III SA/Kr 708/07

SENTENCJA Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie -Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 31 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia stanu pierwotnego pasa drogowego postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić go z opłat sądowych ponad kwotę 1200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych), II. w pozostałej części wniosek oddalić. UZASADNIENIE Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwoma synami. Pełnoletnim M. oraz szesnastoletnim L. Określając swój majątek uwidocznił, że należy do niego 62 metrowe mieszkanie spółdzielcze. Nie posiada jednak żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę około 2000 zł osiąganych przez jego żonę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Uzasadniając swoje starania skarżący podniósł, że nie ma własnych dochodów i od niemal 5 lat wraz z całą rodziną jest na utrzymaniu swojej żony. Wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych podał, że łączna wysokość stałych miesięcznych wydatków jego gospodarstwa domowego wynosi średnio 1529 zł. Na kwotę tę składa się 147,46 zł za prąd (dowód: kopia rachunku) 17 zł abonamentu RTV (dowód: kopie pokwitowań), 434, 13 zł opłat za użytkowanie lokalu mieszkalnego (dowód: kopia pisma SM [...]), 85 zł za telefon komórkowy (dowód kopia rachunku), 58 zł abonamentu za dostęp do Internetu (dowód: kopia faktury VAT), 218 zł ubezpieczenia na życie (dowód: kopie pokwitowań), 300 zł raty z tytułu ugody (dowód: kopia przelewu) 138,95 zł za gaz (dowód: kopia faktury), 199 zł za telewizję kablową (dowód: kopia pokwitowania). Skarżący posiada wykształcenie niepełne średnie. Z zawodu jest monterem instalacji sanitarnych. W okresie od marca do października bieżącego roku był zatrudniony na umowę zlecenia w przedsiębiorstwie budowlanym gdzie zarabiał od 300 do 800 zł miesięcznie. Obecnie poszukuje pracy. Synowie skarżącego kontynuują naukę w systemie dziennym. Starszy M. w Policealnym Studium Zawodowym a młodszy L. w liceum ogólnokształcącym. Prócz tego z własnej inicjatywy dodatkowo podniósł, że wraz z żoną posiada zajęcia komornicze w wysokości około 300 zł miesięcznie. Z przedstawionych przez skarżącego kopii rocznych zeznań podatkowych żony wynika, że systematycznie odnotowuje ona na prowadzonej działalności gospodarczej dochód. W ubiegłym roku było to ponad 26 tyś. złotych przy przychodzie przekraczającym 63 tyś złotych. Aktualnie natomiast jej miesięczne dochody kształtują się na poziomie około 3000 zł netto. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile - poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza /. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów rodziny a na wezwanie udzielił dodatkowych wyjaśnień (art. 255 ppsa). Twierdzenia skarżącego generalnie zasługują na wiarę. Wsparł był je bowiem na dowodach w postaci kserokopii odpowiednich dokumentów źródłowych, które należy uznać za obiektywne świadectwo zaistnienia opisanych w nich faktów, terminów i danych. To pozwala na stwierdzenie, że oświadczenia skarżącego stanowią rzetelną relację aktualnej sytuacji bytowej tej rodziny. Ewentualne rozbieżności pojawiające się między wcześniejszymi jego zapewnieniami o wysokości dochodu żony a późniejszym jej oświadczeniem należy zaś położyć na karb nieporadności skarżącego. Wyjaśnienia skarżącego są zarazem wystarczające dla oceny jego aktualnych możliwości płatniczych strony. Te nie są zaś najgorsze. Rodzina ma bowiem własne mieszkanie przy tym dysponuje stałym źródłem dochodu. Jego wysokość odpowiada przeciętnym a nawet wyższym zarobkom pracowników zatrudnionych w gospodarce i pozwala rodzinie utrzymywać stosunkowo wysoką stopę życiową. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy są bowiem wydatki na telefonię komórkową, Internet, telewizję kablową czy ubezpieczenie na życie. Wskazując na to nie można także tracić z pola widzenia, że nawet po opłaceniu wszystkich stałych wydatków rodzinie pozostaje drugie tyle. Jeśli bowiem miesięczny dochód netto żony skarżącego wynosi 3000 zł a wszystkie stałe wydatki zamykają się kwotą 1529 zł więc po ich regulowaniu rodzinie pozostaje około 1470 zł. Obiektywnie rzecz ujmując kwota to pozwala na poczynienie pewnych oszczędności zwłaszcza, że z zasad doświadczenia życiowego wynika iż prowadzenie wspólnej gospodarstwa w ogólnym rozliczeniu jest tańsze. Z drugiej strony nie można zapominać, że wysokość wpisu ustalona na kwotę 10.218,00 zł (zarządzenie) stosownie do §1 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 03/221/2193) jest zaporową nawet dla osób stosunkowo nieźle zarabiających. Uwzględniając to wszystko i korzystając, że sąd ani referendarz nie są związani żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, (tak. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie l) należało skarżącemu przyznać prawo pomocy tyle, że nie jak tego chciał poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości a tylko z opłat sądowych ponad kwotę 1200 zł. Takie rozstrzygniecie uwzględnia bowiem z jednej strony ogólną sytuację rodzinną i majątkową skarżącego zabezpieczając gwarantowane mu konstytucją prawo do sądu. Z drugiej chronić będzie wymiar sprawiedliwości przed zbędą, nieuzasadnioną roszczeniowością skarżącego oraz próbą przerzucenia całości kosztów postępowania na Skarb Państwa czyli resztę społeczeństwa. Udzielone zwolnienie powinno przy tym wpłynąć motywujące na skarżącego i jego małżonkę w kierunku zintensyfikowania swych działań zarobkowych. Rodzinę zmobilizować zaś do czynienia stosownych oszczędności poprzez ograniczenie niektórych z wydatków. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że przedstawione przez skarżącego kopie rocznych zeznań podatkowych małżonki pozwalają nie tylko na szacowanie jej potencjalnych możliwości zarobkowych ale również uzmysławiają, że prowadzona przezeń działalność wykazuje stałą tendencję wzrostową. Ubocznie nadmienić przy tym wypada, że pojecie "kosztów uzyskania przychodu" przynależy do dziedziny prawa podatkowego co oznacza, że są one wyliczane w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu do jakiego zostało powołane. Co się natomiast tyczy skarżącego to nie sposób zapominać, że będąc z zawodu monterem instalacji sanitarnych ma w ręku fach na który w budownictwie przy obecnym boomie inwestycyjnym istnieje duże zapotrzebowanie. Odnosząc się wreszcie do sygnalizowanych oszczędności celowym wydaje się zwrócenia uwagi, że zgodnie z praktyką orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego wydatki na telewizję kablową (por. post. NSA z 7 lutego 2005 r. l GZ 12/05), Internet czy telefonię komórkową (por. postan. NSA z 20 czerwca 2006 r. l OZ 805/06 oraz postan NSA z 20 października 2004 r. FZ 454/04) nie należą do wydatków "utrzymania koniecznego" Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.