił zajęte stanowisko (art. 107 § 3 K.p.a.). Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organ art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 4 P.r.d. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na jego niezgodność z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skarżący argumentuje, że nieproporcjonalna do jego zachowania jest sankcja cofnięcia uprawnienia do wykonywania badań technicznych, przy czym - zgodnie z art. 84 ust. 4 P.r.d. - ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna. Przepisy art. 84 ust. 3 i 4 P.r.d. są bezwzględnie obowiązujące. Korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją, gdyż Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o ich niezgodności z Konstytucją. Stwierdzenie zatem zajścia przewidzianych w nich przesłanek skutkuje zastosowaniem przewidzianych w nich sankcji. Sformułowanie, że organ cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych w razie stwierdzenia okoliczności określonych w art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d. jednoznacznie wskazuje, że żadne inne okoliczności nie mogą być brane pod uwagę. W razie ustalenia, że okoliczności te zaistniały, organ nie ma swobody w podjęciu decyzji, lecz jest zobligowany do cofnięcia uprawnień. Przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d. nie daje zatem organowi prawa do miarkowania konsekwencji - uchybienia o dużym ciężarze gatunkowym są traktowane na równi z uchybieniami o mniejszych skutkach. Celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów, mogących swoim postępowaniem zagrażać bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Niewykonanie lub nieprawidłowe wykonanie badania technicznego pojazdu stoi w oczywistej sprzeczności z założonym celem ustawodawcy - eliminacji z ruchu pojazdów niespełniających norm. Dobra diagnosty dopuszczającego do ruchu pojazd mogący nie spełniać norm nie można oceniać wyżej niż dobra wszystkich uczestników ruchu drogowego (por: wyroki o sygn. akt II GSK 1056/18 i II GSK 698/19 - dostępne w CBOSA). Odpowiedzialność administracyjna w postaci cofnięcia uprawnienia jest przy tym niezależna od ewentualnej odpowiedzialności prawnokarnej. Nie jest to zatem podwójne ukaranie za ten sam czyn. Zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o odpowiedzialności za czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jej popełnienia. Zatem, nawet w przypadku odpowiedzialności karnoprawnej, diagnosta ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień, gdyż są to dwa niezależne rodzaje odpowiedzialności. Skazanie diagnosty przez sąd prawomocnym wyrokiem nie stoi więc na przeszkodzie wszczęciu czy kontynuowaniu postępowania administracyjnego, którego wynik skutkuje inną aniżeli karną odpowiedzialnością, gdyż odbywa się na odmiennej płaszczyźnie. Ich podmiotowa i przedmiotowa bliskość nie oznacza tożsamości (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GSK 1213/14 - dostępny w CBOSA). Wobec powyższego organ trafnie przyjął, że uzasadnione było cofnięcie skarżącemu uprawnień diagnosty w oparciu o art. 84 ust. 3 pkt 2 P.r.d. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.