II SO/Po 16/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2023 r. wniosku A. A. o wymierzenie Prokuratorowi grzywny w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia: odrzucić wniosek . UZASADNIENIE A. A. pismem z 31 stycznia 2023 r. wniósł o wymierzenie Prokuratorowi (dalej w skrócie: Prokurator) grzywny w kwocie [...]zł z uwagi na nieprzekazanie skargi wraz z aktami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W odpowiedzi na wniosek Prokurator, zastępowany przez Prokuraturę Okręgową w P., Prokuratora Okręgowego w P. wyjaśnił, iż z uwagi na brak sprecyzowania jakiej skargi dotyczy wniosek o wymierzenie grzywny i ilość postępowań, których stroną jest wnioskodawca, Prokurator nie jest w stanie odnieść się do tego wniosku. Pismem z 30 kwietnia 2023 r. A. A. wyjaśnił, iż popiera swoją skargę złożoną na podstawie art. 221 § 1 K.p.a. w zw. z art. 63 Konstytucji RP na Prokuratora M. Z., która to skarga została złożona w dniu 22 czerwca 2022 r. i do chwili obecnej nie podjęto z nią żadnych czynności. W dalszej części pisma podniesiony zarzuty dotyczące sposobu prowadzenia postępowań przez ww. Prokuratora Rejonowego. Pismem z 5 czerwca 2023 r. pełnomocnik Prokuratura Okręgowego w P. poinformował iż skarżący w toku postępowania karnego oznaczonego sygn. [...] składał liczne skargi, które przełożeni Prokuratora Rejonowego M. Z. weryfikowali z uwagi na ich treść, a nie oznaczenie. Przyjmowali, iż kolejne skargi są w istocie wnioskiem o podjęcie na nowo prawomocnie zakończonego postępowania w sprawie [...] Pisma te były realizowane zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego oraz regulaminu funkcjonowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury. Zatem skarga związana z krytyką należytego wykonywania zadań przez prokuratora referenta postępowania przygotowawczego, prowadzonego pod sygn. akt [...], w rozumieniu działu VIII k.p.a nie jest właściwa do rozpoznania przez sąd administracyjny i jako taka winna zostać odrzucona. Wezwaniem z 21 czerwca 2023 r. zwrócono się do pełnomocnika A. A. o precyzyjne opisanie skargi, względnie nadesłania jej odpisu lub kopii, której dotyczy wniosek o wymierzenie grzywny. Jednocześnie zwrócono się do Prokuratora o wyjaśnienie, czy A. A. w dniu 22 czerwca 2022 r. złożył w Prokuraturze pismo zatytułowane jako skarga do sądu administracyjnego wskazując, iż w nadesłanych do tut. Sądu aktach sprawy [...] brak jest skargi/pisma z tej daty. W piśmie z 04 lipca 2023 r. Prokurator poinformował, iż z systemu PROK-SYS wynika, że pismo A. A. zostało złożone w Prokuraturze w dniu 22 czerwca 2022 r. i znajduje się w aktach sprawy [...] Z kolei pełnomocnik wnioskodawcy w pismach złożonych 07 lipca 2023 r. i 02 sierpnia 2023 r., wskazał, iż podtrzymuje wniosek związany z brakiem rozpoznania skargi. Wyjaśnił, że wniosek dotyczy skargi z 22 czerwca 2022 r., której nie nadano biegu i nie załączono do akt postępowania dotyczącego uporczywego utrudniania A. A. korzystania z zajmowanego mieszkania, uniemożliwienia podłączenia do sieci i przekładania sfałszowanych dokumentów. Postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II SO/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wymierzył Prokuratorowi grzywnę w wysokości 500,- złotych. W uzasadnieniu Sąd podzielił pogląd, iż niedopuszczalność skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego powoduje konieczność odrzucenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny z tytułu nieprzekazania do sądu administracyjnego skargi wraz aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Jednocześnie zauważył, iż odrzucenie wniosku o którym mowa w art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) możliwe jest tylko wówczas, gdy nie doprowadzi to do naruszenia prawa skarżącego do rozpoznania sprawy sądowej. Z tego względu jakiekolwiek wątpliwości co do dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego powinny przemawiać za koniecznością wymierzenia organowi grzywny oraz oceną tejże skargi na podstawie przekazanych przez organ akt sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż w oparciu o informacje złożone przez stronę oraz na podstawie przesłanych przez Prokuratora akt sprawy, nie jest w stanie jednoznacznie ustalić treści oraz przedmiotu skargi A. A. złożonej za pośrednictwem Prokuratora w dniu 22 czerwca 2022 r. a tym samym ustalić, czy dotyczy spraw objętych właściwością sądu administracyjnego, czy też nie. W ocenie Sądu nieprzekazanie tej skargi w terminie określonym w art. 54 § 2 P.p.s.a. rodziło podstawy do uwzględnienia wniosku A. A. o wymierzenia Prokuratorowi grzywny. Po rozpoznaniu zażalenia Prokuratora na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny (dalej w skrócie "NSA" lub " Sąd II instancji") postanowieniem z 27 października 2023 r. o sygn. akt III OZ [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Sąd II instancji zauważył, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a. Katalog zawarty w art. 3 § 2 powołanej ustawy jest katalogiem zamkniętym, a odesłanie do przepisów szczególnych zamieszczone w § 3 ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy przepisy te w sposób wyraźny wskazują, że dla rozpoznania sprawy właściwym będzie sąd administracyjny. NSA zauważył, że A. A. wniósł o wymierzenie Prokuratorowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. z tytułu nieprzekazania do sądu jego skargi z dnia 22 czerwca 2022 r. "na prokuratora M. Z.". Ze składanych w toku postępowania pism zarówno wnioskodawcy, jak i organu wynika, że pismo z dnia 22 czerwca 2022 r. miało stanowić skargę na działanie prokuratora, a zarzuty w nim sformułowane dotyczyły przede wszystkim sposobu zakończenia postępowania karnego o sygn. [...], co z kolei powinno prowadzić do wniosku, że pismo o takim charakterze nie mieści się w katalogu spraw mogących być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Sąd II instancji zgodził się przy tym, z poglądem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji, iż wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu wówczas, gdy brak właściwości sądu administracyjnego jest oczywisty, niemniej w ocenie NSA w realiach niniejszej sprawy, w sytuacji gdy nie można było jednoznacznie ustalić treści oraz przedmiotu skargi wnioskodawcy w związku z jej brakiem w aktach administracyjnych sprawy, to w pierwszej kolejności należało zobowiązać organ do nadesłania do Sądu oryginału lub odpisu pisma wnioskodawcy z dnia 22 czerwca 2022 r. Pozwoliłoby to bowiem jednoznacznie ocenić jego charakter. Tymczasem WSA w Poznaniu ograniczył się do wezwania organu do wyjaśnienia czy A. A. w dniu 22 czerwca 2022 r. złożył w Prokuraturze pismo zatytułowane jako skarga do sądu administracyjnego i na podstawie odpowiedzi organu z dnia 4 lipca 2023 r., w której Prokurator poinformował, że z systemu PROK-SYS wynika, że pismo wnioskodawcy z dnia 22 czerwca 2022 r. zostało złożone w Prokuraturze w dniu 23 czerwca 2022 r. i znajduje się w aktach sprawy [...], które zostały przesłane do Prokuratury Okręgowej w P., postanowił merytorycznie rozpoznać wniosek A. A. i orzec o wymierzeniu Prokuratorowi grzywny w wysokości 500 zł. W związku z powyższym NSA uznał za zasadne uwzględnienie zażalenia Prokuratora, bowiem postanowienie WSA w Poznaniu o wymierzeniu mu grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. zostało wydane przedwcześnie. Po nadesłaniu ww. postanowienia NSA z 27 października 2023 r. wraz z aktami sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwrócił się do Prokuratury o nadesłanie oryginału lub odpisu pisma A. A. z dnia 22 czerwca 2022 r. W odpowiedzi pełnomocnik organu wyjaśnił, iż oryginał ww. pisma z 22 czerwca 2022r. znajduje się w Sądzie Rejonowym w C. w aktach sprawy II KP [...], przesyłając jednocześnie kopię tego pisma. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zwrócił się do Sądu Rejonowego w C. o wypożyczenie akt sprawy II KP [...]. Akta te zostały nadesłane w dniu 13 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Przedmiotem mniejszego postępowania jest ocena zasadności wniosku o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu w C. grzywny z uwagi na niewywiązanie się z obowiązku przekazania do sądu administracyjnego skargi wraz aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Zgodnie z art. 55 § 1 w zw. z art. 55 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz,U. z 2023 r. poz. 1634) wymierzenie organowi grzywny jest uzależnione od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, bez względu na jego przyczyny, oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Jak wskazano wcześniej przedmiotowy wniosek A. A. o wymierzenie Prokuratorowi grzywny w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę był już raz rozpoznany przez tutejszy Sąd, niemniej wydane uprzednio w tym przedmiocie postanowienie z 23 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II SO/Po [...] zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 października 2023r. Trzeba zatem zaznaczyć, iż zgodnie z art. 190 w zw. z 197 § 2 p.p.s.a. wykładnia prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże Sąd I instancji ponownie rozpoznający wniosek A. A.. Powyższe oznacza, iż wiążący będzie wyrażony w ww. postanowieniu NSA pogląd, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga ta dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a. , a wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu wówczas, gdy brak właściwości sądu administracyjnego jest oczywisty. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż pismo A. A. z 22 czerwca 2022 r., które wnioskodawca w piśmie z 30 kwietnia 2023 wskazał jako skargę, która winna zostać przekazania przez Prokuratora do sądu administracyjnego znajduje się Sądzie Rejonowym w C. w aktach sprawy II KP [...]. Pismo to zaadresowane od "Naczelnego Prokuratora w C." i zatytułowane "Skarga na prokuratora M. Z." i dotyczące postanowienia z 21 lipca 2021 r. sygn. akt [...] "zawiera zarzuty naruszenia 7 i 168 Kodeksu postępowania karnego, braku bezstronności Prokuratora oraz stanowi polemikę ze stanowiskiem Prokuratora wyrażonym w prowadzonym przez niego postępowaniu przygotowawczym. A. A. wnosi w tym piśmie o ukaranie prokuratora M. Z. oraz wyłączenia go od rozstrzygania spraw wnioskodawcy w przyszłości. Z treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 – 9 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, które mogą dotyczyć aktu administracyjnego, wydanego w postępowaniu administracyjnym (decyzje administracyjne – pkt 1, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie - pkt 2) oraz w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (postanowienia, na które służy zażalenie - pkt 3). Ponadto zaskarżalne są inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - pkt 4, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach - pkt 4a, akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej - pkt 5, inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej - pkt 6, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego - pkt 7, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a – pkt 8 oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw – pkt 9. Katalog skarg na określone w art. 3 § 3 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają też przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. Sądy administracyjne nie nadzorują natomiast organów prokuratury w zakresie prowadzonych w sprawach indywidualnych postępowań sprawdzających i przygotowawczych, jak i czynności, jakie wykonują w ramach i w związku z tymi postępowaniami. Funkcja powyższa jest realizowana w oparciu o nadzór instancyjny przewidziany stosownymi przepisami postępowania karnego. Wszelkie zatem aspekty tego postępowania, zarówno w fazie postępowania sądowego jak i postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora reguluje ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987), a kontrola prawidłowości podejmowanych w tym zakresie działań wykracza poza zakres kognicji sądu administracyjnego. Działalność właściwych organów w zakresie prowadzenia postępowań karnych nie należy bowiem do administracji publicznej w rozumieniu przepisów p.p.s.a. Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o Prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1360 z późn. zm.) w art. 2 stanowi, że prokuratura wykonuje zadania w zakresie ścigania przestępstw oraz stoi na straży praworządności. Prokuratura w tym aspekcie swojej działalności nie jest więc organem administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 1 i § 2 P.p.s.a., która wydaje decyzje, postanowienia, bądź inne akty z zakresu administracji publicznej. Pismo skarżącego z dnia 22 czerwca 2022 r. dotyczy postanowienia Prokuratury z 21 lipca 2021 r. o sygn. [...] wydanego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego o odmowie wszczęcia dochodzenia. Zatem dotyczy ono czynności podejmowanej przez Prokurata w związku z zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa. Jak wskazano wyżej ocena prawidłowości prowadzenia postępowania przygotowawczego przewidzianego przepisami Kodeksu postępowania karnego nie została ujęta w przytoczonym powyżej art. 3 § 2 pkt 1 – 7 P.p.s.a., jak też nie została objęta kognicją sądu administracyjnego w żadnej ustawie szczególnej (art. 3 § 3 P.p.s.a.), a to oznacza, iż nie podlega ona kontroli sądu administracyjnego. Skoro zatem wskazane przez A. A. jako skarga jego pismo z 22 czerwca 2022 r. nie może zostać uznane za skargę podlegającą rozpoznaniu przez sąd administracyjny – dotyczy bowiem czynności podejmowanych przez prokuratora w postępowaniu karnym – to niedopuszczalny jest również wniosek o wymierzenie grzywny za jej nieprzekazanie do sądu administracyjnego . Uzupełniająco wyjaśnić należy, iż w nadesłanych przez Prokuratora aktach o sygn. [...] znajduje się także inne pismo A. A. z dnia 9 grudnia 2022 r. zatytułowane jako "skarga na naruszenie prawa i konstytucji w rozpoznaniu mojej skargi na prokuratora M. Z., który pod wpływam przestępstwa z art. 229 § 3 KK naruszył prawa na korzyść podejrzanego (...)". Jako adresata tego pisma wskazano Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, a jako podstawę skargi podano art. 54 § 1 p.p.s.a. Z treści tego pisma wynika jednak, iż zawiera ona zarzuty dotyczące niewłaściwego zadaniem autora postępowania Prokuratora w związku ze zgłoszonymi przez A. A. zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa, w tym niewłaściwej oceny oraz pominięcia zgłaszanych w zawiadomieniu szeregu naruszeń prawa. W treści pisma wskazano na postanowienie z 21 lipca 2021 r. oraz wniesiono o jego uchylenie na podstawie art. 438 pkt 1, 2 oraz 3 Kodeksu postępowania karnego. Również powyższe pismo A. A., jakkolwiek adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie dotyczy sprawy objętej kognicją sądów administracyjnych – odnosi się do prowadzonego postępowania przygotowawczego zainicjowanego zawiadomieniem A. A. o popełnieniem przestępstwa. W tym stanie sprawy Sąd orzekł jak sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.