II SAB/Gl 192/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, , , po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.N. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie ochrony środowiska p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę 2. zwrócić stronie skarżącej wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych UZASADNIENIE Pismem z dnia 16 października 2024 r. R.N. (dalej: "skarżący") złożył skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "organ") w przedmiocie ochrony środowiska. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 21 lutego 2024 r. organ poinformował o prowadzeniu postępowania wobec firmy M. w L. odnośnie zanieczyszczania powietrza poprzez spalanie odpadów poprodukcyjnych. Organ nie wydał jednak w tym przedmiocie decyzji co zdaniem skarżącego stanowi o jego bezczynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podał, że w dniu 22 stycznia 2024 r. otrzymał wniosek skarżącego o konieczności przeprowadzenia kontroli w zakładzie M. Mając wątpliwości co do tego, pod jakim adresem jest prowadzona działalność gospodarcza, organ zwrócił się do Wójta Gminy Z. o wstępne rozpoznanie sprawy w oparciu o kompetencje wynikające z art. 379 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz., dalej: "p.o.ś."). Jednocześnie organ zwrócił się do Wójta o przekazania informacji czy w wyniku kontroli organ stwierdził naruszenie przez kontrolowany podmiot przepisów p.o.ś. lub czy wystąpi uzasadnione podejrzenie, że takie naruszenie mogło nastąpić. Organ wyjaśnił, że o powyższym został powiadomiony skarżący (pismo z dnia 21 lutego 2024 r.). Udzielił skarżącemu także dostępu do akt sprawy poprzez nadesłanie kopii jego zawiadomienia. Organ wskazał, że następnie dwukrotnie zwrócił się do Wójta celem udzielenia informacji o zakresie podjętych działań. Z finalnie pozyskanych informacji wynikało, że w wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości, nakazując ich usunięcie. Organ wskazał także, że niezwłocznie po uzyskaniu powyższych informacji, w dniu 22 października 2024 r. podjął czynności kontrolne, na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 425). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargę w niniejszej sprawie należało uznać za niedopuszczalną. Tym samym wyjaśnić przyjdzie, że kognicja sądów administracyjnych została wyznaczona w art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W świetle tak zakreślonych ram kognicji sądów administracyjnych odnieść należy się do brzmienia art. 379 p.o.ś. Zgodnie z jego ust. 1 minister właściwy do spraw klimatu, marszałek województwa, starosta oraz wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawują kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów o ochronie środowiska w zakresie objętym właściwością tych organów. Z kolei na podstawie ust. 5 wójt, burmistrz lub prezydent miasta, starosta, marszałek województwa lub minister właściwy do spraw klimatu występują do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o podjęcie odpowiednich działań będących w jego kompetencji, jeżeli w wyniku kontroli organy te stwierdzą naruszenie przez kontrolowany podmiot przepisów o ochronie środowiska lub występuje uzasadnione podejrzenie, że takie naruszenie mogło nastąpić, przekazując dokumentację sprawy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy czynności kontrolnych najpierw dokonał Wójt (art. 379 p.o.ś.), a następnie organ, albowiem pismo skarżącego stanowiło wniosek o podjęcie interwencji (kontroli) w sprawie zanieczyszczania powietrza. Organ tym samym wykorzystał kompetencje przyznane mu na mocy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. W konsekwencji powyższego, wniosek skarżącego nie zainicjował żadnej konkretnej, indywidualnej sprawy administracyjnej. Podjęte czynności nie mieszczą się także w pojęciu innych czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zatem działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, sąd odrzuca skargę, orzeczono jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł w pkt 2 sentencji na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.