III SAB/Gd 640/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 17 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na niewykonanie wyroku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku postanawia: odrzucić skargę. Decyzją z dnia 4 sierpnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku (dalej: "organ", "ZUS") odmówił M. S. (dalej: "skarżący") ponownego ustalenia wysokości rekompensaty z uwagi na nieudowodnienie okresu 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy w G. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 14 maja 2025 r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżoną decyzję i zobowiązał organ do ponownego ustalenia wysokości emerytury należnej skarżącemu z uwzględnieniem rekompensaty z art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych (punkt 1.) oraz nie stwierdził odpowiedzialności organu za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji w sprawie (punkt 2.). Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na niewykonanie ww. wyroku Sądu Okręgowego zgodnie z zawartymi w nim wytycznymi. Skarżący powołał się na art. 154 p.p.s.a. W ocenie skarżącego bezczynność ma charakter rażący. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Organ w dniu 19 września 2025 r. wydał decyzję z uwzględnieniem wyroku sądu z dnia 14 maja 2025 r. i wypłacił skarżącemu wyrównanie z tytułu zasądzonej rekompensaty od 1 czerwca 2023 r., tj. od miesiąca, w którym skarżący złożył wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku jednej z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Rozpoznając niniejszą sprawę w kontekście powyższych przesłanek Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), przywołanym w skardze przez skarżącego, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zastosowanie środków przewidzianych powołanym przepisem może mieć miejsce w razie niewykonania wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wniesiona skarga dotyczy zaś niewykonania przez ZUS wyroku Sądu Okręgowego w G. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 maja 2025 r. w sprawie prawa skarżącego do rekompensaty z art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1696 ze zm., dalej: "u.e.p."). Powołanym wyrokiem Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS i zobowiązał organ do ponownego ustalenia wysokości emerytury należnej skarżącemu z uwzględnieniem rekompensaty z art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych (punkt 1.) oraz nie stwierdził odpowiedzialności organu za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji w sprawie (punkt 2.). Z tej przyczyny skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy skarżącemu, że również skarga na bezczynność ZUS, który – w ocenie skarżącego – nie wykonał wyroku Sądu Okręgowego - nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Skarga na bezczynność jest bowiem dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, co wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Przepisy te stanowią, że sądy administracyjne rozpoznają sprawy ze skargi na bezczynność organów wyłącznie w zakresie postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem: decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty oraz postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych aktów lub podjęciem czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jak również pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy ich wydania oraz w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm., dalej: "k.p.c."), sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, zgodnie z art. 2 k.p.c., powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Zgodnie z art. 476 § 2 i § 3 k.p.c., przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się m.in. sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących: ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie. Przez organy rentowe rozumie się m.in. jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwe do wydawania decyzji w sprawach świadczeń (art. 476 § 4 k.p.c.). Z powyższymi przepisami proceduralnymi koresponduje art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), zgodnie z którym ZUS wydaje decyzje w indywidualnych sprawach dotyczących m.in. ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, od których przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie do art. 83 ust. 3 u.s.u.s., odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Stosownie do art. 25 ust. 2 u.e.p. od decyzji w sprawie emerytury pomostowej przysługuje odwołanie do sądu, na zasadach określonych w art. 83 us.u.s. Nie ulega wątpliwości, że sądem, o którym mowa w tych przepisach, jest sąd powszechny, a nie sąd administracyjny, o czym świadczy odwołanie się przez ustawodawcę do przepisów k.p.c., wedle których procedują sądy powszechne, a nie sądy administracyjne. Wskazać należy, że przepis art. 83 ust. 1 i 2 u.s.u.s. stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, a co za tym idzie – także w sprawach bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez ZUS. Ochrony przed ewentualną opieszałością Zakładu można szukać w powołanym wyżej art. 83 ust. 3 u.s.u.s. w zw. z art. 25 ust. 2 u.e.p. w zw. z art. 476 § 3 k.p.c. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.