III SAB/Gd 35/25

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2025 r. sprawy ze skargi O. M. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1. odrzucić skargę,, 2. zwrócić skarżącemu O. M. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu, uiszczonego wpisu od skargi., , , UZASADNIENIE |Sygn. akt III SAB/Gd 35/25 | | | |Uzasadnienie | | | | | |W dniu 9 grudnia 2024r. ( data stempla pocztowego) O. M., obywatel Ukrainy, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku | |skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. | |Skarżący wskazał, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożył w dniu 13 września 2023 r. Złożył także ponaglenie do Szefa | |Urzędu ds. Cudzoziemców w dniu 1 października 2024 r. Do dnia wniesienia skargi organ nie rozpoznał wniosku | |o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni i zwrot kosztów | |postępowania. | |W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 §1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - | |Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – dalej jako "p.p.s.a.", z uwagi na treść art. 100c| |ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w| |związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 103), powoływana dalej także jako "ustawa | |pomocowa", "specustawa ukraińska". | |Organ wskazał, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony przez skarżącego osobiście w dniu 13 września 2023 r. | |We wniosku skarżący zawarł oświadczenie, że jego ostatni wjazd do Polski miał miejsce w dniu 4 lutego 2023 r. | |W ocenie organu w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy pomocowej, zgodnie z którymi bieg terminów na załatwienie | |spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna | |się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W okresie tym przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu do powiadamiania | |strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się. Organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się| |od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności | |przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących | |bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Organ podał, że wjazd skarżącego do | |Polski nastąpił po wybuchu wojny na Ukrainie. | | | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: | | | |Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie wniosku złożonego przez skarżącego, obywatela | |Ukrainy, o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. | |Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w | |ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji | |publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, m.in. na bezczynność lub przewlekłe | |prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku | |określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 | |aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w | |ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz | |postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają | |zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). | |Jak wynika ze wskazanych wyżej przepisów skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w takim | |zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa | |podatkowego. | |Na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach ( t.j .Dz.U. z 2024r., poz. 769 ze zm. ) sprawa dotycząca udzielenia | |zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy i pracę jest sprawą z zakresu administracji publicznej, rozstrzyganą w drodze decyzji | |administracyjnej. Sprawa ta podlega zatem kognicji sądów administracyjnych zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny może | |zatem – co do zasady – badać bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tym zakresie.| |Jak wynika z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w | |terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., stanowi bezczynność organu administracji. | |Należy wskazać, że w dniu 15 kwietnia 2022 r., a więc przed złożeniem przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, | |wszedł w życie przepis art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dodany do powołanej ustawy na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 | |kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych | |innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 830 ze zm.). | |Zgodnie z art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw | |dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta | |długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania | |pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt | |stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej ‒ w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna | |się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. | |Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100c ust. 2 | |ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). | |Według art. 100c ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o | |obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o | |niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza | |się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami| |prawa. | |Zgodnie natomiast z art. 100c ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w | |sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia | |środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. | |W dniu 1 stycznia 2023 r. wszedł natomiast w życie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dodany ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o| |zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. | |z 2023 r., poz. 185) i następnie zmieniony ustawą z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez | |ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o | |Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1088) oraz ustawą z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy | |o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz| |ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 232). | |Przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w aktualnym brzmieniu, stanowi, że w okresie do dnia 30 września 2025 r. bieg | |terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) | |zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt| |czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, | |b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez | |wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. | |Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100d ust. 2 | |ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). | |Zgodnie z art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o | |obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o | |niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza | |się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami| |prawa. | |Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w | |okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia | |prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). | |Przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadziły, ze względu na szczególną sytuację wewnętrzną i zewnętrzną | |kraju. związaną z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, istotne modyfikacje i ograniczenia w zakresie terminu załatwienia wymienionych| |w nim spraw (w tym spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę) oraz możliwości korzystania ze środków | |zaskarżenia (w tym wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności organu lub przewlekłości postępowania), w stosunku do reguł | |wynikających z ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane | |przepisy stanowią zatem lex specialis w stosunku do przepisów art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. Przepis szczególny ma zaś | |pierwszeństwo w stosowaniu przed regułami ogólnymi, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. | |W związku z tym, że w art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie został wskazany początek okresu, od którego termin nie rozpoczyna | |swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, należy przyjąć, że jego datą początkową jest data wejścia w życie art. 100c ustawy o pomocy | |obywatelom Ukrainy, tj. 15 kwietnia 2022 r. Datą końcową tego okresu jest 31 grudnia 2022 r. Z kolei datą początkową okresu wskazanego w | |art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy jest 1 stycznia 2023 r. – data wejścia w życie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, | |zaś datą końcową – 30 czerwca 2024 r. (obecnie data ta została zmieniona na 30 września 2025 r.). | |Z art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika, że przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego | |postępowanie do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 15 kwietnia do 31 | |grudnia 2022 r. i od 1 stycznia 2023 r. do 30 września 2025 r. dopuściły się bezczynności oraz były zobowiązane do powiadamiania strony o | |niezałatwieniu sprawy w terminie. W konsekwencji w takim przypadku organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1,| |nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach | |określonych przepisami prawa (art. 100c ust. 3 i art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Taką wykładnię art. 100c ust. 3 i | |art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy potwierdzają ust. 4 tych artykułów, zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez | |organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie| |może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez| |zbędnej zwłoki. Oznacza to, że ustawodawca przyjął, że organ nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu | |sprawy powstałych w okresie między dniem 15 kwietnia 2022 r. a dniem 30 września 2025 r. z powodu masowego napływu do Polski obywateli | |Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym rozpoczętym 24 lutego 2022r., wyłączając możliwość skutecznego wnoszenia skarg na bezczynność | |organów i przewlekłość prowadzonego przez nie postępowania. | |W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w dniu 13 września 2023 r. czyli w okresie obowiązywania art. | |100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. | |Jak wynika z oświadczenia skarżącego, zawartego we wniosku , ostatnią datą jego wjazdu na teren RP był dzień 4 lutego 2023 r. w ramach | |ruchu bezwizowego. | |Przyjąć zatem należy, że skoro przedmiotowy wniosek złożony został przez obywatela Ukrainy już pod rządami ww. przepisów ustawy o pomocy | |obywatelom Ukrainy, to przepisy tej ustawy w tym przypadku znajdują zastosowanie. | |W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że stosownie do przywołanych powyżej regulacji prawnych niedopuszczalna jest skarga na bezczynność Wojewody | |Pomorskiego złożona w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r. przez obywatela Ukrainy. Skarga dotyczy bowiem zaniechania | |organu administracji w rozpoznaniu sprawy w wymienionym okresie, a wobec organu nie można zastosować żadnego środka prawnego związanego z | |tym zaniechaniem - z uwagi na treść art. 100c, a następnie – co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie – art. 100d | |ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. | |W związku z powyższym niniejsza skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. | |Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjmuje się, iż skarga na | |bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania złożona w sprawie wymienionej w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy | |o pomocy obywatelom Ukrainy, w której cudzoziemiec złożył wniosek po 15 kwietnia 2022 r. nie jest skargą niedopuszczalną w rozumieniu art. | |58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., lecz podlega oddaleniu jako bezzasadna (zob. np. wyroki NSA z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23 oraz z| |dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 370/24). W ocenie Sądu przyjęcie jednak takiego stanowiska, wskazującego na konieczność każdorazowego| |pozornie tylko "merytorycznego" rozpoznawania przez sąd sprawy zainicjowanej taką skargą i niejako "z góry" przesądzenia już o jej | |oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., wypacza w istocie sprawowaną przez sąd administracyjny kontrolę | |działalności administracji publicznej w omawianym zakresie, czyniąc w takim przypadku ochronę sądową czysto pozorną i iluzoryczną. | |Zdaniem Sądu, skoro ustawodawca w art. 100c ust. 4 czy art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy | |wskazuje na to, że "zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie | |z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości| |lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki", to przyjąć należy, że w tym zakresie wyłączona jest prawna możliwość| |złożenia skargi do sądu administracyjnego, co czyni wniesioną w takim przypadku skargę niedopuszczalną w rozumieniu | |art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. | |Zastosowane przez ustawodawcę w powyższy sposób ograniczenie dostępu do sądu gwarantowanego przez art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, zawężone | |jedynie w stosunku do obywateli Ukrainy, przybyłych na terytorium RP z terytorium Ukrainy w związku z agresją | |rosyjską z 24 lutego 2022 r. można jednak uznać za dokonane zgodnie z zasadą proporcjonalności. Obywatele ci | |stanowią bowiem liczną grupę osób, której przybycie na terytorium RP stanowiło wydarzenie nieprzewidywalne, zarówno co do skali jak i | |gwałtowności. W sposób oczywisty właściwe organy nie były w stanie w zaistniałej sytuacji załatwić w ustawowych | |terminach wszystkich spraw zainicjowanych przez obywateli Ukrainy, przybyłych na terytorium RP z terytorium ich Państwa w związku z agresją| |rosyjską z 24 lutego 2022 r. Opóźnienia w załatwieniu tych spraw uznać należało w tych okolicznościach za nieuniknione. Regulacje | |specustawy ukraińskiej zawierają rozwiązania niwelujące negatywne skutki możliwych opóźnień w załatwianiu wniosków tej grupy osób i | |pozwalające osobom tym na legalny pobyt, pracę i prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce (m.in. regulacje zawarte w art. 2 i 23 | |specustawy). | |W tym stanie sprawy Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. ( pkt 1. sentencji | |postanowienia). | |Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi ( pkt 2. sentencji | |postanowienia). |