IV U 320/25

Sądy powszechne2025-12-16

Sygnatura

IV U 320/25

Data orzeczenia

2025-12-16

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Andrzej Kurzych (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

Art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników

Streszczenie

Odległość czasowa między datą wypadku a datą jego zgłoszenia w organie rentowym w związku z ubieganiem się o wypłatę świadczeń wpływa na prawo do tego świadczenia tylko o tyle, o ile powoduje brak możliwości dowodowych. Wynika to wprost z art. 45 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Treść orzeczenia

IV U 320/25 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 16 grudnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Toruniu - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Andrzej Kurzych po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 roku w T. na posiedzeniu niejawnym sprawy  P. S. przeciwko  Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o jednorazowe odszkodowanie w związku z odwołaniem od decyzji z dnia 11 czerwca 2025 r., nr GO- (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz P. S. kwotę 28.620,00 zł (dwadzieścia osiem tysięcy sześćset dwadzieścia złotych) tytułem jednorazowego odszkodowania. sędzia Andrzej Kurzych IV U 320/25 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Decyzją z dnia 11 czerwca 2025 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił ubezpieczonemu P. S. prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej w dniu 31 października 2024 r. Organ rentowy w uzasadnieniu skarżonej decyzji powołał się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 11;art. 11 ust. 1;art. 11 ust. 1 pkt. 1)">art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> (Dz. U. z 2025 r. poz. 197 ze zm.), zgodnie z którym za wypadek przy pracy rolniczej uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym, a także na treść zapisów protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy rolniczej oraz zgromadzonej dokumentacji, w której nie stwierdzono związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zdarzeniem z dnia 31 października 2024 r. a zachorowaniem wskazanym w dokumentacji medycznej. W odwołaniu od wskazanej decyzji ubezpieczony podniósł, że w jego ocenie wypadek był związany z pracą w gospodarstwie rolnym należącym do niego, zaś bezpośrednią przyczyną wypadku było kopnięcie przez krowę podczas dojenia. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.  Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony P. S. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik. Prowadził gospodarstwo rolne w miejscowości M., gdzie też mieszka wraz z rodziną. Gospodarstwo liczy 30 ha. Ubezpieczony produkuje zboża, buraki, kukurydzę. W październiku 2024 r. hodował 20 krów mlecznych. W gospodarstwie pracował ubezpieczony, jego żona M. S. i dorywczo ojciec ubezpieczonego. W dniu 31 października 2024 r. około godziny 17:30 ubezpieczony wraz z żoną zajmował się dojeniem krów. Ubezpieczony zamierzał podpiąć do aparatu udojowego trzecią krowę. W tym celu wszedł od tyłu pomiędzy krowy, wówczas jedna z krów kopnęła go w okolice krocza. W tym czasie jego żona po drugiej stronie obory podgarniała paszę dla krów na stole paszowym. Po kopnięciu przez krowę ubezpieczony wycofał się na ganek, w celu ochłonięcia po uderzeniu. Mimo że odczuwał ból, kontynuował pracę. Po zakończeniu pracy ból się utrzymywał, z czasem się nasilając. Wieczorem następnego dnia pojawił się obrzęk. Ubezpieczony próbował się zarejestrować prywatnie do urologa, lecz wizyta została wyznaczona za około 2 tygodnie. Ze względu na utrzymujące się dolegliwości i obrzęk w dniu 5 listopada 2024 r. ubezpieczony udał się do Przychodni NZOZ (...) w D.. Lekarz chorób wewnętrznych B. M. odnotowała w historii chorób ubezpieczonego „spuchło jądro od wczoraj”, jako numer statystyczny choroby wskazała (...) zaleciła stosowanie T. (lek stosowny w zakażeniach bakteryjnych). Następnie, 8 listopada 2024 r. ubezpieczony udał się ponownie do Przychodni NZOZ (...) gdzie ten sam lekarz wystawił skierowanie do szpitala z uwagi na brak poprawy w zakresie dolegliwości bólowych i stanu zapalnego. Tego samego dnia ubezpieczony udał się na Szpitalny Oddział Ratunkowy (...) w T., gdzie rozpoznano u niego (...) (...) W badaniu przedmiotowym rozpoznano m. in. zaczerwienienie moszny po prawej stronie, obrzęk oraz tkliwość przy palpacji. Ostatecznie został wypisany z SOR z zaleceniem: odpoczynku, elewacji moszny w ciasnej bieliźnie lub na mokrym ręczniku, kontroli w poradni urologicznej (zwykły tryb skierowania). Kolejno ubezpieczony w dniu 27 listopada 2024 r. w godzinach nocnych zgłosił się ponownie na SOR (...)w T., miał nudności, wymioty oraz gorączkę. Podano mu kroplówkę i pozostawiono na obserwacji. Dzień później przeprowadzono badanie typu USG, w trakcie którego okazało się, że w miejscu zapalnym powstaje martwica. Podjęto decyzję o dalszej hospitalizacji ubezpieczonego. Z uwagi na martwicę w dniu 2 grudnia 2024 r. ordynator podjął decyzję o przeprowadzeniu operacji w trybie pilnym. Zabieg usunięcie jadra prawego przeprowadzono tego samego dnia w godzinach wieczornych. W dniu 4 grudnia 2024 r. ubezpieczony został wypisany do domu. ( dowody: <dl> <dt>⚫</dt> <dd> dokumentacja medyczna odwołującego - k. 24-53 akt, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> zeznania świadka M. S. – k. 56-60 akt, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> przesłuchanie ubezpieczonego P. S. - k. 60-61v., </dd> <dt>⚫</dt> <dd> dokumentacja medyczna odwołującego - k. 1-11 akt wypadkowych) </dd> </dl> W dniu 17 marca 2025 r. ubezpieczony złożył w placówce KRUS w G.-D. wniosek o jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanym wypadkiem przy pracy rolniczej. W toku przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego przesłuchano poszkodowanego, świadka, dokonano oględzin miejsca i przedmiotów związanych z wypadkiem, a także zlecono ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zdarzeniem z dnia 31 października 2024 r. a późniejszą hospitalizacją i zabiegiem usunięcia jądra. W opinii z dnia 7 maja 2025 r. lekarz KRUS stwierdził brak związku przyczynowo-skutkowego, nie sporządzając przy tym uzasadnienia. W dniu 11 czerwca 2025 r. organ wydał skarżoną decyzję. ( okoliczności bezsporne i dowody: <dl> <dt>⚫</dt> <dd> wniosek o jednorazowe odszkodowanie - k. 1-2 akt KRUS, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy rolnej z dnia 2 kwietnia 2025 r.- k. 3-4v akt KRUS, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> protokół przesłuchania poszkodowanego - k. 6-6v akt wypadkowych, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> protokół z przesłuchania świadka zdarzenia - k. 7-8 akt wypadkowych, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> protokół oględzin i przedmiotów związanych z wypadkiem - k. 9-11v akt wypadkowych, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> numer rejestracji bydła – zdjęcie - k. 18 akt wypadkowych, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> potwierdzenie podlegania ubezpieczeniu - k. 19 akt wypadkowych, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> karta zasiłku chorobowego - k. 21-21v akt wypadkowych, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> opinia lekarska z dnia 7 maja 2025 r. - k. 25 akt wypadkowych, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> ustalenie czy zdarzenie było wypadkiem przy pracy rolniczej - k. 28-28v akt wypadkowych, </dd> <dt>⚫</dt> <dd> decyzja z dnia 11 czerwca 2025 r. - k. 30 akt wypadkowych) </dd> </dl> Biegły urolog rozpoznał u ubezpieczonego stan po usunięciu prawego jądra. Wskazał, że na podstawie przeprowadzonej analizy dokumentacji zawartej w aktach sprawy i zawartych w nich informacji, do urazu jądra (powikłanego powstaniem ropni w miąższu jądra) mogło dojść wskutek kopnięcia racicą przez krowę. Biegły wyjaśnił, że kardynalne znaczenie w tym zakresie ma badanie histopatologiczne usuniętego jądra, które potwierdziło obecność zmian krwotocznych i zapalnych w jądrze prawym zarówno w ocenie makroskopowej, jak i mikroskopowej. Jednocześnie uznał, że ten stan rzeczy odpowiada 20% uszczerbku na zdrowiu kwalifikowanemu według pozycji 82 oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu zawartej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20022341974" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania - Dz. U. z 2002 r. Nr 234, poz. 1974 ()">rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania</a> (Dz. U. 2002 nr 234 poz. 1974 ze zm.; dalej jako rozporządzenie wypadkowe). (dowód: <dl> <dt>⚫</dt> <dd> opinia biegłego urologa z dnia 29 września 2025 r. - k. 73-74 akt) </dd> </dl>  Sąd zważył, co następuje: Stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów przedłożonych przez obie strony i znajdujących się w aktach KRUS, opinię biegłego urologa oraz na podstawie zeznań świadka M. S. i przesłuchania odwołującego P. S., które Sąd uznał za wiarygodne. Zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie było, czy do urazu doszło w okolicznościach przywoływanych przez ubezpieczonego, tj. w dniu 31 października 2024 r. na skutek kopnięcia przez krowę podczas dojenia. Organ rentowy zgłaszał w tym zakresie wątpliwości, albowiem w dokumentacji lekarskiej ubezpieczonego za okres kilku tygodni po dniu zdarzenia nie ma zapisów, które świadczyłyby o tym, że uraz, którego doznał ubezpieczony był spowodowany kopnięciem przez krowę. Podnosił też, że wypadek został zgłoszony dopiero 17 marca 2025 r., a więc w znacznym oddaleniu czasowym od domniemanej daty wypadku przy pracy rolniczej. Analizę zgromadzonego materiału dowodowego należy zacząć od stwierdzenia, że rzeczywiście w dokumentacji lekarskiej ubezpieczonego z listopada i grudnia 2024 r. nie ma wzmianki, z której wynikałoby, że jego problemy zdrowotne powstały na skutek kopnięcia przez krowę. Z reguły w dokumentacji lekarskiej odnotowywana jest mniej lub bardziej dokładnie przyczyna zachorowania. Bywa jednak też tak, choć rzadziej, że nie występują w niej adekwatne zapisy. Choćby już z tego powodu okoliczność ta nie może mieć znaczenia rozstrzygającego. Kluczowe znaczenie miało bowiem to, że zgromadzone w sprawie dowody wskazywały na ustaloną w sprawie etiologię zachorowania ubezpieczonego. Z zeznań ubezpieczonego i świadka M. S. wynikało, że w dniu 31 października 2024 r. ubezpieczony został kopnięty przez krowę w okolice krocza. Od tego momentu rozpoczęły się jego problemy zdrowotne, które ostatecznie doprowadziły do zabiegu orchidektomii prawostronnej w dniu 2 grudnia 2024 r. Wypowiedzi ubezpieczonego i jego żony były spójne, wzajemnie się uzupełniały. Pozostawały one w zgodzie z ich relacjami z etapu postępowania administracyjnego. Nic nie wskazuje na to, aby celowo przedstawiali fałszywy obraz wydarzeń. Ponadto ubezpieczony rzeczowo wyjaśnił, dlaczego był powściągliwy w relacjonowaniu zdarzenia z dnia 31 października 2024 r. Chodziło o dolegliwość, która dla niektórych mężczyzn może być krępująca, a taką właśnie postawę prezentował w toku postępowania ubezpieczony. Ubezpieczony przedstawiał proces leczenia jako konieczność, którą chciał mieć jak najszybciej za sobą. Wersja wydarzeń prezentowana przez ubezpieczonego znajdowała również potwierdzenie w opinii biegłego, którą Sąd uznał za przekonywującą. Biegły w swej opinii rozpoznał u ubezpieczonego stan po usunięciu prawego jądra. Wskazał, że na podstawie przeprowadzonej analizy dokumentacji zawartej w aktach sprawy i zawartych w nich informacji, do urazu jądra (powikłanego powstaniem ropni w miąższu jądra) mogło dojść wskutek kopnięcia racicą przez krowę. Biegły wyjaśnił, że kardynalne znaczenie w tym zakresie ma badanie histopatologiczne usuniętego jądra, które potwierdziło obecność zmian krwotocznych i zapalnych w jądrze prawym zarówno w ocenie makroskopowej, jak i mikroskopowej. Biegły ustalił u ubezpieczonego 20% uszczerbek na zdrowiu (według pozycji 82 oceny procentowej). Strony nie zakwestionowały opinii lekarza biegłego urologa. Warto jeszcze wskazać, że odległość czasowa między datą wypadku a datą jego zgłoszenia w organie rentowym w związku z ubieganiem się o wypłatę świadczeń wpływa na prawo do tego świadczenia tylko o tyle, o ile powoduje brak możliwości dowodowych. Wynika to wprost z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 45;art. 45 ust. 1;art. 45 ust. 3)">art. 45 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a>, który stanowi, że o zaistnieniu wypadku przy pracy rolniczej poszkodowany, rolnik, domownik lub inna osoba są zobowiązane zawiadomić Kasę bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia jego zaistnienia. Niedopełnienie przez poszkodowanego lub rolnika obowiązku, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 45 ust. 1)">ust. 1</a>, ocenia się przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadku oraz prawa do jednorazowego odszkodowania. O ile uznać, że ubezpieczony uchybił wskazanym terminom, co wcale nie jest pewne, to mimo to zdołał wykazać wszystkie przesłanki wypadku przy pracy rolniczej, a zatem upływ czasu od daty zdarzenia do daty zgłoszenia wniosku o wypłatę jednorazowego odszkodowania ostatecznie nie miał żadnego znaczenia. Zgodnie z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 11;art. 11 ust. 1)">art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> za wypadek przy pracy rolniczej uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym. Jak już wskazano, zdarzenie z dnia 31 października 2024 r. było spowodowane przyczyną zewnętrzną, miało charakter nagły i doszło do niego podczas pracy rolniczej. Zgodnie natomiast z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 13;art. 13 ust. 1;art. 13 ust. 2;art. 13 ust. 3)">art. 13 ust. 1-3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> jednorazowe odszkodowanie ustala się dla ubezpieczonego w wysokości proporcjonalnej do określonego procentowo stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Za stały uszczerbek na zdrowiu uznaje się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy. Za długotrwały uszczerbek na zdrowiu uważa się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące ulec poprawie. W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia wypadkowego stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu ustala się w procentach według oceny procentowej, która jest określona w załączniku do rozporządzenia. Ponieważ wysokość procentowego uszczerbku na zdrowiu odwołującego została ustalona w wysokości 20%, zaś za każdy procent uszczerbku na zdrowiu przysługuje 1431,00 zł, zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wysokości jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej oraz zasiłku chorobowego (Dz. U. z 2025 r., poz. 101 ze zm.), należało na rzecz ubezpieczonego zasądzić kwotę 28.620,00 zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477)">art. 477</a> 14 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2)">§ 2 k.p.c.</a> zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji wyroku. sędzia Andrzej Kurzych </div>